Jaarlijks vallen bijna een miljoen kikkers en padden in straatputten. Daar komen ze op eigen kracht niet meer uit. Gemeenten plaatsen nu speciale ‘paddentrappen’, al is het redden van de dieren nog meestal handwerk.
Roek Vermeulen (55) gaat toch maar op straat liggen. ‘Dan kan ik er beter bij.’ Met een hand gaat de putdeksel omhoog, de andere hand verdwijnt vastberaden in de kolk. Het is een beruchte straatput in de wijk van Vermeulen. ‘Hier moet ik vaker kikkers uit halen.’
Het is al aan het schemeren, maar met een hoofdlamp heeft Vermeulen goed zicht op de bruine kikker die per ongeluk in de straatput is beland. ‘Het beestje heeft zich tussen de bladeren verstopt’, zegt de paddenbeschermer. ‘Kom maar, schatje.’ Zodra Vermeulen de hand uit de put haalt en opent, springt de kikker de heg in.
Jaarlijks vallen er bijna een miljoen padden, kikkers en salamanders via de stoeprand in de put, waar ze op eigen kracht niet meer uitkomen. Ze verdwijnen in het riool, verdrinken, of gaan dood door een tekort aan voedsel en vocht. Meerdere gemeenten zijn om die reden begonnen met het plaatsen van speciaal ontworpen ‘paddentrappen’, waardoor de amfibieën er zelf uit kunnen klimmen.
Nu nog nemen paddenwerkgroepen – vrijwilligers die padden en kikkers ook helpen oversteken tijdens de voorjaarstrek – het heft in handen. In totaal zijn er tussen de 100 en 150 paddenwerkgroepen in Nederland. Bij een deel daarvan zitten ‘kolkencheckers’ die amfibieën uit de straatputten helpen.
‘Het liefst zou ik dit elke dag doen’, zegt Vermeulen. Routineus opent de beschermer elke putdeksel met de hand of de puthaak, roert met de haak door de modder en kijkt een paar seconden in de hoeken en het water of er wat beweegt. ‘Juveniele’ kikkers moet Vermeulen soms met een netje vangen, maar in de nu vaak droge kolken laten de meeste zich met de hand oppakken. In enkele putten heeft Vermeulen een piepschuimen ‘eilandje’ gelegd, zodat de dieren kunnen uitpuffen totdat ze worden gered.
‘In mijn wijk weten ze inmiddels waarom ik dit doe. Sommige mensen zetten zelfs hun auto wat verder van de put zodat ik er beter bij kan.’ Toch draagt Vermeulen een geel fluorescerend hesje, om boze of bange reacties van mensen te voorkomen.
Vermeulen is academisch vertaler, maar het werk als paddenbeschermer heeft de afgelopen tien jaar alle vrije tijd opgeslokt. ‘Ik ben er dagelijks een paar uur mee bezig.’ Als groot dierenliefhebber vond Vermeulen het afschuwelijk om de platgereden padden – toen nog tientallen per avond – en kikkers op het fietspad in de eigen wijk te zien. Toen Vermeulen in de put achter het huis wat hoorde plonzen, was die blij deze kikker wel te kunnen redden. ‘Toen ben ik in het kolkenchecken gerold.’
Afgelopen jaren zijn kolkenfabrikanten en andere partijen bezig geweest met het ontwikkelen van de perfecte ‘paddentrap’. Uit veldonderzoek van Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland (Ravon), waar Vermeulen ook bij betrokken was, bleek dat via de meest effectieve trap 95 procent van de amfibieën zelfstandig uit de put kunnen klimmen.
Door de succesvolle resultaten ging ook de gemeente Utrecht overstag: zij staat donderdag stil bij het plaatsen van de eerste paddentrappen in Lunetten. ‘Tijdens een veldbezoek in de wijk Lunetten werden in ongeveer 400 van de 900 kolken amfibieën aangetroffen’, zegt een woordvoerder van wethouder Susanne Schilderman. ‘Het bleek een groter probleem dan verwacht.’
De bedoeling is dat uiteindelijk alle negentigduizend Utrechtse kolken een trappetje hebben. Bij de aanleg van nieuwe kolken zullen paddentrappen standaard worden geplaatst, en ook de kolken waar paddenwerkgroepen vaak amfibieën aantreffen, krijgen op korte termijn een trap. Naar schatting kost deze operatie de gemeente 1,8 miljoen euro, over een periode van zeventig jaar.
Volgens bioloog en onderzoeker bij Naturalis Auke-Florian Hiemstra is het belangrijk dat gemeenten zich inzetten voor kikkers en padden. ‘Het gaat niet goed met de amfibieën in Nederland, ze worden op verschillende manieren bedreigd.’ Bijvoorbeeld door gebrek aan insecten, vervuiling van wateren, toenemende weersextremen en wegen die hun leefgebied versnipperen, ziet Hiemstra.
Padden en kikkers zijn belangrijk voor de biodiversiteit. ‘Die is als een blokkentoren: als er diersoorten uitvallen, begint de toren te wankelen’, aldus Hiemstra. ‘Kikkers en padden staan aan de basis van de toren, we kunnen niet zonder ze.’
Het kolkenprobleem is dus maar één factor, maar Vermeulen is blij dat daar nu aan gewerkt wordt. En er is meer te doen: ‘In ronde kolken werken de trappetjes niet. En eigenlijk zijn de stoepranden het grootste probleem. Daar kunnen ze vaak niet overheen klimmen. Als ze de ene put zijn uitgeklommen, belanden ze via de stoeprand weer in de volgende. En dat houden ze niet heel lang vol.’ Paddenbeschermers kijken nog naar oplossingen voor ronde kolken en stoepranden.’
Vermeulen verwacht daarom dat het werk als kolkenchecker ook na het plaatsen van de paddentrappen nog door zal gaan. Al kijkt de beschermer ernaar uit uit om in de winter, als de padden slapen, even rust te hebben. ‘Het is fysiek en emotioneel zwaar werk. Je moet tegen het druppel-op-de-gloeiende-plaatgevoel kunnen. Hoewel ik op een avond een tiental padden red, weet ik dat er in de rest van de stad duizend verzuipen of uitdrogen.’
Toch besluit Vermeulen, eenmaal thuis: ‘Vandaag was een goede dag. We hebben in totaal zo’n twaalf volwassen en twaalf juveniele kikkers kunnen bevrijden – allemaal nog in leven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant