Van 105 naar 23 onderdelen, schroeven en scharnieren meegeteld: de Pax-kast is de eerste van de zelf te monteren meubelen die Ikea heeft vereenvoudigd. Te veel klanten raakten gefrustreerd door het gepuzzel met de Zweedse bouwpakketten.
Het monteren van een meubelstuk is een bekend recept voor zelfkastijding of een relatiecrisis. Wie herkent zich niet in de sketch die cabaretier Youp van ‘t Hek in 1995 maakte over het in elkaar zetten van een Ikea-stapelbed? ‘Dan ben je voor driekwart klaar en dan zijn opeens de schroefjes op’, zegt hij. ‘Uitsluitend de schroefjes waarmee je begon, want het zijn de verkeerde schroefjes.’ Het wordt nog erger als zijn vrouw – het is inmiddels half 2 ’s nachts – binnenvalt en zegt: ‘Ik wil me nergens mee bemoeien, maar…’
Ikea hoopt dat dergelijke taferelen voortaan tot het verleden behoren. Ikea-topman Jesper Brodin heeft in het Duitse Bild namelijk ‘een revolutie’ aangekondigd’. De meubelgigant gaat zijn collectie versimpelen, te beginnen met de even gevreesde als geliefde Pax-kledingkast: die gaat terug van 105 naar 23 onderdelen, schroeven en scharnieren meegeteld. Door een nieuwe montagetechniek, waarbij de achterkant van de kast als een soort harmonica uitklapt, kan de eenvoudigste versie voortaan in 20 minuten worden opgezet, belooft Ikea. Dat levert veertien minuten tijdswinst op.
Bijkomend voordeel is dat de kast door de nieuwe techniek verticaal gemonteerd kan worden. Het oude model werd namelijk liggend gemonteerd en bleek dan vaak bij het overeind zetten tegen het plafond aan te schampen. Waardoor de hele boel weer uit elkaar moest, met alle frustraties van dien. Niet voor niets worden de vele filmpjes op YouTube, waarin voor dummy’s wordt uitgelegd hoe een Pax-kast succesvol kan worden gemonteerd, talloze malen bekeken. Klusbedrijven zien zelfs brood in het bieden van hulp bij het in elkaar schroeven van allerhande Ikea-meubelstukken; er wordt ruimschoots mee geadverteerd.
Dat Ikea het montageproces versimpelt, heeft in de eerste plaats te maken met de feedback die het bedrijf heeft ontvangen van deze groep gefrustreerde klanten, vertelt Friso Wiersma, ontwerper bij Ikea. Hoewel hij niet direct is betrokken bij de hernieuwde Pax-kast, werkt hij in Zweden al langer met een team van ingenieurs en technici aan het vergroten van het gebruikersgemak van meubelstukken. ‘Een heerlijke Zweedse puzzel’, noemt hij het.
De meeste kritiek kwam uit Amerika, waar klanten niet gewend zijn om hun meubels zelf in elkaar te sleutelen. ‘Dat komt omdat er in Amerika veel concurrenten zijn die volledig in elkaar gezette meubels verkopen’, zegt Wiersma. Daar wil Ikea niet aan: met het verschepen van kant-en-klaar-producten in containers wordt namelijk veel lucht vervoerd, en dat is niet milieuvriendelijk. Dat betekent dat het bedrijf goed moet nadenken hoe zo’n bouwpakket op de simpelste manier verandert in een kast of tafel. Bij Ikea zijn er afspraken over gemaakt hoe lang dit mag duren. Wiersma: ‘Dat testen we dan met mensen van de straat, door ze meubels in elkaar te laten zetten en dat te timen met een stopwatch.’
De nieuwe methode van Ikea is gebaseerd op een aantal vuistregels: onderdelen die op elkaar lijken, kunnen voortaan elkaars plek innemen. Met andere woorden: ze zijn inwisselbaar geworden. ‘Dat scheelt een hoop irritatie’, zegt Wiersma. ‘Want voorheen kwam je er na 15 stappen achter dat die ene schroef voor een ander gaatje was bedoeld.’ Ook de verbindingen zijn aangepast, waardoor de kast makkelijker te demonteren is, en dus minder snel beschadigd raakt bij een verhuizing. Klanten met een oude Pax-kast hoeven niet bang te zijn dat ze geen nieuwe onderdelen meer kunnen bestellen: de gaatjes aan de binnenkant blijven onveranderd.
Er is duidelijk goed over nagedacht, reageert Jasper van Kuijk, die als ontwerpwetenschapper columns schrijft voor de Volkskrant. ‘Bij de oude kast was het uitgangspunt dat de onderdelen zo makkelijk en goedkoop mogelijk geproduceerd en getransporteerd moesten worden’, zegt hij. ‘Bij het huidige model staat het gebruik centraal. Het is een mooi voorbeeld van de manier waarop een complexe situatie met slim ontwerpwerk een stuk eenvoudiger gemaakt kan worden.’
Het vergroten van het gebruiksgemak is ‘geen rocketscience’, vervolgt Kuijk. Toch schiet het er bij veel meubelfabrikanten bij in, omdat het tijd en geld kost. ‘Ikea produceert zo gigantisch veel meubels, dat dit zich op de lange termijn wel uitbetaalt.’ Hij benadrukt dat de oude modellen al relatief goed in elkaar zaten. Ikea dankt het imago van onhandelbare bouwpakketten vooral aan de populariteit van de betaalbare meubels, waardoor verhalen hierover sneller de ronde doen. ‘Laatst heb ik twee hoogslapers van een andere winkel in elkaar gezet en geloof me: het kan nog veel erger.’
Ikea-ontwerper Friso Wiersma zou graag zien dat klanten het in elkaar zetten van meubels meer gaan zien als Lego. ‘Daar wordt wél plezier uit gehaald’, zegt hij. Dat mensen zelf de laatste hand leggen aan een meubelstuk is volgens Wiersma belangrijk: door de trots die ze daaraan ontlenen, ontwikkelen ze er een emotionele band mee. ‘En dan zijn ze minder geneigd om het na een paar jaar weg te gooien. Het is de sleutel naar een duurzamere wereld.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant