Donald Trump slaagt er maar niet in om stevig campagne te voeren tegen Kamala Harris. Liever begint hij te pas en te onpas over Joe Biden. Steeds meer Republikeinen beginnen hun geduld te verliezen. ‘Stop met zaniken!’
Donald Trump staat op een podium in Montana, voor duizenden kiezers, als hij zich opeens recht in de ziel laat kijken. ‘Wáárom ben ik met hem in debat gegaan?’, vraagt hij, buiten de autocue om. Het is vaak op deze momenten, waarop hij improviseert, dat Trump zichzelf het meest blootgeeft. ‘Als we niet hadden gedebatteerd, was hij er nog geweest. Kun je het voorstellen?’
Het is inderdaad moeilijk te bevatten. Donald Trump die Joe Biden mist.
De Republikeinse campagne sputtert. Terwijl Kamala Harris doorlopend stijgt in de peilingen en zelfs staten die altijd gegarandeerd rechts stemden binnen het bereik van de Democraten komen, moeten de Republikeinen naarstig op zoek naar een nieuwe strategie. Dat lijkt iedereen te beseffen, behalve de kandidaat.
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York.
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Altijd al wordt Trumps wereld evenzeer gevormd door zijn vrienden als door zijn vijanden – en de afgelopen vijf jaar, de helft van zijn politieke carrière, draaiden om het verslaan van één man. Die heeft het strijdtoneel verlaten. En nu, zonder Biden, staat Trumps wereld uit het lood.
‘Ik hoor dat hij een comeback gaat maken op de Democratische conventie’, wensdroomt Trump op het podium in Montana, eind vorige week. ‘Dan loopt hij de zaal in en zegt hij: ik wil mijn presidentschap terug. Ik wil nog een kans om tegen Trump te debatteren.’
De wereld is veranderd, maar Trumps retoriek lijkt een instrument met maar één toon. Verteerd door woede en frustratie verliest Trump zijn campagne uit het oog. Hij moet een contrast schetsen met zijn tegenstander. En dat is Harris, niet Biden.
‘Stop met zaniken!’ riep zijn voormalige Republikeinse rivaal Nikki Haley dinsdag op Fox News. ‘Een gemiste kans’, noemt Vivek Ramaswamy, een andere Republikein die het tegen hem opnam, het gebrek aan focus. ‘Gaat Trump opnieuw een verkiezing verprutsen?’ kopte het commentaar van de conservatieve krant The Wall Street Journal.
Conservatief Amerika is bezorgd. Een nieuwe tegenstander vereist een verse strategie. Republikeinen vragen flexibiliteit van hun 78-jarige kandidaat. Discipline. Aanpassing aan een wellicht ongewenste, maar onafwendbare realiteit.
Eigenlijk vragen ze Donald Trump om zich niet langer te gedragen als Donald Trump. Maar kan hij dat wel?
Toen hun kandidaat nog tegenover Biden (81) stond, was de insteek van de Republikeinen glashelder: diens broosheid tegenover de – vermeende – viriliteit en kracht van Trump (78). Sleutelwoorden waren ‘zwak’, ‘sloom’ en ‘incompetent’. Dat werkte.
Ten tijde van de Republikeinse conventie, krap vier weken terug, ging Trump aan kop in elke peiling. Zelfs staten als New Jersey, Minnesota en New Mexico leken voor het eerst in decennia naar de Republikeinen te kunnen gaan. ‘We hebben wel twintig wegen naar de winst’, pochte campagnemanager Chris LaCivita in Milwaukee.
Nu zijn de rollen omgedraaid. Harris heeft in vrijwel elke peiling een voorsprong. In veel cruciale swingstates ligt ze voor op Trump of staan ze gelijk. Volgens een peiling van USA Today van woensdag liggen voor de Republikeinen zelfs gevaren op de loer in de conservatieve bolwerken Florida en Ohio. Pijnlijk, want dat zijn de thuisstaten van Trump en zijn running mate JD Vance.
Zoiets was lang ondenkbaar. Waar het de afgelopen maanden steeds Biden was die de waarde van peilingen wegwuifde, doet het campagneteam van Trump nu hetzelfde. Polls zouden niets betekenen. ‘Losgezongen van de realiteit’, stelde een woordvoerder.
