Het aantal ongelukken met fatbikes neemt toe, wat geregeld resulteert in zwaar letsel onder jonge gebruikers. Omdat concrete cijfers ontbreken willen artsen nu zelf het aantal ongevallen registreren. ‘Ik wil liever niet tegen ouders zeggen: uw kind is er slecht aan toe.’
Met ongevallen in Den Haag, Rotterdam en Bergen op Zoom was het afgelopen week vrijwel dagelijks wel raak. Maar hoeveel ongelukken met fatbikes er precies zijn weet niemand; landelijke registratie ontbreekt, terwijl de druk op de politiek om strengere maatregelen te nemen tegen de breedbandige fietsen intussen toeneemt.
Vandaar dat de Vereniging van Traumachirurgen, de Vereniging voor Spoedeisende Hulpartsen, Artsen voor Veilig Fietsen en VeiligheidNL nu gaan samenwerken om het aantal ongelukken met e-bikes en de leeftijd van de slachtoffers over een korte periode te registreren, zodat hier een realistisch beeld over ontstaat.
De cijfers van VeiligheidNL geven slechts een indicatie: het kenniscentrum voor letselpreventie registreerde zeven ongevallen met fatbikes in 2022, 59 in 2023 en 33 dit jaar. ‘Dit is het topje van de ijsberg’, zegt Stijn Nelen, traumachirurg bij het RadboudUMC in Nijmegen. ‘Als we een veilig fietsland willen behouden, moeten we echt iets doen.’
Sinds de helmplicht voor snorfietsen op 1 januari 2023 werd ingevoerd, is de fatbike uitgegroeid tot een vrijpostig alternatief voor de jeugd. De jongeren rijden vaak veel sneller dan de toegestane 25 kilometer per uur en dragen geen helm. Ze begeven zich in een verkeersjungle met andere fietsers die in toenemende mate zijn afgeleid door hun smartphone, ouderen op e-bikes en kinderen die door de bakfietscultuur zijn verleerd hoe ze veilig moeten fietsen.
Volgens cijfers van VeiligheidNL is het aantal verkeersongelukken in tien jaar tijd met 30 procent toegenomen. Nelen ziet de gevolgen hiervan terug bij hem in het ziekenhuis.
Wat komt u zoal tegen?
‘Als we het hebben over slachtoffers van ongevallen met fatbikes, dan varieert dit van een schrammetje tot botbreuken en ernstig buikletsel. Kinderen hebben minder buikspieren en over het algemeen ook minder vet dan volwassenen, waardoor ze minder bescherming hebben en sneller letsel oplopen aan hun alvleesklier of milt.
‘Misschien wel het vervelendste is hersenletsel. Vergeleken met volwassenen hebben kinderen een groot hoofd. Daar vallen ze dan ook eerder op. Ze kunnen hierdoor langdurig last hebben van concentratieproblemen, hoofdpijn en overgevoeligheid voor licht en geluid - wat grote impact heeft op hun sociale leven. Of ze raken comateus en zweven tussen wakker en slapend.’
Wat wilt u bereiken met het in kaart brengen van de ongevallen?
‘Geregeld hoor ik in het ziekenhuis van ouders terug: had ik het maar geweten. Dat willen we voorkomen. Ik geloof best dat ouders met de beste intenties een fatbike voor hun kind aanschaffen, maar ik betwijfel of ze doorhebben wat daar vervolgens mee gebeurt. Ik wil liever niet tegen ouders op de eerste hulp zeggen: uw kind is er heel erg aan toe.’
Is jullie onderzoek ook een poging om de politiek te bewegen om meer actie te ondernemen?
‘Zeker. Handhaving, het stellen van een leeftijdsgrens en het dragen van een helm is de hoofdmoot. Ik denk niet dat een helmplicht de oplossing is. In Denemarken, dat een vergelijkbaar fietslandschap heeft als Nederland, is nooit een helmplicht ingevoerd. Wel is de helm daar stevige gepromoot, onder meer door de overheid. Toen 50 procent een helm droeg, resulteerde dit in 50 procent minder letsel. Inmiddels draagt 80 tot 90 procent van de fietsers in Denemarken een helm. Met skiën of snowboarden is het tegenwoordig heel normaal om een helm op te zetten, dat zou voor een fatbike ook het geval moeten zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant