Ondanks alle aandacht voor infectieziekten vormen hart- en vaatziekten de grootste moordenaar, ook in arme landen. Wil je daar iets aan doen, begin dan bij hoge bloeddruk: die kun je tegen lage kosten goed onder controle houden.
Sommige van de grote uitdagingen waar de wereld voor staat krijgen veel aandacht. Klimaatverandering, oorlog en migratie zijn voortdurend in het nieuws en overheden en goededoelenorganisaties geven er veel geld aan uit. Andere forse problemen zoals tuberculose en voeding krijgen minder media-aandacht en leven minder bij het grote publiek, maar gelden toch als belangrijke, wereldwijde prioriteiten en er wordt geld voor uitgetrokken.
Zelfs de toepasselijk genaamde ‘verwaarloosde tropische ziekten’, zoals hondsdolheid, rivierblindheid en lepra, waaraan in armere landen jaarlijks
200 duizend mensen overlijden, hebben hun eigen programma’s binnen de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Over dit artikel
Bjorn Lomborg is voorzitter van het Copenhagen Consensus Center en gasthoogleraar aan het Hoover Instituut van Stanford University.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Er is echter nog een uitdaging waarover we weinig tot niets horen, waarmee ruim een miljard mensen te maken krijgt en die heel efficiënt zou kunnen worden aangepakt. We zouden die best wel de ‘verwaarloosde enorme ziekte’ kunnen noemen.
Er is grote vooruitgang geboekt bij de aanpak van infectieziekten. Twee eeuwen geleden waren die verantwoordelijk voor bijna de helft van alle sterfgevallen, maar tegenwoordig nog maar voor 15 procent. Nu wordt de helft van alle overlijdens veroorzaakt door de twee grootste moordenaars, hart- en vaatziekten en kanker. Kanker is verantwoordelijk voor ongeveer 18 procent van alle sterfte, maar de bestrijding ervan is moeilijk en kostbaar, en niet altijd even succesvol. Daarom vinden de meeste behandelingen tegen kanker plaats in rijke landen.
De grootste moordenaar, technisch gesproken een hart- en vaatziekte maar voornamelijk bestaand uit hartaanvallen en beroerten, doodt jaarlijks ruim 18 miljoen mensen en dat is een derde van alle sterfte wereldwijd. Een groot deel van het probleem bestaat uit ongezonde eetpatronen, onvoldoende beweging en het gebruik van tabak en alcohol, met obesitas en hoge bloeddruk tot gevolg.
Hoewel artsen ons aanraden te stoppen met roken, minder alcohol te drinken en minder zout te eten, meer te bewegen en minder calorieën te eten maar meer fruit en groente, is deze goede raad klaarblijkelijk moeilijk op te volgen. Wettelijke maatregelen tegen tabak en alcohol kunnen dat makkelijker maken, evenals het terugbrengen van het zoutgehalte in kant-en-klaarmaaltijden.
Maar cruciaal bij het bestrijden van deze ‘verwaarloosde enorme ziekte’ is de nadruk leggen op hoge bloeddruk. Het is bijna niet voor te stellen, maar hoge bloeddruk is wereldwijd de voornaamste indicator voor overlijdensrisico, resulterend in bijna 11 miljoen doden per jaar en daarmee verantwoordelijk voor 19 procent van alle sterfte.
Met het stijgen van de gemiddelde leeftijd van de wereldbevolking krijgen steeds meer mensen hiermee te maken. Het aantal mensen met hoge bloeddruk is in de afgelopen dertig jaar verdubbeld, tot ongeveer 1,3 miljard. Omdat dit niet gepaard gaat met duidelijke symptomen, weet bijna de helft van die mensen het niet eens en krijgen vier van de vijf geen adequate behandeling.
Daardoor heeft hoge bloeddruk niet alleen een enorme impact, maar wordt de aandoening ook nog eens verwaarloosd.
Het goede nieuws is dat het behandelen van hoge bloeddruk ongelooflijk goedkoop en effectief is, met enkele pillen die patentvrij zijn en bijna niets kosten. In rijke landen loopt dit redelijk goed, maar deze aanpak zou over de hele wereld moet worden toegepast.
Een bevolkingsonderzoek naar hoge bloeddruk kost op jaarbasis slechts één dollar per persoon en de voorgeschreven medicijnen vaak maar 3 tot 11 dollar. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het terugdringen van hoge bloeddruk in de armere helft van de wereld per jaar zo’n 3,5 miljard dollar zou kosten, maar elk jaar ongeveer een miljoen levens zou redden. In economische termen levert elke uitgegeven dollar de maatschappij 16 dollar op. Daarmee zou het een van de efficiëntste vormen van beleid ter wereld zijn.
Hoewel ze een grotere moordenaar zijn dan infectieziekten – zelfs in ontwikkelingslanden – wordt er maar weinig geld uitgegeven aan hart- en vaatziekten. Externe financiering is goed voor bijna 30 procent van de uitgaven aan gezondheidszorg in lage-inkomenslanden, maar slechts 5 procent daarvan gaat naar chronische ziekten.
In Nigeria, waar hartaandoeningen nu verantwoordelijk zijn voor één op de tien overlijdens, is het ministerie van Volksgezondheid gestart met een nieuwe campagne tegen hoge bloeddruk. Dat is een uitstekend begin, maar het is cruciaal dat donors extra steun gaan geven aan programma’s die de toegang bevorderen tot betaalbare, alomvattende, hoogwaardige preventie en behandeling van hoge bloeddruk, niet alleen in Afrika maar in alle ontwikkelingslanden.
Hoge bloeddruk vormt wereldwijd het grootste overlijdensrisico en toch krijgt het maar weinig aandacht en nog minder financiering. Voor slechts 3,5 miljard dollar per jaar kunnen we de wereld een prima oplossing bieden en daarmee miljoenen levens redden. We moeten het alleen gaan beseffen.
Vertaling: Leo Reijnen
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant