De Oekraïneropvang in de Jaarbeurs in Utrecht sluit voorlopig haar deuren. De opvanglocatie is te vol en het laten doorstromen van Oekraïners naar andere locaties in het land lukt nauwelijks.
Wat is er aan de hand?
In Jaarbeurshal 5 worden sinds het najaar van 2022 Oekraïners opgevangen. Het is de belangrijkste aanmeldlocatie voor mensen met de Oekraïense nationaliteit die vanwege de oorlog hun land zijn ontvlucht. Maandag maakte de verantwoordelijke veiligheidsregio bekend dat de opvang voor onbepaalde tijd dicht gaat.
De opvanglocatie in het Utrechtse gebouwencomplex is bedoeld voor Oekraïners die zijn gevlucht om, in de woorden van de veiligheidsregio, ‘even op adem komen’. Binnen vierentwintig uur moeten zij doorstromen naar een andere plek in Nederland. Daar gaat het nu mis. Omdat er elders te weinig Oekraïners worden opgevangen, is de doorstroom nagenoeg stil komen te liggen. De hal barst uit z’n voegen, stelt de veiligheidsregio. Dat leidt tot lange rijen voor het sanitair en onvoldoende zorg en privacy voor de Oekraïners die in het pand worden geholpen.
Over de auteur
Maartje Geels is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Hoe nieuw is deze situatie?
Veel Oekraïners melden zich bij aankomst in Nederland in de Jaarbeurs. Daar kunnen ze overnachten tot er een opvangplek elders is gevonden. Er is in principe plaats voor 150 mensen. Maar de doorstroming naar vaste plekken elders in Nederland, verloopt sinds afgelopen najaar moeizaam. Eind februari werd daarom al besloten alleen nog kwetsbare oorlogsvluchtelingen tot de Jaarbeurs toe te laten.
Vrouwen en kinderen, gezinnen met minderjarige kinderen, 70-plussers en mensen met een psychische of (chronische) fysieke aandoening werden nog wel opgevangen. Maar ook voor die groepen wordt nu geen uitzondering meer gemaakt.
‘We proberen met alle macht mensen elders te plaatsen, maar dat lukt niet altijd’, laat een woordvoerder van de veiligheidsregio Utrecht weten. ‘Inmiddels kunnen we niet meer garanderen dat de humanitaire omstandigheden voldoende zijn en we willen voorkomen dat mensen buiten moeten slapen, zoals in Ter Apel. Daarom sluiten we nu de deuren.’
Zijn er dan zoveel meer Oekraïners recent naar Nederland gekomen?
De Rijksoverheid geeft wekelijks vrij hoeveel vluchtelingen met een Oekraïense nationaliteit er in Nederland worden opgevangen en hoeveel plekken er voor hen zijn. Kort na het uitbreken van de oorlog in februari 2022 waren er in Nederland ‘slechts’ 1.350 bedden beschikbaar; inmiddels zijn dat er zo’n 91 duizend.
Maar het aantal Oekraïense ontheemden dat zijn heil zoekt in Nederland groeide ook. Uit de meest recente cijfers, die dateren van 9 augustus, bleek dat er inmiddels zo’n 114 duizend Oekraïners in Nederland zijn. Daar loopt het spaak.
Volgens de veiligheidsregio lopen de opvanglocaties door het hele land tegen hun grenzen aan. De plekken zijn momenteel voor 99,8 procent bezet. Desondanks blijven er wekelijks zo’n driehonderd Oekraïners – vooral gezinnen met kinderen – naar Nederland komen. De Nederlandse gemeenten zijn verantwoordelijk voor de opvang van de groep. Zij ontvangen van het Rijk 61 euro per dag, per opvangplek.
‘De laatste weken is er een toestroom van mensen geweest en we krijgen hen niet uitgeplaatst’, zegt een zegsvrouw van de veiligheidsregio. ‘De Jaarbeurs is bedoeld als crisisopvang: het is een evenementenhal met stapelbedden en wat sanitaire voorzieningen, meer niet. De locatie is bedoeld mensen de eerste hulp te verlenen en het is niet de bedoeling dat mensen hier blijven.’
De haperende doorstroom in de asielketen is al langer een probleem en raakt niet alleen Oekraïense ontheemden. Sinds maart verblijven er structureel meer dan de toegestane tweeduizend mensen in het aanmeldcentrum in Ter Apel.
Hoe heeft Europa de opvang van Oekraïners geregeld?
Voor Oekraïners gelden Europabreed andere regels dan voor vluchtelingen uit bijvoorbeeld Syrië of Eritrea. Zij genieten in de Europese Unie een tijdelijke beschermde status. Daarmee is het voor hen mogelijk om bijvoorbeeld te werken en hebben ze recht op verblijf, zonder asiel te hoeven aanvragen.
Zo’n 4,3 miljoen Oekraïners die sinds de Russische invasie het land uit zijn gevlucht, hebben in Europa een beschermde status. De helft van hen is vrouw; eenderde is minderjarig. Relatief vluchten minder Oekraïense mannen naar de EU, waarschijnlijk vanwege de voor hen geldende dienstplicht.
In absolute aantallen bekeken zijn de belangrijkste opvanglanden momenteel Duitsland, Tsjechië en Polen. Gekeken naar hoofd van de bevolking hoort Litouwen ook thuis in dat rijtje.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant