‘Gooi mij maar van de brug af’, zei Willem Philipsen, oud-gitarist van Postmen en Anouk, na een zwaar herseninfarct op zijn 23ste tegen een vriend. Hij herpakte zich en werd uitgeroepen tot een van de twaalf beste ambtenaren van het jaar. En o ja, hij staat weer op een podium. Maar zonder gitaar.
Willem Philipsen (40) is goed in het vertellen van anekdotes. Zo begint hij midden in het gesprek ineens over het moment dat hij leunend op zijn wandelstok (die Buddy heet) op de tram stond te wachten in zijn woonplaats Rotterdam, toen een vrouw vroeg of ze misschien ergens mee kon helpen. Ze bedoelde natuurlijk: helpen met aan boord van de tram komen, aangezien Philipsen minder vlot loopt dan toen hij 22 was.
Ja prima, zei Philipsen, die heus inzag dat deze mevrouw het goed bedoelde. ‘Ik heb nog wel wat boodschappen nodig, want ik vier mijn verjaardag vanavond. Doe maar vijf watermeloenen en zes zakken chips, en bezorg ze even bij me thuis, alsjeblieft.’
Even laat hij een stilte vallen om te kijken hoe de toehoorder reageert. Dan: ‘Bedankt dat ik mijn nieuwste grap mocht testen. Ik sta binnenkort in het theater met mijn eerste stand-upcomedyshow. Ik ga iets buitengewoon engs doen.’
In deze serie interviews spreekt de Volkskrant met mensen die de afgelopen periode een grote verandering meemaakten.
Dat is best opmerkelijk, want Philipsen is nu een levenslustige gemeenteambtenaar die het goed voor elkaar heeft, maar niet lang geleden zat hij in een rolstoel en voelde het voor hemzelf alsof hij niets meer aan de wereld te geven had. Na een herseninfarct verloor hij bijna de helft van zijn hersencapaciteit en moest de succesvolle gitarist van bands en artiesten als Postmen en Anouk alles opnieuw leren: praten, lopen, eten met zijn rechterhand (liefst zonder te knoeien, hij is linkshandig). Een vriend, met wie hij over de Erasmusbrug reed, de rolstoel achterin, sommeerde hij halverwege de brug te stoppen. ‘Dan kun je me hier naar beneden flikkeren’, zei hij.
En nu zit hier een stralende verschijning die in 2023 werd uitgeroepen tot een van ’s lands twaalf ‘Ambtenaren van het jaar’. Omdat u zich als ambtenaar inzet voor inclusie voor mensen met een beperking in de gemeente Rotterdam.
‘Als je als persoon niet autonoom kunt zijn, als je je eigen geld niet meer kunt verdienen, dan doet dat wat met je eigenwaarde. De eerste tijd na het infarct, want zo noem ik het, was wonderlijk. In mijn rolstoel was ik het allerongelukkigst. In de laatste jaren kwam daar verandering in. Sinds een klein jaar heb ik een geweldige baan. Ik noem mezelf glamtenaar. Ik werk als programmamanager voor de gemeente Rotterdam. Daar houd ik me bezig met inclusiviteit voor mensen met een beperking.’
Na uw optredens als gitarist op bevrijdingsfestivals werd u in 2007 als 23-jarige wakker met knallende hoofdpijn. Te veel gedronken, dacht u. U bleek een zwaar herseninfarct te hebben gehad.
‘Alle dingen die in het leven op je pad komen, daar moet je het mee doen. Dit is mij overkomen. In de dagen die volgden, ben ik geopereerd en is een deel van mijn schedel weggehaald omdat er te veel druk ontstond in mijn hoofd. Het stuk schedel werd in mijn buik bewaard. Later is dit weer teruggezet. Ik heb gelukkig een hoedenhoofd, dus ik draag altijd iets op mijn hoofd. Het litteken vind ik lelijk. En een pet gewoon leuk.
‘Het infarct gebeurde in mijn rechterhersenhelft. Daarom werkt de linkerhelft van mijn lichaam minder goed. Inmiddels denk ik dat het heeft moeten gebeuren om me te kunnen ontwikkelen. Ik kon heel goed gitaar spelen. Het hoeft niet voor iedereen zo te gelden, maar voor mij geldt: ik had mijn pad nooit veranderd als dit niet was gebeurd.’
U schreef een boek over uw revalidatieproces. U schrijft: ‘In de eerste maanden van mijn revalidatie is het nog mijn grote ambitie om zo snel mogelijk op het podium te staan met een gitaar in mijn handen. Dat was tenslotte wat ik het liefste deed.’ Een arts vertelt u vervolgens: ‘Willem, ooit weer gitaar kunnen spelen, dat kun je voor altijd vergeten.’ Wat deed dit met u?
‘Ik houd er niet van om gedwongen te worden bepaalde keuzen te maken. Zo’n revalidatie is geen vloeiende beweging. Dit infarct heeft me ontzettend op mijn plek gezet. Ik ben geen geduldig mens. Hierin was ik ook niet geduldig. In die periode werd ik voor het eerst in mijn leven niet blij van muziek. Dat was erg confronterend.’
U omschrijft in uw boek dat u gevoelsmatig niet meer de eigenaar van uw lichaam bent. U ging van ‘rockgod met een leven vol seks, drugs en rock-’n-roll’ naar leven met een beperking. Hoe voelt het om niet de eigenaar van uw lichaam te zijn?
‘Heel gek. Je bouwt een andere relatie met je lichaam op. Het wordt een noodzakelijk kwaad om er rekening mee te houden. Al heb ik soms ook geprobeerd mijn lichaam te negeren.’
Hoe beviel dit?
‘Helemaal ruk natuurlijk. Ik doe het nog steeds weleens. Ieder mens maakt fouten. Maar meestal houd ik wel rekening met mijn lichaam. Dat is een tweede natuur geworden.
‘In mijn dagelijks bestaan ben ik niet superbewust bezig met mijn lichaam. Het is nu een vanzelfsprekendheid. Ik ervaar het niet meer als een strijd. Al voel ik me soms wel ongemakkelijk, hoor. Als ik ergens kom waar ik niemand ken, dan hoor ik de stemmetjes in mijn hoofd: wat loopt die gast met die stok raar. Ik probeer dan uit te stralen: deze gast ownt zijn shit. Ondanks zijn handicap.’
Noemt u zichzelf invalide?
‘Nee, ik heb een hekel aan die term omdat er een waardeoordeel aan vast zit. Gehandicapt is beter, al zijn er ook veel mensen die dat een waardeloze term vinden. Ik ben een geboren optimist. Een softie. Heel zachtaardig. Ik denk dat ik de menselijke variant van een labradoodle ben.’
Heeft uw optimisme u geholpen om te bepalen hoe uw toekomst eruit zou zien?
‘Daar ben ik van overtuigd. Al heb ik ook ontzettend veel geluk gehad. Ik ging na mijn revalidatie werken bij Vervoer op Maat, een vervoersvoorziening voor mensen die niet zelfstandig kunnen reizen. Ik had nog nooit achter een bureau gezeten. De baan was een garantiebaan. De werkgever krijgt dan subsidie om jou in dienst te nemen.
‘Het was fijn met collega’s samen te werken, heel fijn om te leren. Ik had een eigen salaris, maar was niet financieel onafhankelijk. In mijn relatie thuis was ik afhankelijk van mijn toenmalige vriendin. Als het zou uitgaan, was ik fucked.’
Hoe is dat nu?
‘We zijn niet meer bij elkaar. Ik heb een vast contract bij de gemeente Rotterdam gekregen. Daar begon ik als manager arbeidsmarktparticipatie, en sinds een klein jaar ben ik programmamanager van Rotterdam Onbeperkt. Het is een baan die ik zelf heb bedacht. Mijn manager zei toentertijd: ‘Ga jij eens kijken wat echt bij je past.’ Geweldig toch?’
Wat houdt uw zelfbedachte baan in?
‘Ik ben een halve lobbyist geworden. Alles in mijn leven is samengekomen. Mijn werk en mijn missie zijn nu één. Ik zorg dat mensen met een beperking in Rotterdam de mogelijkheid krijgen zich te laten zien. Ik zorg voor hun fysieke inclusie, maar ook op digitaal en sociaal vlak werk ik voor ze.
‘Kijk naar Rotterdamse jongeren in het speciaal onderwijs. Hun school ligt buiten het centrum. Daardoor zijn ze nauwelijks zichtbaar voor hun leeftijdsgenoten op andere scholen. Je krijgt zo nooit een natuurlijke overflow.
‘Ik heb bijvoorbeeld een festival in de stad georganiseerd waar deze jongeren van zich konden laten horen. Een van hen, Tom, heeft cerebrale parese (een houdings- en bewegingsstoornis die wordt veroorzaakt door schade in de hersenen, red.). Hij kan eigenlijk niet praten, maar wel klanken voortbrengen. Hij wordt daarom soms onderschat. Terwijl hij een prachtig gedicht heeft gemaakt. Dat gedicht is voorgedragen op het spokenwordfestival.’
Waarom is het belangrijk dat juist u dit werk doet?
‘Ik ben ervaringsdeskundige. Ik kan het belang van het onderwerp echt beter overbrengen. Je kunt hier wel een willekeurige beleidsambtenaar aan laten werken, maar dan leeft het helemaal niet. Als ik bij collega’s binnenstap met een verzoek of opmerking, dan wordt er naar me geluisterd.’
Eerder was gitaarspelen uw zielsmissie, schrijft u in uw boek. Na het infarct vervloog uw liefde voor muziek. Hoe is dat nu?
‘Muziek heeft weer een natuurlijke plek gekregen in mijn leven. Ook dat was een proces. Ik heb een nummer geschreven met Stef Bos. Dat kwam samen met mijn boek uit. De basis is een gitaarlijn gespeeld met één hand.’
Heeft u lichamelijk nog last van de impact van het infarct?
‘Ik krijg vreselijke hoofdpijn als ik nies, hoofdpijn als ik te veel heb gedronken of over mijn grenzen ben gegaan. Ik plan op mijn werk bewust geen afspraken laat in de middag in. Gedurende de dag neemt mijn energie af. Dan gaan alle geluiden door elkaar lopen. Dus ik moet vroeg pieken.
‘Ik moet mijn lichaam goed onderhouden. Dat doe ik door veel te sporten, veel te bewegen. Ik fiets, ik zwem, ik doe aan fitness. Als ik dat doe, dan loop ik mooier en heb ik minder last van mijn lichaam. Ik moet, kortom, heel goed opletten en keuzes maken.’
U schreef een boek, geeft lezingen, werkt bij de gemeente, en u staat binnenkort in het theater met uw eerste stand-upcomedyshow. Dat klinkt niet erg als keuzes maken.
‘Mijn stand-upcomedyshow red ik door de adrenaline. Ik vind het tof om constant nieuwe prikkels te ervaren. Touren met een band heeft iets romantisch. Als een nomade maak je steeds verbinding met een nieuw publiek. Dat was mijn droom. Ik wil blijven dromen. Ik heb bedacht dat mijn verhaal ook comedy is. Dus ik ga toch weer dat podium op, vertellen over Buddy en over de vrouw met de meloenen. Dat wil ik proberen. Mijn fuck-ithouding gaat me daar bij helpen.’
Willem Philipsen
Geboren 1983 in Echt, Limburg
Conservatorium Rotterdam
2007: getroffen door een herseninfarct
2013: medewerker klantcontact Vervoer op Maat
2015: begint als spreker op evenementen en congressen
2018: projectleider Popunie
2021: boek Met de stroom mee
2023: programmamanager Rotterdam Onbeperkt
Willem Philipsen treedt op 14 augustus op tijdens de Open Mic-avond in comedyclub Haug in Rotterdam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant