Het noordelijke deel van Cyprus wordt alleen door Turkije officieel erkend als staat. Het is daardoor volkenrechtelijk een grijs gebied. Gevolg: witwasserij, cryptocurrency, prostitutie, mensenhandel en online gokken. ‘We hebben hier meer dan 1.200 autodealers.’
Zomaar een gesprekje op straat in Iskele, een kleine stad aan de oostkust van Cyprus, in het Turks-Cypriotische deel van het eiland. Een man van midden dertig, hij spreekt Engels met een Slavisch accent.
Rus?
‘Jazeker’, antwoordt de man, die zich vriendelijk voorstelt als Anton. ‘En mijn vrouw is Oekraïens. We zijn sinds anderhalf jaar hier. Ik handel in cryptocurrency.’ En dan, zonder dat hem iets in die trant is gevraagd of gesuggereerd: ‘Ik zal je mijn telefoonnummer geven. Ik kan je helpen je geld te legaliseren.’
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
Zo, dat gaat makkelijk! Kennelijk hoort witwassen hier tot de alledaagse routine. Met de aankoop van cryptocurrency is dat een fluitje van een cent.
Een viertal Kazachstanen met een baby die een stukje verderop in de binnentuin van Caesar Blue Resort zitten, moeten hartelijk lachen om het verhaal. ‘Ja, hier op Noord-Cyprus vraagt niemand ooit waar je geld vandaan komt’, zegt Aidar Abrayev (41).
De vier Kazachstanen, twee echtparen van rond de 40, zijn goed bekend met de, zeg maar, ongedwongen manier van zakendoen op het noordelijk deel van het sinds 1974 verdeelde eiland. Ze doen in onroerend goed. Klanten zijn Britten, Scandinaviërs, Russen, Oekraïners, Turken, Israëli’s, Iraniërs; nou noem maar op, de lijst is onvolledig.
Zelf kwamen ze in de eerste plaats naar Cyprus ‘voor de zee, het weer en de gezonde lucht’, zegt Abrayev. ‘Goed voor de kinderen. In Kazachse steden is luchtvervuiling. Het leven is relaxed hier, net een lange vakantie.’
Bovendien is er dat andere aangename klimaat: dat voor zakenlieden, financiële avonturiers en mensen op zoek naar een betaalbare woning. Het heeft vele tienduizenden buitenlanders naar het eiland gelokt. Hoeveel precies is niet bekend, registratie gebeurt half-half. Zelfs het aantal migranten uit Turkije staat niet vast.
In kustplaatsen als Iskele, voorheen een vissersdorp, en Girne heeft dat geleid tot een bouwwoede die het landschap ingrijpend heeft veranderd. De vrijstaande, veelal gele villa’s stammen uit de jaren tachtig en negentig. Sindsdien wordt er vooral de hoogte in gebouwd.
Ook is er veel klatergoud van het soort waar Russische nouveaux riches dol op zijn. Hotels, resorts en appartementengebouwen met namen als Caesar, Paris, Courtyard Platinum en Noah’s Ark Deluxe zetten de toon aan de noordkust. ‘Real luxury is happiness’, meldt een groot bord.
Russen waren altijd ook te vinden in het Grieks-Cypriotische deel van het eiland: handig, want de Republiek Cyprus (het zuiden) is lid van de Europese Unie. De stad Limassol aan de zuidkust werd zelfs ‘Limassolgrad’ genoemd. Maar toen de EU na de invasie van Oekraïne sancties instelde tegen Rusland, pakten veel Russen hun koffers en trokken naar het noorden, naar het Turks-Cypriotische deel. De Republiek Cyprus doet als EU-lid immers mee aan de sancties. Het noorden niet.
‘Noord-Cyprus is een groot laboratorium, geïsoleerd van de wereld en buiten het internationaal recht. De regels gelden er niet’, zegt Cenk Mutluyakali, columnist van de Turks-Cypriotische krant Yenidüzen.
Doordat de hereniging van de twee delen van het eiland niet van de grond kwam, werd in 1983 door de Turks-Cyprioten, in nauwe samenspraak met Turkije, de onafhankelijkheid van de Turkse Republiek Noord-Cyprus (TRNC) uitgeroepen. Tot op heden is Turkije het enige land ter wereld dat het republiekje erkent.
Daarmee werd Noord-Cyprus een soort volkenrechtelijke Bermudadriehoek. De autoriteiten zijn aan geen enkele internationale instantie verantwoording schuldig, en Ankara doet of z’n neus bloedt. ‘Veel mensen profiteren van de niet-erkende status’, zegt Mutluyakali. Vandaar dat de TRNC een bepaald type bedrijvigheid aantrekt: casino’s, autodealers, cryptocurrency, projectontwikkelaars, online gokken.
‘Iedereen heeft het over witwassen, het is zeer waarschijnlijk dat het gebeurt’, zegt Sertaç Sonan, politicoloog aan de Cyprus International University. ‘Alle ingrediënten zijn er. Noord-Cyprus is een grijze zone. We hebben meer dan 1.200 autodealers. En zoiets als cryptocurrency is in het geheel niet gereguleerd.’
Volgens de mede door Sonan opgestelde Corruption Barometer denkt 89 procent van de respondenten dat corruptie in Noord-Cyprus een groot of erg groot probleem is. Vooral politici en zakenlieden hebben een slechte naam. Maar liefst 56 procent denkt dat alle of de meeste leden van het kabinet van de TRNC corrupt zijn. Corruptie komt ook in het zuiden voor, maar volgens de onderzoekers is het in het noorden erger.
Een bijzondere vorm van louche zakendoen is het fenomeen van de ‘boetiekuniversiteiten’, zoals ze ter plekke worden genoemd. Buitenlandse studenten, de meesten uit Afrika en het Midden-Oosten, betalen goed geld voor de inschrijving, om eenmaal op het eiland tot de ontdekking te komen dat daar qua onderwijs weinig tegenover staat, soms helemaal niets. Van de 23 universiteiten staan er slechts vier of vijf als goed te boek. De rest is waarschijnlijk ‘boetiek’.
Een akelig neveneffect daarvan is dat teleurgestelde studentes in de prostitutie belanden. Mensenhandel hoort ook tot het rijtje schimmige praktijken in de Bermudadriehoek. Een deel van de slachtoffers werkt in de bouw, de landbouw en de huishouding. Jonge, met name Nigeriaanse vrouwen komen terecht in bordelen en nachtclubs.
Op overheidsniveau bestaat een ‘bijna absoluut gebrek aan politieke wil om mensenhandelaren te bestraffen’, schrijft mensenrechtenplatform Insan Haklari in het rapport Nowhere is Safe. De houding van de politie jegens slachtoffers bestaat meestal uit ‘blaming and shaming’.
Doordat Noord-Cyprus niet erkend wordt als staat, kan het geen banden aanknopen met internationale lichamen die toezicht houden op de mensenrechten, zoals de VN en de Raad van Europa, zegt Derya Beyatli, directeur van Insan Haklari. ‘In VN-rapportages komt Noord-Cyprus niet voor.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant