Het aantal verdrinkingen in Nederland liep vorig jaar schrikbarend op. In Zandvoort krijgen kinderen deze zomer les op het strand om de gevaren van de zee te herkennen. ‘Als je naar de zee kijkt en je ziet geen golven, moet je daar misschien niet gaan zwemmen.’
Olav van 10 maak je niks wijs. Een mui herkent hij nog met zijn ogen dicht. En zijn drie zwemdiploma’s en twee brevetten reddend zwemmen verklaren waarom de overbuurjongen van het Zandvoortse strand met een jaloersmakende souplesse opgaat in het zoute water.
Toch heeft moeder Jolien hem opgegeven voor de Sea Clinic van zwemjuf Jolanda Pol, met haar 36 jaar ervaring een begrip in de Zandvoortse waterwereld. De Noord-Hollandse gemeente geeft deze zomer honderd kinderen de kans de gevaren van de zee te leren kennen. De enige voorwaarde is een A-diploma, de gemeente betaalt de kosten van de clinic.
Zwemles op het strand is expliciet opgenomen in het programma van het Zandvoortse college van B&W. Veel kinderen in de kustplaats liggen bijna elke zomerse dag in het water en hebben meerdere zwemdiploma’s, zoals ook uit de Sea Clinic blijkt. Maar daarin schuilt volgens wethouder Lars Carree ook een risico op onderschatting. ‘Onze jongeren komen vaker in aanraking met de zee dan iemand die hartje stad woont en in de zomer een keer naar het strand gaat.’
Vorig jaar verdronken 98 inwoners van Nederland ‘in open water, in huis of tuin’, blijkt uit cijfers van het CBS. Dat waren er liefst 25 meer dan in 2022. Deels is die toename te verklaren doordat kinderen met een migratieachtergrond vaak minder goed kunnen zwemmen. In vergelijking met in Nederland geboren kinderen zijn zij negen keer zo vaak slachtoffer van een zwemongeval, becijferde het CBS.
Over de auteur
Mark Misérus is nieuwsverslaggever van de Volkskrant en schrijft vooral over onderwijs en sport.
Een kustregio als Kennemerland, waar Zandvoort onder valt, telde de afgelopen tien jaar ‘slechts’ zestien verdrinkingen: vergelijkbaar met het niveau van Twente en Gelderland-Midden. Wat wellicht meespeelt, is dat in plaatsen als Zandvoort, Noordwijk en Scheveningen van oudsher veel aandacht is voor de risico’s van de zee. En dat er zomers permanent toezicht is.
Ook krijgen Zandvoortse leerlingen van groep 5 en 6 elk jaar theorieles van de Reddingsbrigade Kennemerland Zandvoort, vertelt VVD’er Carree, die onder meer onderwijs, sport en natuur in zijn portefeuille heeft. ‘We willen dat jongeren beseffen dat zwemmen hartstikke leuk is, maar dat je ook echt moet blijven opletten.’
Carree onderzocht of de Sea Clinics aan schoolklassen konden worden gegeven, om zo ‘de theorie aan de praktijk te koppelen’. Maar het bleek praktisch niet haalbaar om dertig kinderen tegelijk te begeleiden in het water.
Aan zeven jongens en meiden heeft zwemjuf Pol – ‘zeg maar Jo’ – deze ochtend haar handen al vol. Ze laat ze eerst wennen aan het water door ze er plat op hun rug in te laten liggen. Terug in het zand tekent ze twee zandbanken en een zwinnetje. Zandvoort heeft meer zandbanken dan andere kustplaatsen, waardoor er een grotere kans is op muien: een ‘wildwaterrivier op zee’, zoals Olav de terugtrekkende stroming noemt.
‘Als je naar de zee kijkt en je ziet geen golven, moet je daar misschien niet gaan zwemmen’, raadt Pol aan. Op de vloedlijn laat ze de kinderen even later zelf een mui construeren.
‘Kinderen hebben geen idee hoe heftig de zee kan zijn’, constateert Esther Velders-Martens van een afstandje. Ze heeft Maya (7) voor de clinic opgegeven, ook omdat haar andere dochter nog steeds profiteert van een vergelijkbare les. ‘Als ik haar nu vraag wat een mui is, zegt ze: ja mam, nou weet ik het wel.’
Velders-Martens was lid van drie verschillende afdelingen van de reddingsbrigade. Ze heeft er genoeg ‘uit zee moeten plukken’ om te weten dat mensen de zee onderschatten. ‘Er zijn zat volwassenen die denken dat je er lekker baantjes in kunt trekken.’
Met Elianne Daane-Kinkhouwers, de moeder van de 11-jarige Nick, blikt ze terug op de zoekactie van de reddingsbrigade naar een meisje, dat onlangs twee uur lang vermist was op het Zandvoortse strand. ‘Dan gaan ze als een menselijke slinger het water in en voelen ze met hun voeten of er iets ligt op de bodem. Dat ziet er heftig uit.’
Het meisje werd uiteindelijk ergens aan de boulevard aangetroffen. Maar op zulke momenten, of als ergens anders een kind is verdronken, zijn de moeders nog alerter op hun eigen kinderen. Zeker nu die de leeftijd hebben om alleen met vrienden en vriendinnen naar het strand te gaan. ‘Nick gaat gelukkig nooit verder dan waar hij kan staan’, concludeert Daane-Kinkhouwers tevreden.
De zee blijft ook wethouder Carree verrassen, merkt hij tijdens de extra diensten die hij in zijn vakantie bij de reddingsbrigade draait. ‘Van de week lag de zee er zo vlak als een biljartlaken bij, geen rimpeling te zien. Tot ik er even in ging staan en een ontzettende stroming voelde, evenwijdig aan de kust.’
De 10-jarige Olav woont met zijn familie recht tegenover het strand. Elke dag zien ze de reddingsbrigade wel een keer uitrukken, vertelt moeder Jolien. Vorig jaar heeft haar zoon al een soortgelijke clinic gehad. ‘Maar ik wil graag dat hij het herhaald krijgt, zodat hij blindelings weet hoe hij moet reageren. Het moet een automatisme worden.’
Bijna dagelijks ligt Olav in zee met zijn surfboard. Moeder Jolien is niet bang dat hem iets overkomt, al kijkt ze even op van diens spontane terugblik op een hachelijk avontuur met zijn vader. Tijdens het peddelen voelde Olav hoe hard de stroming hem de zee op trok, vertelt hij bloedserieus. ‘Toen dacht ik wel: hopelijk komen we hier levend uit.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant