Wat zijn dit voor vragen? Om meer te weten te komen over haar Riffijnse familiegeschiedenis reist Samira Dahmani (40) in de documentaireserie Verhalen uit de Rif af naar Marokko. Daarom: acht dilemma’s voor deze perfectionistische horecaondernemer, verhalenmaker én stamppotliefhebber.
Amsterdammer of Marokkaan?
‘Als je me zou vragen: identificeer je je als Nederlander of Marokkaan? Dan zou ik zeggen: een Marokkaan. Maar in dit geval kies ik voor Amsterdammer. Ik hou écht van deze stad. Mijn werk is hier, de mensen waar ik van hou zijn hier. En ik ben eigenlijk zo iemand die amper de stad uitkomt. Ik heb niet eens een auto!
‘Als we het hebben over mijn afkomst, heb ik wel een ontwikkeling doorgemaakt. Je zet je als puber natuurlijk altijd tegen van alles af, hè? Alles wat je van je ouders meekrijgt, vind je stom. Maar in de afgelopen tien jaar ben ik Marokkaanser geworden. Vooral als ik kijk naar gebruiken, rituelen, naar wat ik in de keuken bereid. Ik heb er zelfs mijn werk van gemaakt, met de Couscousbar (een afhaalrestaurant in Amsterdam met traditionele couscous, die wordt bereid door Marokkaanse moeders, red.).
‘Zo vroeg ik laatst aan mijn moeder: wanneer gaan we mijn kleine nichtje voor het eerst met henna versieren? Ik heb dat als kind ook meegemaakt, het is een speciaal moment voor ieder meisje. En sinds een paar jaar wil ik na de ramadan henna op mijn voeten, wat mijn moeder dan bij me doet. Hoe ouder ik word, hoe meer ik verlang naar dit soort momenten. Ik weet niet precies waardoor het komt, misschien heeft het te maken met nostalgie en de gezelligheid die ik erbij ervaar.’
Over de auteur
Ela Çolak is freelance cultuurjournalist en schrijft voor de Volkskrant over theater en comedy.
Fez of Chaabi?
Met een brede lach: ‘Chaabi. Dat is een dorpje in het Rifgebergte in het noordoosten van Marokko waar mijn vader is geboren. Fez is de enige plaats in Marokko waar nog familie van me woont, dat is een fantastische stad waar we in de zomer vaak met het gezin naartoe gingen. Maar Chaabi vind ik een van de mooiste plekken in de wereld.
‘Ik ging voor het eerst naar Chaabi toen ik daar twaalf jaar geleden mijn vader ging begraven. Ik voelde meteen een connectie met zijn dorp. Door het maken van de serie Verhalen uit de Rif, dat deels over mijn familiegeschiedenis gaat, heb ik het opnieuw ontdekt.
‘Ik heb iets met de zee en ik denk dat dit door mijn vader komt. Ik kon dat nooit verklaren, totdat ik op mijn 28ste voor het eerst in Chaabi was, wat aan de kust ligt. Mijn oma nam mijn vader en haar andere kinderen vroeger ook vaak mee naar het strand. Ik kan me daar, in de bergen en in het water, helemaal laten gaan.’
In termen van comfortfood: hummus of stamppot?
‘Dan kies ik toch voor stamppot. Ik vind de Nederlandse keuken echt heerlijk. Ik maak zelf ook een goede stamppot met boerenkool, andijvie, gehaktballetjes en een lekkere boterjus. Hummus maak ik ook, maar minder vaak.
‘Als het nodig is, spring ik weleens bij in de keuken van de Couscousbar. Ik werk al sinds mijn 15de in de horeca en ben ooit begonnen in een bruine kroeg, in café De Hop in het Amstelpark. Ik denk dat ik daar ook voor het eerst in aanraking ben gekomen met de Hollandse pot.’
Riffijnse ijdelheid of Amsterdamse nuchterheid?
‘Nou, ik zei laatst tegen een vriendin: ik ben best wel ijdel, hè? Toen zei ze: joh, kom je daar nu pas achter? Maar het is ook een beetje Riffijns, we vinden het als volk héél belangrijk om ons mooi aan te kleden en te versieren. Hier in Amsterdam kan ik de Riffijnen er zo uitpikken.
‘Ik kom uit een gezin van zes en we besteden allemaal veel aandacht aan ons uiterlijk. Voor het Suikerfeest kregen we toen we jong waren altijd mooie pakjes van onze ouders en ik weet nog hoe speciaal ik me daardoor voelde. Ik vind trouwens dat mijn ouders een goed gevoel voor stijl hebben, net als ik.
‘Ik draag altijd sieraden, ik voel me gewoon naakt zonder. Maar kleding, make-up en huidverzorging houden me ook enorm bezig. Sommige mensen vinden ijdelheid misschien iets afkeurenswaardig, voor mij is het iets natuurlijks. Ik zie het als een expressie van mijn cultuur.’
Streetfood of fine dining?
‘Vroeger had ik fine dining gezegd, maar nu ábsoluut streetfood. Gerechten met veel kruiden erdoor, met je handen eten – heerlijk! De Marokkaanse keuken bestaat voor een groot deel uit slowfood, zoals tajine, wat een langzaam gegaard vleesgerecht is. Als je dat goed wilt doen, kost dat veel tijd. Dat geldt ook voor couscous. Wij bereiden het in de Couscousbar op de klassieke manier, zoals het ook in Marokko na het vrijdagmiddaggebed op iedere hoek van de straat wordt verkocht.
‘De Couscousbar is acht jaar geleden op een natuurlijke manier ontstaan. Ik ben een product van de economische crisis van 2008: ik studeerde in dat jaar af in architectonische vormgeving, kon geen baan vinden en ben toen gaan ondernemen. Ik heb eerst een sauna overgenomen in Amsterdam, die ook een horecagelegenheid had. Vanuit daar ben ik gaan cateren en heb ik onder andere op de Hogeschool van Amsterdam couscous geserveerd.
‘Ik had ook een tijdje een notenbar en de schrijfster Nadia Zerouali was een klant van me. We vonden allebei dat er veel te weinig Marokkaanse restaurants zijn in verhouding met het aantal Marokkaanse Nederlanders. Toen zijn we tot de conclusie gekomen dat het tof zou zijn als er een Couscousbar kwam – inmiddels hebben we twee filialen in Amsterdam.’
Verhalen maken of ondernemen?
‘In de eerste plaats wil ik ondernemen. Daarin heb ik de regie en dat is best wel comfortabel, na dertien jaar. Verhalen uit de Rif is gemaakt door een groot team, maar ik heb daar wel veel plezier in gehad. Ik kon gelukkig ook leunen op regisseur Hassnae Bouazza en erop vertrouwen dat ze een mooie documentaireserie zou maken. Ik ben heel trots op het resultaat. Dat was wel een ontdekking voor mij: dat als je niet de regie in handen hebt, er ook mooie dingen kunnen ontstaan.
‘Hassnae heeft speciaal voor iemand gekozen die niet bekend is of al eens op televisie is geweest, omdat ze een soort van onbevangenheid wilde vastleggen. Dus ik kreeg ook de vrijheid om mezelf te zijn en mijn persoonlijke verhaal te vertellen. Ik kende Hassnae al door de documentaire De klas van ‘94 (NTR, 2019). Ze heeft me daarvoor geïnterviewd over de Bouchra-basisschool, waar ik op heb gezeten. Maar ik kende haar niet zoals ik haar nu ken, na vier weken samen te hebben gefilmd in Marokko.’
Jezelf bewijzen of anderen verbinden?
‘Toen ik jong was, had ik veel bewijsdrang. Dat kwam denk ik doordat ik én vrouw én ondernemer ben. Maar als ik heel eerlijk ben, wil ik nog steeds aan mezelf bewijzen dat ik van alles kan. Niet aan anderen, hoor, daar hou ik me niet mee bezig.
‘Het is wel een beetje aan het veranderen. Ik werk toe naar de rol van verbinder. Bijvoorbeeld door in onze keuken van de Couscousbar alleen maar te werken met Marokkaanse moeders, waaronder de mijne, die voorheen een afstand hadden tot de arbeidsmarkt.’
Ben je een perfectionist of mag iets ook goed genoeg zijn?
‘Alles wat ik doe, wil ik zo perfect mogelijk doen. Dat was op school al zo. En als ik ergens niet goed in ben, frustreert het me. Dat is typisch Samira. Zit het in mijn genen? Komt het door mijn opvoeding? Door bepaalde ervaringen? Er is genoeg therapie geweest, hoor, om uit te zoeken waar die bewijsdrang precies vandaan komt. Maar het is moeilijk om te zeggen: dát is het geweest.
‘Mijn moeder gaf me wel veel zelfvertrouwen. ‘Ga studeren, ga reizen, ga op jezelf wonen,’ zei ze tegen me. ‘Ga maar. Alle dingen die ik niet heb kunnen doen, ga jij doen.’’
De driedelige serie Verhalen uit de Rif van omroep Human is vanaf 16 augustus te zien op NPO 2.
Samira Dahmani
1984 Geboren in Amsterdam
2004-2008 Opleiding Architectonische Vormgeving, Hogeschool Artez
2010 – 2023 Eigenaar Wellness Centre Reloadclub in Amsterdam
2016 - 2018 Eigenaar notenbar StrongFood in Amsterdam
2017 Opent met Nadia Zerouali de Couscousbar in Amsterdam
2018 Schrijft met Zerouali het kookboek Couscous: de lekkerste gerechten uit de Couscousbar
2024 Documentaireserie Verhalen uit de Rif van omroep Human
Samira Dahmani is single en woont met haar kat Chai in Amsterdam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant