Zomervakantie: als het goed is, ben je erna meer ontspannen dan ervoor. Helaas blijft dat ontspannen gevoel meestal niet zo lang plakken. Hoe rek je je vakantiegevoel zo ver mogelijk op?
Een beter moment om Oliver Weigelt de vraag te stellen hoe je je vakantiegevoel vasthoudt na de vakantie, is er haast niet. Morgen gaat de organisatiepsycholoog, gespecialiseerd in ‘herstellen van werk’, zelf met vakantie. Voor een kort interview maakt hij een uitzondering, maar in lijn met het wetenschappelijk advies om voor én na de reis een paar dagen vrij te houden, werkt hij verder niet vandaag. ‘Zo’n vloeiende overgang zorgt voor minder stress, zowel in de aanloop naar de vakantie als in de aanloop naar werk.’
Volgt hij de rest van zijn vakantie ook braaf de eigen leer? Weigelt: ‘Een prototype ‘goede vakantie’ bestaat niet: waar jij van bijkomt, kan iets heel anders zijn dan waar een ander van bijkomt. Daarom kijken we liever naar de behoeften die een vakantie idealiter vervult. Daarmee heb ik zeker rekening gehouden toen ik deze vakantie plande.’
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Weigelt doelt op de zes behoeften die van een vakantie een succes maken, volgens de vakantiewetenschap: ontspanning, ontkoppeling (even niet met werk bezig zijn), autonomie (zelf kiezen hoe je je tijd indeelt), bekwaamheid (doen waar je goed in bent), zingeving (doen wat voor jou betekenis heeft) en verbondenheid met anderen.
‘Welke van die behoeften het belangrijkste is, en hoe je die vervult, is superpersoonlijk’, zegt Weigelt. De een ontleent betekenis aan het lezen van een boek, de ander aan het leren van een nieuwe taal. ‘Maar in het algemeen geldt: een balans tussen passief en actief herstellen, loont het meest.’
Over de auteur
Miluska van Rompu is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over psychologie en gezondheid.
Hoe je vakantietijd besteedt is belangrijker dan de duur of de bestemming van je vakantie, zegt Weigelt. ‘Ook al blijf je thuis, of heb je maar drie dagen vrij, als je luistert naar die behoeften, door naar een museum te gaan, te wandelen of een hobby te beoefenen, kom je daarvan bij.’
Advies over de ideale lengte van een vakantie heeft de onderzoeker wel. ‘In de eerste week neemt het gevoel van vitaliteit gestaag toe’, zegt Weigelt. ‘Daarna wordt het effect van elke extra vakantiedag steeds kleiner – maar die dagen kunnen zeker geen kwaad. Voordeel van een langere vakantie is dat het vaak ook langer duurt voor je weer over je werk gaat nadenken.’
Daar heb je die sluipmoordenaar van het vakantiegevoel: werk. ‘In de aanloop naar de eerste werkdag verdwijnt voor veel mensen al een deel van het vakantie-effect. Na de eerste week is het vakantiegevoel doorgaans verdwenen, blijkt uit onderzoek.’
Hoe hoger de werkdruk, des te sneller de voordelen van een vakantie verdwijnen, aldus Weigelt. ‘Mensen hebben vaak het idee dat ze bij terugkomst moeten inhalen wat ze hebben gemist. Maar dat is niet hoe vakanties bedoeld zijn: vrij is vrij.’
Neem juist extra pauzes om de rust van de vakantie vast te houden, raadt Weigelt aan, in plaats van twee keer zo hard aan het werk te gaan. ‘Zeg wat vaker ‘nee’, en laat anderen weten dat je net terug bent en nog aan het opstarten.’
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. ‘Het helpt als leidinggevenden de ruimte bieden om op te starten na een vakantie. Dat klinkt misschien alsof ik bij een vakbond zit, maar uiteindelijk hebben werkgevers er baat bij dat hun medewerker uitgerust is.’
Nog tips voor mensen die niet zozeer moeite hebben weer ín, maar juist uit hun werkritme te komen tijdens de vakantie? De zogenoemde workaholics? ‘Een duidelijke out-of-officemail, zodat je niet steeds de druk voelt om je mail te lezen en te reageren.’
Af en toe wél werken in de vrije tijd kan overigens niet per se kwaad, bleek uit Nederlands onderzoek, zegt Weigelt. ‘Zolang het vanuit intrinsieke motivatie is en niet omdat het moet.’
Zelf houdt de hoogleraar het vanaf morgen voor gezien, zegt hij. Zijn out-of-office behoedt hem voor de verleiding om aan het werk te gaan. ‘Daarin staat dat ik meedoe met een wetenschappelijk onderzoek naar digitaal detoxen, en daarom helaas twee weken niet naar mijn mailbox mag kijken. Ik kán daardoor haast niet meer reageren, want dan weten ze dat ik lieg.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant