De volle maan mag zich maandagavond niet alleen blauw, maar ook supermaan noemen. Toch kleurt de maan niet echt blauw vannacht. Hoe zit het dan wel?
Op een bepaalde manier is 'de blauwe maan' verzonnen. "Het is geen natuurverschijnsel, maar een verschijnsel dat ontstaat door onze afspraken in de kalender", zegt sterrenkundige Marc van der Sluys.
De maan heeft ongeveer 29,53 dagen nodig voor zijn reis rond de aarde. Dat is korter dan het aantal dagen in een maand. Dat betekent dat het soms nóg een keer volle maan is. Deze extra volle maan wordt blauwe maan genoemd. Het kan om zowel een extra volle maan in een maand als in een seizoen gaan.
Gemiddeld is het drie keer per seizoen volle maan. In een seizoen met vier volle manen wordt de derde de 'blauwe maan' genoemd. Dit komt elke 2,7 jaar voor. "In die zin is het wel bijzonder", zegt Raymond Klaassen van Weerplaza. Daar komt ook de Engelse uitdrukking 'once in a blue moon' vandaan. Die wordt gebruikt om te zeggen dat iets niet heel vaak gebeurt.
De blauwe maan werd in het Engels voor het eerst beschreven in 1528, schrijft NASA. Maar waarom blauw? Dat blijft onduidelijk. Een uitleg verwijst naar de blauwe maan als 'verradermaan'. De extra maan zorgde namelijk voor verwarring in de kerk bij het vaststellen van de vastentijd en Pasen. Omdat de vierde maan in het seizoen wel 'klopte', werd de derde juist verradermaan genoemd.
Soms lijkt de maan wel blauw, bijvoorbeeld door stof in de atmosfeer, schrijft NASA. Dit komt niet zo vaak voor, evenals twee volle manen in één seizoen. Dat kan ook een reden zijn waarom de zeldzame extra maan blauw wordt genoemd.
Dat ook de tweede volle maan in een maand blauw wordt genoemd, "is eigenlijk door een misverstand gekomen", zegt Klaassen. Het stond in 1946 verkeerd in een artikel en werd vervolgens overgenomen. "Het is inmiddels zo ingeburgerd dat het niet meer als fout wordt gezien."
De volle maan van maandagavond is de derde volle maan van dit seizoen. Daarom mag hij zichzelf dus blauw noemen. Daarnaast is het ook 'supermaan'. Ook daar is geen "wetenschappelijk vaste definitie" voor, zegt Klaassen.
Het heeft te maken met de baan die de maan om de aarde maakt. Die baan is eivormig (een ellips). Dat betekent dat de maan soms dichterbij en soms verder weg is. Als het volle maan is op het moment dat de maan dicht bij de aarde is, wordt dat een supermaan genoemd. "Dat gebeurt meerdere keren per jaar", zegt Klaassen.
"Dan wordt het een stuk minder bijzonder", zegt Van der Sluys. Hij vindt de supermaan daarom een hype. Als de maan op zijn verst staat, zou je dat met dezelfde redenatie een micromaan kunnen noemen. "Ik heb het ooit verzonnen, maar dat sloeg niet echt aan."
Vier volle manen voldoen dit jaar volgens NASA aan de eisen voor de titel supermaan. Maandagavond is de eerste. De volgende drie volle manen mogen zichzelf ook supermaan noemen.
De afstand tussen de aarde en de maan verschilt wel een beetje per keer. In oktober staat de maan nog een minuscuul klein beetje dichterbij. "Dus dat is de super-supermaan", zegt Klaassen. Van der Sluys heeft er een lijstje bij gepakt van 'de grootste supermanen' van deze eeuw. "Daar staat dit jaar niet bij."
Klaassen en Van der Sluys ontkrachten de mythe nog wat verder: we kunnen het verschil tussen een 'supermaan' en een 'gewone maan' amper zien. Dat komt doordat we de 'kleinste' en 'grootste' maan nooit naast elkaar zien. "Een volle maan ziet er altijd vol uit", zegt Klaassen. Op twee foto's is het verschil tussen 'de kleinste' en 'de grootste' maan wel zichtbaar.
Voor de mensen die vanavond naar de maan gaan kijken, raadt Klaassen aan om tussen 21.00 uur en 21.30 uur naar het (zuid)oosten te kijken. "Dan komt hij op." Bij opkomst en ondergang lijkt de maan altijd groter dan hoog aan de hemel. Dat is een optische illusie. "Maar van dat effect kun je ook genieten", zegt Van der Sluys.
Source: Nu.nl algemeen