Nu Oekraïne de oorlog naar Rusland heeft gebracht, komen burgers in actie om hun geëvacueerde landgenoten uit Koersk te helpen met wat ze missen kunnen. ‘Dit is belangrijk voor mij, het is het enige wat ik kan doen.’
‘Verzamelpunt van hulpgoederen voor Koersk’, staat met zwarte en groene stift geschreven op een groot vel wit papier voor de stalen deur van een oud pand in een stille wijk van Moskou. Druppelsgewijs gaan Moskovieten er binnen, jong en oud, met grote en kleine plastic tassen.
‘Ik heb handdoeken en een sprei meegebracht’, zegt de 32-jarige ict’er Vitali. ‘Ik hoorde dat er in de eerste plaats behoefte is aan handdoeken, spreien, kleding. Dit is wat ik in de gauwigheid bij elkaar kon rapen.’
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont in Moskou.
Vitali las op een Telegramkanaal over dit verzamelpunt, vooralsnog het enige in Moskou, en aarzelde geen moment. ‘Dit is belangrijk voor mij, het is de enige manier om van hieruit hulp te bieden. Meer kan ik niet doen. Het gaat om onze medeburgers, die moeten we helpen.’
De 31-jarige jurist Ivan heeft sportschoenen, een T-shirt en een overhemd bij zich. ‘In heel behoorlijke staat, misschien heeft iemand er iets aan’, zegt hij. ‘In deze situatie moet je solidariteit tonen. Wat er gebeurt, stemt droevig. Ik hoop dat er zo weinig mogelijk mensen onder zullen lijden, liever helemaal niemand, natuurlijk.’
Binnen registreren en sorteren Jekaterina Dobrynina (22) en Ilja Krestjaninov (21) de meegebrachte spullen. Krestjaninov is activist van een oppositiepartij. Alles belandt uiteindelijk in de kelder. Als die vol is, bestellen ze een vrachtauto, die alles naar Koersk moet brengen. Daar moeten de goederen worden uitgedeeld aan de mensen die zijn gevlucht uit het grensgebied met Oekraïne, waar Oekraïense troepen afgelopen week zijn binnengetrokken.
Na dagen van stilzwijgen heeft Kyiv inmiddels volmondig erkend dat het Oekraïense leger nu op Russisch grondgebied actief is. PresidentVolodymyr Zelensky zei in een videoboodschap dat opperbevelhebber Oleksandr Syrsky hem op de hoogte heeft gebracht van ‘het overbrengen van de oorlog naar het grondgebied van de agressor’. Een legerwoordvoerder verklaarde tegenover het Franse persbureau AFP dat er ‘duizenden’ Oekraïense militairen deelnemen aan de operatie in Rusland. Volgens de zegsman is de aanval op de provincie Koersk bedoeld om Rusland ‘maximale verliezen toe te brengen en de situatie in Rusland te destabiliseren’.
Het verzamelen van hulpgoederen voor de vluchtelingen voor het oorlogsgeweld komt langzaam op gang. Soortgelijke verzamelpunten als hier in Moskou zijn er inmiddels in St.-Petersburg en Kazan, en binnenkort ook in Rostov-aan-de-Don. De vrijwilligers hebben tevens een rekening geopend waarop na één dag al meer dan een miljoen roebel is binnengekomen, een kleine tienduizend euro. Dat geld wordt meteen doorgesluisd naar Koersk om daar de eerste nood te lenigen.
‘Van het geld is voer voor huisdieren gekocht, medicijnen en beddengoed voor opvangcentra’, zegt Krestjaninov. ‘Er zijn mensen die op sokken hun huis moesten verlaten, ze hadden geen tijd zich voor te bereiden en hun spullen te pakken. Niemand had hier rekening mee gehouden. Dus mensen hebben behoefte aan alles.’
Sinds de Oekraïense aanval op de provincie Koersk zijn volgens het regionale ministerie voor Noodsituaties meer dan 76 duizend mensen geëvacueerd. Hoe accuraat dat cijfer is, is niet duidelijk. Duizenden bewoners hebben op eigen houtje halsoverkop hun dorpen en stadjes verlaten en zijn naar de hoofdstad Koersk en aangrenzende provincies vertrokken.
Het blijft ook lastig een goed beeld te krijgen van wat zich ter plekke afspeelt. De Russische staatsmedia laten al dagenlang vooral beelden zien van Oekraïense troepen en materieel die door Russische raketten en drones worden uitgeschakeld. Daarbij worden soms beelden gebruikt die op heel andere plekken zijn gemaakt. De televisie benadrukt voortdurend dat Oekraïne zware verliezen lijdt en ook dat vooral burgers het doelwit zijn van de aanval.
Drie kilometer verderop in Moskou bij het Koerskstation, waar de treinen naar Koersk vertrekken, willen maar weinig mensen iets kwijt over de situatie. ‘Met onze wetten draai je voor een commentaar zo de gevangenis in,’ zegt een man die met een wegwerpgebaar snel doorloopt. Olga, een moeder die met twee tienerdochters ‘van ver’ naar Moskou is gekomen ‘om de hoofdstad te bewonderen’, zegt van niets te weten. ‘Helaas hebben wij daar niets over gehoord, wij kijken geen televisie, we volgen het nieuws niet.’
De gepensioneerde Viktor Valentinovitsj noemt het Oekraïense optreden ‘een wanhoopsdaad’. ‘De overwinning zal aan ons zijn’, zegt hij beslist. ‘Natuurlijk ben ik bezorgd, maar een andere optie is er niet. Zij hebben dit aangegrepen als hun laatste redmiddel.’
Kirill, een twintiger met zonnebril en halflang sluik haar, gelooft daar niets van en denkt dat de operatie een specifiek doel dient. ‘Ik denk dat het goed is dat Oekraïne nu over zo’n drukmiddel beschikt, dat helpt om een oplossing dichterbij te brengen. Ze kunnen dat grondgebied inruilen voor hun eigen gebied. Voor de mensen daar is het natuurlijk vreselijk. Maar de schuld daarvan ligt bij onze president.’
Aan het eind van de middag hebben meer dan dertig Moskovieten de gang gemaakt naar het onopvallende verzamelpunt voor humanitaire hulp aan Koersk en vult de kelder zich geleidelijk met kleding, luiers en andere benodigdheden. Het loopt niet storm, maar als het zo doorgaat kan binnen enkele dagen de vrachtwagen richting Koersk vertrekken.
‘Omdat het al zo lang aan de gang is raak je gewend aan dat al slechte nieuws’, zegt vrijwilligster Dobrynina. ‘Maar wanneer dit opnieuw je eigen werkelijkheid binnenkomt, besef je weer hoe erg het allemaal is, dat je iets moet doen, en dan stuit je weer op je eigen onvermogen. Maar je kunt toch altijd íéts doen. Zelfs het allerminste is beter dan niets doen.’
Geselecteerd door de redactie
Kyiv zal met een goed verhaal moeten komen om de inval in Rusland te legitimeren
Oekraïne zet snelle opmars in Rusland door, kerncentrale mogelijk doelwit
Hoe verloopt de strijd in Oekraïne? Een actueel overzicht met kaarten en grafieken
Source: Volkskrant