De gemeente Bodegraven-Reeuwijk neemt juridische stappen tegen complotdenkers die een ongefundeerd verhaal over een satanisch pedofielennetwerk nieuw leven inblazen. ‘Ik ontvang mails waar de honden geen brood van lusten.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
‘Gaat u zitten’, zegt de voorzieningenrechter als Alice Besselink zich op dinsdagmiddag meldt in de rechtbank in Zutphen. Maar dat is niet wat de blonde oud-poltieagent zich heeft voorgenomen. ‘Ik blijf staan’, zegt ze. ‘We zitten hier normaal gesproken’, probeert de rechter nog.
Maar Besselink – in het zwart gekleed, blond haar in een knotje – is zeker van haar zaak. ‘Ik ben niet met u in contract’, zegt ze. ‘Ik blijf staan.’
En dat doet ze ook, anderhalf uur lang, waarbij ze geregeld achterom kijkt naar de publieke tribune boven zich, die vol zit met tientallen aanhangers die eerder nog met spandoeken voor de rechtbank stonden.
Over de auteur
Rik Kuiper is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
Besselink staat hier vandaag omdat de gemeente Bodegraven-Reeuwijk een kort geding tegen haar heeft aangespannen. De gemeente wil dat ze stopt met het verspreiden van een ongefundeerde complottheorie over een satanisch pedofielennetwerk in Bodegraven. Besselink blies die theorie de afgelopen maanden via sociale media nieuw leven in, met alle gevolgen van dien.
‘Het is een mand vol giftig fruit die dagelijks door haar wordt uitgeserveerd’, zegt advocaat Cees van de Sanden van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk tijdens de zitting.
De gemeente eist dat Besselink stopt met het verspreiden van verdachtmakingen. Ze mag geen personen meer aanduiden ‘als pleger, slachtoffer, getuige of verhuller van satanisch-pedofiele misdrijven in de gemeente Bodegraven-Reeuwijk’. Ook eist de gemeente dat ze eerder gepubliceerde berichten binnen 48 uur verwijdert, op straffe van een dwangsom van 5.000 euro per dag, met een maximum van 200 duizend euro.
De oorsprong van deze complottheorie ligt bij de ‘hervonden herinneringen’ van Joost Knevel, die opgroeide in Bodegraven. Tijdens de coronapandemie begon hij te beweren dat hij in de jaren tachtig slachtoffer was geworden van een satanisch pedofielennetwerk dat kinderen verkrachtte en vermoordde. Bij dat netwerk zouden ook RIVM-topman Jaap van Dissel en een lokale huisarts betrokken zijn geweest. Er is nooit bewijs gevonden dat zijn beweringen ondersteunt.
Niettemin werd het verhaal gretig omarmd door complotdenkers als Micha Kat en Wouter Raatgever, die er op internet vrijwel dagelijks aandacht aan besteedden in online nieuwsuitzendingen. Hun volgers togen vervolgens naar een begraafplaats in Bodegraven om bloemen te leggen op de graven van vermeende slachtoffers – tot afgrijzen van familieleden van de overledenen. De genoemde huisarts moest onderduiken.
De gemeente stapte in 2021 naar de rechter. In een kort geding werd de complotdenkers verboden de verhalen verder te verspreiden. Ook moesten ze eerdere uitlatingen over de kwestie van het internet verwijderen. In het vonnis schreef de rechter dat niet was gebleken ‘dat er daadwerkelijk sprake is van enig objectief onderbouwd bewijsmateriaal’ voor het bestaan van zo’n netwerk.
Later werden de complotdenkers strafrechtelijk vervolgd voor opruiing en bedreiging. Zo had Raatgever een filmpje online geplaatst waarin hij met de auto naast een fietsende Van Dissel reed en zei: ‘Kijk, daar heb je de grootste kindermoordenaar aller tijden.’ Ook toen oordeelde de rechtbank dat er ‘geen begin van objectief bewijs’ was gevonden voor het bestaan van een satanisch pedonetwerk in Bodegraven.
De mannen kregen forse celstraffen opgelegd, waarna de rust leek terug te keren in Bodegraven. Totdat andere personen de complottheorie de afgelopen maanden opnieuw tractie gaven. Zo verspreidt Alice Besselink sinds enkele maanden aan de lopende band berichten via onder meer Facebook en TikTok over de zaak. Ze gaat daarin ook tekeer tegen journalisten en de advocaat van de gemeente.
‘Ze herhaalt de strafbare uitingen van Kat, Knevel en Raatgever’, zegt Van de Sanden in de rechtszaal. ‘En waar mogelijk doet ze er een schepje bovenop. Schaamteloos wordt opnieuw de goede naam van onschuldige inwoners of oud-inwoners door het slijk gehaald.’
Ook ‘fakkelman’ Max van den Berg bemoeide zich al met de kwestie. Van den Berg – die zijn bijnaam dankt aan de keer dat hij zich met een brandende fakkel meldde bij het huis van de toenmalige minister Sigrid Kaag, waarvoor hij vijf maanden de cel in moest – toog onlangs naar het gemeentehuis in Bodegraven om verhaal te halen.
Inmiddels kunnen mensen niet meer zomaar het gemeentehuis in, vertelt burgemeester Michiel Grauss tijdens de zitting. Er staat een beveiliger. ‘En ik ontvang mails waar de honden geen brood van lusten.’ De gemeente hoopt met het kort geding verdere escalatie te voorkomen.
Besselink toont zich uitermate strijdbaar tijdens de zitting, die soms iets wegheeft van absurdistisch theater. Ze eist alsnog een onderzoek in de Bodegraafse zaak, maar komt niet met bewijsmateriaal om dit verzoek te staven. Verder voert haar betoog, dat bij vlagen niet te volgen is, langs karakteristieke complotthema’s als Joris Demmink en het World Economic Forum.
Als ze klaar is, vraagt ze of er nog tijd over is. ‘Dan wil ik heel graag voor alle kinderen een nummer draaien’, zegt ze. ‘Heal the world van Michael Jackson.’
De rechter, die over circa twee weken uitspraak doet, staat het toe. Even later houdt Besselink haar telefoon tegen de microfoon op het tafeltje. Het lied, dat ruim 6 minuten duurt, klinkt door de rechtszaal en op de publieke tribune. Besselink knuffelt ondertussen met de vrouw die haar vandaag bijstaat. Dat de zanger geregeld met kindermisbruik is geassocieerd, doet er blijkbaar niet toe.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant