Hitte in steden is een groeiend probleem door klimaatverandering. Nederland is daar onvoldoende op ingericht, zeggen experts tegen NU.nl. Hoe warmer het wordt, hoe meer de leefbaarheid in de stad en onze gezondheid in gevaar komt.
De langverwachte zomer kwam er uiteindelijk toch. Maandag was het zelfs de warmste dag van het jaar. Maar niet voor iedereen gaat zulke hitte gepaard met een uitgelaten, zomers gevoel. Sterker nog, het kan ronduit gevaarlijk zijn.
Periodes met hogere temperaturen gaan samen met meer sterfte, laat wetenschappelijk onderzoek zien. Met name kwetsbare mensen, zoals zieken, kinderen en ouderen zijn daar de dupe van.
Een maandag gepubliceerde studie in het wetenschappelijke blad Nature Medicine berekende dat er in 2023 - het warmste jaar ooit gemeten - ruim 47.000 mensen overleden aan (de gevolgen van) de hitte in Europa. Griekenland en Zuid-Europese landen zijn het kwetsbaarst.
De klimaatscenario's van het KNMI voor 2050 en 2100 bevestigen dat beeld. Door de opwarming van de aarde worden hittegolven de komende jaren warmer en intenser, ook in Nederland. Er wordt voorspeld dat de gevolgen van klimaatverandering het eerst voelbaar zijn in de steden, waar het aantal tropische nachten toeneemt. In het scenario van een opwarming van 4 graden zijn zelfs temperaturen van 50 graden in steden niet uitgesloten.
De hitte kan nu al verzengend zijn in stedelijk gebied. Een stad is namelijk een "hitte-eiland", vertelt Lisette Klok. Ze doet onderzoek naar maatschappelijke aanpassing aan een extremer klimaat.
"Nederlandse steden zijn soms wel 3 tot 8 graden warmer dan het buitengebied", vertelt de klimaatwetenschapper. Stedelijke materialen, zoals stenen, asfalt en muren, nemen sneller warmte op die bovendien langer blijft hangen.
Daardoor zijn ook de nachten warmer, juist het moment waarop de mens behoefte heeft om af te koelen. "Dat het ook in de nacht warm blijft, is niet alleen onaangenaam, maar kan ook je fysieke en mentale gezondheid aantasten." De wetenschapper noemt als voorbeeld hittekramp en beroerte, maar ook stress en depressie.
Een natuurlijke omgeving warmt een stuk minder snel op dan de stad en kan de warmte bovendien sneller kwijt door verdamping. Het laat zien dat natuur, juist ook in de stad, belangrijk is, weet Jeroen Kluck, van de Hogeschool van Amsterdam. Hij doet onderzoek naar klimaatbestendige steden.
Kluck adviseert gemeenten over hoe zij beter kunnen omgaan met hitte, bijvoorbeeld door meer bomen en parken aan te leggen. "In de schaduw van een boom kan het 15 graden koeler aanvoelen." De onderzoeker prijst grote stadsparken met oude bomen en water, zoals het Amsterdamse Vondelpark.
Maar stedelijk gebied is ook een stuk leefbaarder als er bij ieder huis op maximaal 300 meter een schaduwplek is. Idealiter heeft iedere gemeente tussen de 30 en 40 procent schaduwrijk gebied, zegt Kluck. Volgens hem voldoen lang niet alle gemeenten daaraan. "Er is echt werk aan de winkel."
Dat geldt ook voor woningbouw. De bouwstijl van Nederlandse huizen is ontwikkeld in een ander klimaat, zeggen beide experts. "We zijn niet gebouwd op hitte, maar op een situatie waarbij kou het probleem is", laat Kluck weten. Dat heeft geleid tot goed geïsoleerde huizen met grote ramen. "Fijn voor de lente en herfst, maar dat is niet prettig in de zomer."
Dat onderstreept Klok. "De luiken en zonwering zijn uit de architectuur verdwenen", zegt ze. "Zo maken we onszelf afhankelijker van airco's, systemen die alleen maar energie kosten. We moeten op een andere manier gaan bouwen." Voorbeelden van klimaatbestendig bouwen zijn meer zonwering, betere ventilatie, overstekken en groene gevels en daken.
Er zit al wel beweging in, ziet Klok. Zo moeten nieuwbouwprojecten sinds april klimaatbestendig en waterrobuust worden gebouwd. "Maar voorlopig wonen er nog te veel mensen in ongezond warme woningen."
Source: Nu.nl algemeen