Peilingen hebben in dit stadium inderdaad weinig voorspellende waarde. Maar ze laten wel zien hoe fundamenteel de verkiezingsstrijd is veranderd. En een uitweg heeft Trump niet.
‘Kamala is extreem incompetent’, foetert Trump op het podium in Montana. ‘Ze heeft naar mijn mening een heel laag IQ.’ Zoals bij andere recente optredens laat Trump, liever dan op politieke verschillen in te gaan, een keur aan beledigingen de revue passeren. Als Trump zich bedreigd voelt, slaat hij om zich heen.
Trump noemt Harris zwak en incompetent – dezelfde woorden als hij voor Biden koos. Hij trekt de intelligentie van de voormalige aanklager die net als hij aan een topuniversiteit studeerde, in twijfel. En Trump blijft maar fulmineren over de omvang van haar publiek, dat naar zijn zeggen – zonder enig bewijs – op beeld met behulp van AI is aangevuld.
Steevast gebruikt hij Harris’ voornaam, die hij met opzet verkeerd uitspreekt (‘Kámala! Kamála! Kamabla!’). ‘Als je mensen vraagt wat haar achternaam is, weet niemand het’, zegt hij. En dan begint Trump wéér over Biden. ‘Hoe kon dit verdomme gebeuren? Omdat we dus een debat hadden!’
Republikeinen durven hun frustraties over hun leider steeds openlijker te ventileren. Nu Trump privé niet naar hun suggesties luistert, proberen ze hem via de media tot rede te brengen. Volgens hen moet Trump zich in de campagne concentreren op linkse kwetsbaarheden als immigratie, criminaliteit, de economie.
‘Hij moet winnen’, zegt Nikki Haley dinsdag tegen de rechtse zender Fox News. ‘Maar deze campagne slaagt niet als we praten over de omvang van het publiek. We gaan niet winnen door haar dom te noemen.’
Maar een dag later, tijdens een toespraak in North Carolina, zei Trump dat hij ‘niet zeker’ wist of de economie wel ‘het belangrijkste onderwerp’ is.
Harris maakt het haar tegenstander ook niet gemakkelijk. De kandidaat heeft in haar wittebroodsweken nog nauwelijks beleidsvoorstellen gedaan. Haar economische plannen zijn in nevelen gehuld, afgezien van haar voornemen om de belasting op fooien af te schaffen. Dat idee is afkomstig uit de koker van Trump, tot zijn verontwaardiging. ‘Ze heeft zelf geen ideeën, ze kan ze alleen van mij stelen!’
Deze vrijdag zal Harris, in een eigen speech in North Carolina, haar economische agenda verder toelichten. Dat kan Trump handvatten bieden. Als hij daar tenminste gebruik van maakt.
In de tussentijd is Trump druk doende met het uittesten van bijnamen. Dat is voor hem meer dan een gebbetje. Donald Trump grossiert in bijnamen die zijn tegenstanders soms behoorlijk kunnen schaden.
Zijn Republikeinse uitdager Ron DeSantis kwam nooit helemaal over het onzinnige etiket ‘Meatball Ron’ heen. Aan Hillary Clinton bleek het predikaat ‘Crooked’ plakken, geënt op een schandaal met vertrouwelijke e-mails op haar privéserver. En het pesterige ‘Sleepy Joe’ sloeg aan bij kiezers die twijfels hadden bij Bidens hoge leeftijd.
Bij Harris wil het nog niet erg lukken. Trump zwabberde van ‘Crooked Kamala’ (gerecycled van Clinton) naar ‘Laughin’ Kamala’ (vanwege haar kenmerkende lach) en is, voorlopig, uitgekomen bij ‘Crazy Kamala’. De oud-president lijkt maar niet te weten wáár hij haar wil raken.
‘De winnende formule is duidelijk’, vatte Trumps voormalige campagnestrateeg Kellyanne Conway de situatie maandag samen. ‘Minder beledigingen, meer inzichten en meer vergelijkingen van beleidsplannen.’
Maar diezelfde avond, als Trump zijn grote interview geeft aan Tesla-baas Elon Musk, noemt hij Harris opnieuw ‘geen slim persoon’. En daar gaat hij weer: ‘Denk je dat Biden dit interview zou kunnen doen?’
Geselecteerd door de redactie
Een overzicht van alle berichten en analyses over dit thema
Source: Volkskrant