Ze was al opgegeven. Toen ook Nederland bekendmaakte tegen de Natuurherstelwet te stemmen, was dat de genadeklap. Maar de EU-wet die landen verplicht tot herstel van noodlijdende natuur, tot stedelijk groen, meer bestuivers, vogels en vlinders en het aanplanten van drie miljard bomen, is zondag toch ingegaan. Dankzij de moed van één politica is die kritieke stap gezet.
Vast geen toeval dat ook het werk van de Amerikaanse biologe Lynn Margulis steeds meer bijval krijgt. Margulis koos een machtige tegenstander. Ze nam het op tegen de neodarwinisten en hun haast heilig verklaarde interpretatie van de evolutieleer. Die stelt dat soorten alleen ontstaan als gevolg van spontane veranderingen in dna. De variant die het beste past bij zijn omgeving, overleeft – aldus geloofsartikel survival of the fittest. (Een credo dat vaak werd misbruikt als biologische ratio voor het recht van de sterkste, maar het gaat om best aangepaste.)
Over de auteur
Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant. Luyten presenteerde Buitenhof en werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meer Het geluk van Limburg en de biografie Moederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Margulis toonde aan dat de neodarwinisten een belangrijk verschijnsel in de evolutie negeren: samenwerking. Organismen kunnen tot wederzijds voordeel samenwerken; een symbiose zoals schimmel en alg in een korstmos, de honderd miljard bacteriën, schimmels en virussen op ons eigen lichaam, het voor onze darmen cruciale microbioom. Organismen kunnen zelfs in elkaar opgaan tot een nieuwe soort. Die symbiogenese maakt Margulis tot een van de belangrijkste biologen van de 20ste eeuw.
Een mooi portret in De Groene Amsterdammer laat zien hoe de in 2011 overleden Margulis onophoudelijk streed voor haar theorie, tegen de hoon van neodarwinisten in. Want dit is meer dan een wetenschappelijke fittie. Inzet is een wereldbeeld. Dat van egoïstische genen, individualisme en competitie versus een complex web van samenwerking. Het onbegrensd benutten en uitputten van de planeet versus de aarde als systeem dat leven in stand houdt doordat alle organismen samen de juiste omstandigheden scheppen. Extractie versus Gaia. Het wereldbeeld van de neodarwinisten is het wereldbeeld van onze neoliberale economie. Volgens het wereldbeeld van Margulis is wat slecht is voor planten en dieren, ook slecht voor de mens.
Ze streed niet alleen tegen (mannelijke) wetenschappers, ook tegen het machtigste verhaal uit de geschiedenis van de mens. In het boek Genesis schiep God Adam en Eva en gaf hij de mens de aarde met al zijn planten en dieren tot nut. Het resultaat is een leefwijze gebaseerd op exploitatie.
Maar de panelen zijn gaan schuiven. De mens als symbiosedier afhankelijk van andere organismen vindt steeds vaker zijn weerslag in ook landbouw en economie. Alleen maakt de monstermacht van het kapitaal veranderingen weer ongedaan. Neem Unilever. De multinational werd onder leiding van Paul Polman koploper in ethische bedrijfsvoering. Het bedrijf had concrete doelen voor een ‘netto positief’ resultaat voor de samenleving: meer bijdragen dan verbruiken, vervuilen of verbranden.
Onlangs maakte Unilever bekend zijn inspanningen op het gebied van klimaat en samenleving ingrijpend terug te schroeven. Aandeelhouders eisen meer winst. Andere beursgenoteerde bedrijven volgen. Van banken tot oliereuzen, ze kondigen aan zich meer te richten op aandeelhouderswaarde dan op ‘groene projecten’. De verklaring van Unilevers Nederlandse ceo Hein Schumacher: de belangstelling van mensen voor klimaat en samenleving is ‘cyclisch’.
Des te belangrijker is de daad van de Oostenrijkse minister van klimaat Leonore Gewessler (de Groenen). De christendemocraten in haar kabinet waren fel tegen de Natuurherstelwet. Met een beroep op haar geweten stemde Gewessler voor. Eerder stopte ze in eigen land het stunten met vliegtickets, investeerde in nachttreinen en voerde een CO2-taks voor bedrijven in. Want het enige dat echt cyclisch is, zijn de seizoenen, het getij en de kringloop van het leven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant