De Duitse liberalen van FDP dreigen door aanhoudende ruzie over de begroting de volgende verkiezingen niet te overleven. Met (onhaalbare) plannen gericht op de overheidsfinanciën en op de autobezitter probeert de partij relevant te blijven.
Nieuw uit de koker van de FDP dinsdagochtend: we schaffen het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking af. Een dag eerder, op de online voorpagina van boulevardkrant Bild: FDP wil een flat rate voor stedelijk parkeren, zodat automobilisten voor een vast bedrag per maand weer overal in Duitsland hun auto kwijt kunnen. Beide plannen hebben gemeen dat ze waarschijnlijk niet worden uitgevoerd, maar wel krantenkoppen genereren.
Die heeft Duitslands kleinste regeringspartij hard nodig; volgens de huidige peilingen dreigt de FDP bij de verkiezingen van volgend jaar uit het parlement te vliegen. Mede door de verwoede pogingen van de liberale partij om relevant te blijven, wordt het echter de vraag of de Duitse regering het einde van haar termijn überhaupt gaat halen.
Over de auteur
Remco Andersen is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij woont in Berlijn. Eerder was hij correspondent in het Midden-Oosten.
De FDP is een vreemde eend in de bijt van de Duitse regeringscoalitie. Die wordt geleid door de sociaaldemocratische SPD van bondskanselier Olaf Scholz, met De Groenen als tweede partij. De FDP hielp hen na de verkiezingen van 2021 aan een nipte meerderheid, met haar 11 procent. De partij wilde wel wat terug voor steun aan een kabinet dat giga-investeringen beloofde om de Duitse economie en samenleving klimaatneutraal te maken: het ministerie van Financiën. Sindsdien is het constant ruzie in Berlijn.
De FDP is een klassieke liberale partij. Kleine overheid, lage belastingen, zo min mogelijk obstakels voor ondernemers. En solide overheidsfinanciën. Over dat laatste zijn de drie coalitiepartijen al ruim een jaar verwikkeld in een interne strijd die kiezers hoofdschuddend doet weglopen. Samen hebben ze virtueel nog maar zo’n 30 procent van de stemmen. De FDP zakte van 11 procent bij de vorige verkiezingen naar inmiddels zo’n 5 procent in de peilingen voor de volgende. Dat is een kritieke grens; Duitsland heeft een kiesdrempel.
De overlevingstactiek die de FDP hanteert, zich opwerpen als fiscaal geweten van de coalitie, draagt bij aan een kabinet dat constant op instorten staat. De Duitse begroting is gebonden aan een grondwettelijk maximum op staatsleningen, de Schuldenbremse, de schuldrem. De andere twee partijen wringen zich in allerlei bochten om dat maximum te ontlopen. Meer geld is nodig voor Oekraïne, voor investeringen in de Klimawende, het klimaat, voor het tegengaan van inflatie. De FDP blokkeert steevast.
Terecht, bleek toen vorig jaar het hoogste gerechtshof van Duitsland de regering terugfloot voor creatief boekhouden. Middels een speciaal fonds had de regering 60 miljard euro aan noodkredieten bestemd voor de coronacrisis gereserveerd voor besteding aan de energietransitie. En dat was tegen de regels, zei de rechtbank. Vervolgens schafte de regering in allerijl agrarische subsidies af en ontketende daarmee een halve boerenrevolutie.
Kort daarop barstte de strijd om de begroting voor 2025 los. De twee grote coalitiepartijen wilden sleutelen aan de Schuldenbremse, de FDP was mordicus tegen, de kranten stonden vol vraagtekens over de toekomst van de coalitie. In juli kwamen ze eruit, maar er is nog een gat van acht miljard euro. Vijf daarvan moeten gedicht worden met – jawel – geld uit een fonds bestemd voor de energietransitie. Toen zei de FDP, vrij vertaald: hebben we niks geleerd?
Sindsdien komt de kleine sta-in-de-weg met alternatieve voorstellen om vijf miljard te besparen. Bij elk ministerie 1,5 procent van het budget eraf scheren, bijvoorbeeld. De bijstand korten. Of, zoals dinsdag: het ministerie van ontwikkelingshulp opheffen, die hulp opnieuw inrichten en voortaan onderbrengen bij Buitenlandse Zaken. ‘Dat zou enorme winst aan efficiëntie en effectiviteit opleveren’, aldus de FDP in een document van drie pagina’s.
De fundamentele meningsstrijd tussen besparen en besteden is inmiddels bijna een ‘erekwestie’ geworden tussen bondskanselier Olaf Scholz en FDP-leider en minister van Financiën Christian Lindner, schrijft de gezaghebbende financiële krant Handelsblatt. ‘De fronten tussen SPD en FDP zijn harder dan ooit’, aldus een regeringslid.
Op de fiscale rem trappen is wat de FDP-kiezer van de partij verwacht. Voor wie niet warm wordt van het coalitiegewoel over de overheidsfinanciën, belooft de FDP beleid dat bij veel Duitsers de harten raakt: steun voor autoliefhebbers. Wij doen niet mee aan ‘de ‘cultuurstrijd tegen de auto’, zei een hoge FDP-functionaris bij de presentatie van een tienpuntenplan, waaronder het landelijke parkeertarief.
Andere punten: tegen het uitfaseren van diesel, tegen een snelheidslimiet op Duitse snelwegen en vóór meer investeringen in de Formule 1. ‘De motorsport is een turbo voor innovatie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant