Elke 15 augustus worden de slachtoffers van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië herdacht. Op die dag in 1945 capituleerde Japan en kwam in alle werelddelen een eind aan de Tweede Wereldoorlog. NU.nl-lezers Saskia en Rob vertellen over hun band met de Indiëherdenking.
Saskia van Peet (45) vindt het belangrijk dat dit deel van de geschiedenis en de impact die het nog steeds op nabestaanden heeft aandacht krijgt. "Het leed is vaak weggestopt, maar het speelt nog steeds een rol. Ook in mijn leven." Ze werkt als opleidingscoördinator in een ziekenhuis en heeft een zoon. Hij is geboren op 15 augustus en wordt vandaag vijf jaar. "Het is voor ons nu dus een extra speciale datum." Op de dag van de Indiëherdenking hangt ze de vlag uit om haar buurt te laten zien dat er iets wordt herdacht. Daarnaast praat Saskia er meer over - ook met haar zoon - om het zogeheten transgenerationele trauma te doorbreken.
"Vandaag herdenk ik het leed dat mijn moeder, tante, opa en oma hebben doorgemaakt op Sumatra. Als door een wonder hebben ze allemaal de oorlog overleefd. Zelfs mijn moeder, die in een jappenkamp is geboren." Saskia vertelt dat ze niet alleen het leed herdenkt dat hun toen is aangedaan, maar ook wat het na de oorlog betekend heeft. "Ik herdenk ook het onbegrip over hun leed na terugkeer. En de mentale, maar ook niet te vergeten fysieke problemen. Iets wat ook grote impact had op hun (klein)kinderen, de tweede generatie oorlogsslachtoffers. Waartoe ik mezelf helaas mag rekenen."
Saskia's moeder is in april dit jaar op 81-jarige leeftijd overleden. De oma van Saskia moest tijdens de bevalling van Saskia's moeder op transport naar een ander kamp. "Dat zo'n kwetsbare baby het overleefd heeft, is onvoorstelbaar." Met een peuter en pasgeboren baby had haar oma het erg zwaar. "Zo zwaar zelfs, dat ze uit pure wanhoop mijn moeder heeft proberen te smoren met een kussen. Zo groot was de angst dat het babygehuil de Japanse bewaker zou irriteren en de hele barak zou straffen."
Saskia vervolgt: "Hoe groot dit wonder van het overleven was, besefte ik pas toen ik zelf moeder werd. Ik realiseerde me ook steeds meer hoe de oorlog en de nasleep ervan haar zo had beschadigd, dat ze er niet voor ons kon zijn. Mijn moeder had door de oorlog een hechtingsprobleem. Dat heeft ook impact op mij, want ze kon er niet goed voor mij zijn toen ik kind was."
Sinds 1988 gaat Rob Hagenbeek (70) jaarlijks naar de herdenking in Den Haag. Hij is daar stil en denkt aan zijn ouders en andere familieleden. "De herdenking betekent veel voor mij. Maar niet alleen op die dag ben ik met mijn Indische afkomst bezig, eigenlijk altijd. De quote 'Ik ben en blijf indo' is dan ook mijn profielfoto op WhatsApp."
Gepensioneerde Rob is getrouwd met een Indische vrouw en geeft op scholen les over de oorlog en wat er daarna gebeurde. "De verhalen over de Japanse kampen zijn, ondanks de boeken die geschreven zijn, nog steeds onderbelicht. Zelfs docenten van sommige scholen weten hier heel weinig van. Dat is heel jammer."
Hij is geboren in het toenmalige Nederlands-Nieuw-Guinea en komt uit een gezin van twaalf. Zijn ouders komen uit Djokjakarta en Samarinda. "Ik vind het belangrijk om altijd aandacht te schenken aan de verhalen uit Indië. Ook aan de taal en cultuur. Ik spreek de taal nog steeds en geef die door aan mijn (klein)kinderen." Het emotioneert Rob, maar voor hem is het erg belangrijk om de verhalen door te vertellen. "Ik krijg er nog steeds kippenvel van als ik erover praat. Ik vind het belangrijk om als gastdocent het verhaal over Indië te delen met jongeren op scholen, zodat de nieuwe generatie leert wat daar is gebeurd."
"Mijn ouders hebben in jappenkampen gezeten en mijn schoonvader is als twaalfjarige jongen opgesloten in een jongenskamp. Wanneer ik over Indië vertel, gaat het niet alleen over de geschiedenis van mijn ouders, maar vooral over die van mijn schoonvader. Mijn ouders hebben nooit gesproken over hun tijd tijdens de Japanse bezetting."
Rob heeft altijd al interesse gehad in de gebeurtenissen in toenmalig Nederlands-Indië. Maar zijn vader zei dan: "Waarom zou je dat nou willen weten? Het is gebeurd." "Dit Indisch zwijgen was een soort virus bij mijn ouders, maar door dit vele zwijgen ben ik juist gaan nadenken over wat er nou allemaal gebeurd was." Hij onderzoekt sinds een paar jaar zijn familiegeschiedenis, zodat het zo compleet mogelijk is en doorverteld kan worden.
Herdenk jij ook jouw familiegeschiedenis tijdens de Indiëherdenking? Laat het weten in de reacties.
Source: Nu.nl algemeen