Een wielwebspinnensoort heeft een inventieve truc om aan voedsel te komen, ontdekten wetenschappers. Wanneer de spin een mannelijk vuurvliegje heeft gevangen, bijt hij het vliegje in de nek zodat de vuurvlieg een ‘vrouwelijk’ lichtsignaal uitzendt. Dat lokt nieuwe mannetjes richting het web.
Vuurvliegjes hebben twee lichtjes in hun achterlijf. De mannetjes gebruiken beide lichtjes om soortgenoten van het andere geslacht aan te trekken. De vrouwtjes doen dit met eentje. Na de beet van de spin gaat er bij mannelijk vuurvliegjes één lampje uit en seinen zij herhaaldelijk met een enkel lichtje. Dit blijkt uit onderzoek van Chinese ecologen dat maandagavond is gepubliceerd in het vakblad Current Biology.
Het onderzoeksteam van de Hubei University keek naar 161 exemplaren van een enkele wielwebspinnensoort en hun web. Hierbij viel op dat zodra een mannelijk vuurvliegje verstrikt raakt in het web, het door de spinnen vast wordt gesponnen. Vervolgens manipuleren de achtpotigen deze mannetjes om lichtsignalen te maken.
Het zijn altijd mannetjes die in het web terechtkomen omdat de vrouwtjes van de soort niet kunnen vliegen, verklaart Peter van Helsdingen, spinnenonderzoeker bij Naturalis en EIS Kenniscentrum Insecten. ‘De vrouwtjes schijnen met hun lampje om mannetjes aan te trekken.’ Als de spin één lampje van het mannetje uitzet, komen er dus meerdere mannetjes op het web af in de hoop daar een vrouwtje aan te treffen. In plaats daarvan vallen zij ten prooi aan de spin.
Het is nog onduidelijk hoe zo’n lampje uitgaat, schrijven de Chinese onderzoekers. Het kan door de beet zelf komen of door het gif dat de spin inspuit. Van Helsdingen vermoedt dat het gif de boosdoener is. ‘Spinnen hebben gifkaken, dus zij bijten om gif over te brengen’.
Sjef van Overdijk, spinnenexpert bij zijn eigen bedrijf Spinnetjes.com, bevestigt dit. ‘Het vuurvliegje heeft een eenvoudig zenuwstelsel. Door net achter de kop te bijten komt het gif van de spin snel in het centrale zenuwstelsel terecht en gaat het mannetje zich voordoen als vrouwtje.’
De geleedpotigen zijn familie van de Nederlandse kruisspin. Ze komen voor in Azië en Rusland. De wielwebspinnen leven vaak maar één jaar. Om zich in dat jaar voort te kunnen planten heeft het nachtdier veel eiwitten nodig. Het in het donker goed zichtbare vuurvliegje vormt dan de perfecte maaltijd, volgens Van Overdijk.
Volgens Van Helsdingen is het bijzondere gedrag ooit ontstaan in een enkele spinnenpopulatie. ‘Eén spin had een verandering in zijn dna waardoor deze in staat was het trucje uit te voeren en ving zo meer prooien dan de andere spinnen. De spinnen die dit trucje niet kenden, waren daardoor in het nadeel en stierven uiteindelijk uit.’
Het manipulatieve trucje wordt via het dna overgedragen aan de nakomelingen. Van Overdijk: ‘Wielwebspinnen werken puur instinctief.’ Als de kleine spinnetjes uit hun ei komen, is de moeder al uit beeld. ‘Al hun kennis is dus aangeboren.’
‘Dit onderzoek laat maar weer zien dat spinnen ingenieuzer zijn dan vaak gedacht wordt.’ Van Helsdingen voegt hieraan toe: ‘Mijn stelregel is dat alles mogelijk is bij dieren en dit is daar weer een bijzonder mooi voorbeeld van.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant