Ambtenaren van de gemeente Amsterdam mogen de chatapp Telegram niet meer gebruiken. De app vormt een ‘spionagerisico’ door vermeende banden met de Russische overheid. Ook speelt het gebruik van de app door criminelen een rol, bijvoorbeeld voor drugshandel.
De berichtenapp Telegram, die in Nederland 1,9 miljoen gebruikers kent, is verboden op de werktelefoons van ambtenaren van de gemeente Amsterdam. Dit bevestigt een woordvoerder van ICT-wethouder Alexander Scholtes na berichtgeving van BNR.
Het verbod geldt al sinds april, maar was nog niet openbaar gemaakt. ‘De app is Russisch en een vrijplaats voor hackers, cybercriminelen en drugshandelaren’, geeft de woordvoerder als reden voor de ban.
Telegram staat bekend als een privacyvriendelijk alternatief voor WhatsApp, omdat gebruikers er anoniem – zonder telefoonnummer – kunnen chatten. De app is populair onder criminelen, signaleert de politie: zo wordt Telegram gebruikt om opdrachten uit te zetten voor het plaatsen van explosieven, reden voor gemeenteraadslid Fatihya Abdi om in september 2023 op te roepen voor een totaalverbod op Telegram.
Over de auteur
Frank Rensen is wetenschapsjournalist en schrijft voor de Volkskrant over technologie, van sociale media en cybersecurity tot wetgeving en games.
Een totaalverbod zou uit Den Haag moeten komen, maar Amsterdam heeft ambtenaren in elk geval al geboden de app van hun telefoons te halen. Uit beleidsstukken van de Amsterdamse gemeenteraad blijkt dat een ‘spionagerisico’ de belangrijkste reden is.
Telegram is in 2013 opgericht door de Russische broers Nikolai en Pavel Durov. Het staat met TikTok, Wechat, AliExpress en iGap op een Amsterdamse zwarte lijst van apps die dankzij hun Chinese, Iraanse of Russische komaf een veiligheidsrisico vormen. De angst is dat buitenlandse overheden via deze apps informatie inwinnen over Nederlandse burgers. Zo bleek in 2023 dat ByteDance, het Chinese bedrijf achter TikTok, locaties en IP-adressen van journalisten verzamelde via hun TikTok-gebruik.
‘De positie van Telegram is hierin zeer onduidelijk’, zegt Michel van Eeten, hoogleraar cybersecurity aan de TU Delft. ‘Het bedrijf begon in Rusland, maar de gebroeders Durov zijn in 2014 uit het land verdreven omdat zij weigerden informatie van dissidenten op te geven aan de Russische overheid.’ Inmiddels woont Pavel Durov, het ‘gezicht’ van Telegram, in Dubai.
Het weren van Telegram op de werktelefoons van Amsterdamse ambtenaren is daarom een begrijpelijke maatregel, zegt Van Eeten. Hij benadrukt dat de criminele activiteiten op de app maar weinig betekenen voor ambtenaren: ‘Op Telegram gaan soms phishing-berichten rond, maar het lijkt mij dat ambtenaren hier minder snel in zullen tuinen dan wanneer zij bijvoorbeeld een phishing krijgen per e-mail.’ Telegram wordt weinig gebruikt voor professionele communicatie.
De angst voor spionage is ook logisch: ‘Anders dan WhatsApp is Telegram niet direct end-to-end versleuteld, waardoor het bedrijf Telegram in principe berichten kan inzien’, zegt Van Eeten. Gebruikers kunnen deze versleuteling wel aanzetten, maar het is niet de standaard.
Missen ambtenaren van de gemeente Amsterdam iets, zonder Telegram? In grote lijnen niet, denkt Van Eeten, met een kanttekening: Telegram biedt een waardevol inzicht in de meningen van moeilijk te bereiken burgers. ‘Als je wilt weten hoe Amsterdammers denken over, zeg, nieuw parkeerbeleid, kun je dat zo lezen in Telegram-groepen.’
Offlimits, expertisecentrum online seksueel misbruik, vraagt Europese Commissie harder op te treden tegen schadelijke berichten op Telegram
Expertisecentrum Offlimits, dat online grensoverschrijdend gedrag tegengaat, stuurde maandag met Stichting Stop Bangalijsten een handhavingsverzoek naar de Europese Commissie om Telegram ertoe te zetten strafbare berichten te verwijderen. Volgens Offlimits weigert Telegram stelselmatig in te gaan op verwijderverzoeken van schadelijke berichten die op het platform de ronde doen, zoals over wapens, drugs of met beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik.
Ook noemen de twee organisaties bangalijsten die begin dit jaar mede via Telegram circuleerden onder leden van het Utrechtsch Studenten Corps. In powerpointpresentaties zetten mannelijke leden van deze vereniging het uiterlijk en de seksuele prestaties van vrouwelijke leden van een zustervereniging op een rij, inclusief telefoonnummers en adressen. Offlimits verzocht Telegram tevergeefs de lijsten te verwijderen. Daarna spoorde het expertisecentrum het Openbaar Ministerie aan om de bangalijsten van het platform te laten verwijderen. De lijsten zijn daar nog altijd te vinden.
Het uitblijven van actie vanuit de overheid noemt Offlimits ‘onbegrijpelijk’. ‘Het versturen van een handhavingsverzoek is een logische vervolgstap’, zegt directeur-bestuurder Robbert Hoving. Offlimits en Stichting Stop Bangalijsten stuurden ook handhavingsverzoeken naar de Autoriteit Persoonsgegevens en de Autoriteit Consumenten en Markt. ‘Online seksueel geweld heeft vaak levensontwrichtende effecten op slachtoffers die offline doorwerken; van niet meer naar school durven tot zelfs suïcidale gedachten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant