Van extreem succesvolle of beroemde mensen wordt vaak gezegd dat ‘alles wat zij aanraken in goud verandert’. Dat is een klip en klare, maar ook tragische metafoor voor het hebben van succes. De oude Grieken verwoorden die tragiek het best in hun verhaal van koning Midas, waaraan dit spreekwoord ontsproten is.
In het kort: koning Midas verleende onderdak aan een dronken boswezentje. De god Dionysos was hem daarvoor zo dankbaar dat Midas een wens mocht doen. De wens: alles wat Midas aanraakte, zou veranderen in goud. Dat verloor al snel zijn charme toen niet alleen zijn voedsel, maar ook zijn bloedeigen dochter in goud veranderde. Een hoogst eenzame beeldspraak; terwijl om hem heen het goud klatert, wordt Midas’ wereld verguld, versteend, stilgezet.
Het verhaal van Midas als geheel is misschien te geprivilegieerd om universeel te zijn, het was zijn eigen gulzige wens. Toch staat deze laatste beeldspraak voor mij symbool voor iets groters. Klatergoud is niet bepaald universeel, maar het gevoel dat de tijd stilstaat na of tijdens een ontwrichtende ervaring, na het kwijtraken van de regie, is dat wel.
Mijn leven staat absoluut niet stil, maar toch moet ik vaak denken aan deze laatste beeldspraak. Als ik berichtgeving over de toeslagenaffaire voorbij hoor komen, bijvoorbeeld. Het Parool interviewde recentelijk een aantal toeslagenmoeders. Ze voelden zich ‘zowel strijdlustig als moegestreden’. De trage afhandeling, de reacties (‘hebben ze niet genoeg geld gekregen?!’), de regie die kwijt is – ook hun levens staan stil.
Eind 2022 kwam er een rapport uit over 114 kinderen die toeslagenslachtoffer werden. Hun leven was nauwelijks begonnen, of het versteende; kinderen moesten poepen in boterhamzakjes of zelf hun beugel verwijderen met een nijptang. Het schrijnendst vond ik dit citaat: ‘Het hoogst haalbare is voor deze kinderen een zekere mate van vrijheid. Huisje, boompje, beestje. Maar dat lijkt voor sommigen een onhaalbaar doel. Deze doelgroep lijkt voor een groot deel het dromen verleerd te zijn, of heeft het simpelweg nooit aangeleerd.’ Je zou van minder witheet worden!
Ook na het horen van de podcast Zij is van mij van Saskia Belleman moest ik denken aan deze beeldspraak. Deze aangrijpende podcastserie over femicide is hard nodig: elke acht tot tien dagen wordt er in Nederland een vrouw gedood door haar man, vriend of ex. De eerste aflevering gaat over Reagan Perez, die in 2019 door haar ex op klaarlichte dag werd vermoord. Ze werd door hem gestalkt, bedreigd en mishandeld en trok meermaals aan de bel bij de politie, maar werd klaarblijkelijk niet serieus genoeg genomen. Ze wist dat ze gevaar liep; na de moord vond haar familie haar uitvaartverzekering pontificaal op haar bed.
‘Voor andere mensen is het vier jaar geleden, maar voor ons is het gisteren, onze tijd staat stil. En ook voor andere vrouwen die in deze situatie zitten staat het leven stil, ze kunnen niet verder tot het is opgelost’, zo zegt de zus van Reagan Perez.
Dit soort zaken (armoede, huiselijk geweld) wordt nog steeds te vaak gezien als een probleem voor achter de voordeur. Dat klinkt mij vreselijk isolerend in de oren. Ik heb geen oplossing, maar laat ons hopen dat er meer aandacht en begrip komt voor (vrouwelijke) slachtoffers van dit soort ontwrichtende gebeurtenissen. Laat ons, de omstanders, tonen dat we niet verguld, versteend of stilgezet zijn. Want iedereen verdient het om te dromen, om zijn vlees en bloed te voelen stromen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant