Er is de afgelopen week iets bijzonders gebeurd in de regio Koersk. Oekraïne heeft met een verrassingsaanval de fundamentele zwakte aangetoond van Poetins Rusland, net als Wagner-baas Prigozjin een jaar geleden deed. Dat zit hem niet alleen in de uiterst bekwame uitvoering van de aanval – voorbereid onder totale geheimhouding – maar ook in de eerste Russische reacties erop: een mix van maatschappelijke schok en militaire incompetentie.
De aanval is zó verrassend dat hij aanvankelijk vooral afkeurende en negatieve westerse mediaberichten en experts oogstte. Maar uit Russische kranten werd de psychologische impact ervan duidelijk. Moskovski Komsomolets sprak van ‘een sterke zet met onplezierige gevolgen’. Een expert tegen Izvestia: ‘De vijand treedt competent op, moedig en conform alle regels van de kunst van de oorlogvoering.’
Blijkbaar kun je niet een buurland aanvallen, zonder je eigen grenzen te verdedigen. De Russen zijn vergeten, zei de Oekraïense expert Mykola Bielieskov, dat er ‘tussen landen in oorlog geen grenzen zijn, alleen een front’. Poetins gezicht, tijdens een briefing door onderknuppels, sprak boekdelen. De Russische incompetentie en verwarring kan elke Rus oplepelen van Telegram.
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ondertussen toont Oekraïne opnieuw waartoe het militair in staat is, als het geen onmogelijke ‘opdracht’ heeft zich kapot te lopen tegen een muur van loopgraven en mijnenvelden. Met hun inval hebben de Oekraïners zich voor even bevrijd uit de vreselijke tang, van een meedogenloze agressor en beschroomde westerse helpers, waarin ze in de Donbas zitten vastgeklemd. Daar zet Poetin alles in – inclusief verwoestende glijbommen – om de Oekraïners weg te vagen en offert hij duizenden soldaten voor kleine terreinwinst. De westerse helpers houden Oekraïne overeind met hun hulp, die echter ook steeds te weinig en te laat is en met restricties komt waarvoor Oekraïne een hoge menselijke tol betaalt.
Wat zijn de Oekraïense doelen en zijn ze haalbaar? The jury is still out. De tijd zal leren, schrijft de Australische generaal buiten dienst Mick Ryan, of het ‘strategisch de meest effectieve keuze was’ om deze brigades in te zetten om Rusland aan te vallen in plaats van Oost-Oekraïne te verdedigen. De risico’s zijn groot, de oorlogsmist is dik, de uitkomst ongewis.
Zeker is wel dat Europese media opgeschud zijn uit hun lethargische zomerdromen, waarin de grootste Europese oorlog in 75 jaar steeds minder ruimte krijgt en waarin bijvoorbeeld de vaststelling van een VN-commissie dat 95 procent (!) van de Oekraïense krijgsgevangen zijn gemarteld, schouderophalend wordt afgelegd.
Maar waar gaat deze inval nu over? Talloze mogelijke tactisch-operationele doelen passeren de revue: gasknooppunt, belangrijke logistieke knooppunten, de kerncentrale. Is het een belangrijk doel om het Donbas-front te ontlasten? Ook politiek-strategische factoren kunnen meespelen. Bijvoorbeeld een afgeleid westers publiek wakker schudden en aantonen dat westerse ‘rode lijnen’ behalve ineffectief ook onnodig zijn. Of een morele klap uitdelen aan Poetin en de Russen die denken dat de oorlog hen niet raakt. Of de eigen bevolking een morele opsteker bieden: de Russen zijn te verslaan, zolang je de oorlog maar niet op hun voorwaarden voert – als attritieoorlog waarbij Rusland meer materieel en kanonnenvoer heeft, en minder scrupules.
De mogelijk veranderende politieke context kan ook een rol spelen. Misschien heeft Zelensky geconcludeerd dat de westerse hulp structureel tekort zal blijven schieten en zelfs kan afnemen, en dat hij wel een stuk Russische provincie kan gebruiken als wisselgeld als het tot onderhandelen komt. Maar dan zou Oekraïne het veroverde gebied langere tijd moeten behouden – een hele moeilijke opgave.
Een alternatieve variant is dat de inval tijdelijk is. De Amerikaanse oud-topdiplomaat Daniel Fried noemt als voorbeeld George Washingtons verrassingsaanval tegen de Britten in de Onafhankelijkheidsoorlog van 1776. ‘De Oekraïense inval in Koersk kan lijken op Washington die toen de Delaware overstak. Oekraïne verraste de vijand, rekende af met Ruslands verhaal van onvermijdelijke overwinning, en legde Russische kwetsbaarheid bloot.’ Één zo’n inval wint de oorlog niet, aldus Fried, ‘maar het toont dat de oorlog te winnen is.’
Het lijkt een uitstekend moment voor president Biden om zijn restricties op te heffen en Oekraïne de bron van de verwoestende glijbommen –
vliegbases en vliegtuigen in Rusland –
te laten aanvallen. Want ook dat toont de inval opnieuw: de Oekraïners met een hand op de rug laten vechten, terwijl Poetin op alle conventionele fronten voluit gaat, is een dramatisch gemankeerde aanpak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant