Er bestaat een bordspel dat The Secret Hitler heet. In Nederland is de luxe-editie via Bol.com te bestellen voor 37,95 euro. De spelers – maximaal tien – worden verdeeld in twee groepen: democraten en fascisten. De democraten zijn altijd in de meerderheid, alleen weten de democraten niet wie hun mededemocraten zijn. Aan het begin van het spel moeten zij hun ogen sluiten, terwijl de fascisten zich aan elkaar bekend mogen maken. Een van de fascisten is de geheime Hitler. Ook hij houdt zijn ogen dicht, maar hij steekt wel zijn duim op, zodat de andere fascisten weten wie zij voortaan moeten volgen.
Daarna gaat het erom wetten aangenomen te krijgen. De fascisten winnen als ze met hun wetten zoveel chaos weten te creëren dat Hitler aan de macht komt. De democraten winnen als ten minste vijf liberale wetten worden aangenomen, of wanneer zij erin slagen Hitler te vermoorden. Het is ingewikkelder dan ik het hier beschrijf, maar bovenstaande is de kern.
Over de auteur
Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Niet eerder had ik van het spel gehoord, maar ik las erover in Der Spiegel. Deze week heeft dit liberale blad een coverstory met als titel: Wie Faschismus beginnt. Op de omslag staan de konterfeitsels van Donald Trump, Marine Le Pen en Björn Höcke, voorman van Alternative für Deutschland (AfD). Binnenin komen wij de gebruikelijke verdachten tegen, zoals Poetin, Meloni, Orban en uiteraard ook onze volkseigen Geert Wilders.
Kortom, alle rechts-populisten of extreem-populisten van deze tijd.
Om de vraag te beantwoorden of het fascisme na honderd jaar terugkeert, laat het blad een groot aantal historici en andere experts aan het woord, onder wie Timothy Snyder die het beklemmende boek Bloodlands heeft geschreven. Al in de aanhef komt Der Spiegel tot een belangrijke conclusie: ‘Fascisme is eenvoudig te definiëren, maar lastig te herkennen. Meestal is het dan al te laat.’
Het blad gaat uit van de tien kenmerken van het fascisme, zoals die beschreven zijn door de Amerikaanse filosoof Jason Stanley. De meeste zult u wel herkennen, zoals de hang naar traditie en mythologie, het leiderschapsprincipe, de neiging om overal over te liegen, de afkeer van gelijkheid, de angst voor seksualiteit, enzovoort. Mij bracht het stuk vooral een boek in herinnering, dat niet zo lang geleden is verschenen, maar dat in Nederland nog nergens is besproken: Coffee with Hitler van Charles Spicer.
De titel doet vermoeden dat het weer om zo’n boek gaat van Hitlers oberkelner of kamermeisje, maar het is juist een serieuze studie over de Brits-Duitse vriendschapsvereniging, die tot de Tweede Wereldoorlog heeft bestaan en waarvan aan beide zijden vooraanstaande aristocraten, politici, historici en zakenlui lid waren.
Nogal wat Britse intellectuelen bewonderden de Duitse cultuur en dat leidde ertoe dat zij niet alleen op de koffie mochten komen bij Hitler, maar ook whisky dronken met Göring, worst aten met Himmler en achter een kopje thee zaten tijdens de Reichsparteitag in Neurenberg. Tegelijkertijd organiseerde het Fellowship in Londen concerten waar werk van beroemde Duitse componisten werd uitgevoerd. Tevens werd in 1935 op White Hart Lane, het stadion van Tottenham Hotspur, een voetbalwedstrijd gespeeld tussen het Engelse en het Duitse elftal. De Duitsers verloren, nadat zij op het veld de Hitlergroet hadden gebracht, kansloos met 3-0.
Toen nog wel.
Aanvankelijk werd Hitler, met uitzondering van zijn Charlie Chaplinsnorretje, door een deel van de Britse upperclass zeer gewaardeerd. Appeasementpolitiek – het vermijden van oorlog – stond steeds voorop en wie zich over het lot van de Duitse Joden beklaagde, deed dat heel voorzichtig. Liever ging men samen jagen, skiën, golfen en naar Wagner luisteren. De Britten koesterden lang de naïeve ambitie dat zij de nazi’s tot beschaving konden brengen.
Dat regeringsleiders als Lloyd George, Lord Halifax en Neville Chamberlain door Hitler op Berchtesgaden werden ontvangen, was voor een belangrijk deel te danken aan een zorgvuldige voorbereiding van de Brits-Duitse connectie. Tenslotte moest het tot de Kristallnacht van 1938 duren voordat al die Britse Duitslandvaarders de schellen van de ogen vielen. Maar ja, toen was het inderdaad te laat. Wat overbleef voor de germanofielen uit het perfide Albion, was amateur-spionagewerk.
Van Duitse kant bleek nazidiplomaat Joachim von Ribbentrop de spin in het web. Al werd hij smalend Von Brickendrop of Von Ribbensnob genoemd, in feite verneukte hij de Engelsen – en later ook de Russen – waar ze bij stonden. Spicer vermeldt dat Leopold von Hoesch, de Duitse ambassadeur in Londen die weinig op had met Hitler, vermoedelijk door de Gestapo is vergiftigd via zijn tandpasta, om zo de weg naar Londen voor Von Ribbentrop vrij te maken. Von Ribbentrop bezat alles van wat wij aan een fascist toeschrijven. Hij werd op 16 oktober 1946 in Neurenberg opgehangen.
Coffee with Hitler, speciaal aanbevolen voor prime minister Dick Schoof.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant