Van ingesnoerde borsten en een zandloperfiguur tot wallen onder de ogen en opgevulde lippen: het schoonheidsideaal verandert om de zoveel jaar, maar wie precies de trends zet, is vaak niet helemaal duidelijk. Sinds kort doet ook de man mee.
Vrouwelijke rondingen zijn weer in, net als in de middeleeuwen en in de prehistorie. Maar anders dan toen wel met een slank, liefst afgetraind lichaam.
De borsten mogen nu groot zijn, heel anders dan in de Renaissance toen vrouwen ze insnoerden en omhoogduwden. En dan de wenkbrauwen: ooit was het hip om ze weg te epileren en te vervangen door dunne potloodlijnen, maar nu moeten we ze dragen als volle borstels, aangedikt met speciale make-up.
Dik of petite, een lelieblanke huid of juist een gebronsde teint: de ideeën over het ideale vrouwenlichaam zijn door de eeuwen heen sterk veranderd, maar hoe dat gaat en wie er dan precies aan de knoppen draait, valt niet altijd precies te achterhalen. Vroeger was het de rijke elite die de toon zette, tegenwoordig spelen vooral modellen, influencers en sociale media een rol. Verder kunnen economische, sociale en culturele factoren het ideaal beïnvloeden.
Toen vrouwen tijdens de Eerste Wereldoorlog noodgedwongen het werk van mannen overnamen, betekende dat het einde van de met korsetten ingesnoerde taille en de lange haren. Maar toen zij na de Tweede Wereldoorlog, tijdens de wederopbouw, opnieuw als huismoeders werden beschouwd, raakte het zandloperfiguur weer in zwang, het symbool van vruchtbaarheid.
Mannen komen pas net kijken. De ideale man was eeuwenlang een man met geld, schoonheid was ondergeschikt. Pas toen vrouwen economisch onafhankelijk werden en zij hun echtgenoot zelf konden kiezen, werden mannen zich bewuster van hun uiterlijk. En kregen ook zij te maken met trends in haardracht, lichaamsbouw en uiterlijke verzorging.
Waar een schoonheidsideaal vroeger soms eeuwen kon voortbestaan, verandert het perfecte plaatje nu veel sneller. Een greep uit een aantal belangrijke trends van de afgelopen vijftig jaar, in de westerse wereld.
Over de auteur
Ellen de Visser is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over medische ontwikkelingen.
Actrice Farrah Fawcett, een van de hoofdrolspelers in de populaire Amerikaanse detectiveserie Charlie’s Angels, introduceerde de look van de powervrouw: lang blond haar met een gordijnpony, atletisch figuur, weinig make-up. Dat ze in het echte leven trouwde met de acteur die de bionische man speelde, zal hebben bijgedragen aan haar imago. De powervrouw bracht de fitgirl voort, met actrice Jane Fonda als boegbeeld van de nieuwe aerobics-rage.
Graatmager, witte huid, donkere wallen onder de ogen, warrig haar: dankzij modellen als Kate Moss werd het uiterlijk van een drugsverslaafde ineens populair. De junkielook was een reactie op het succes van de glamourmodellen van de jaren ervoor. Het nieuwe schoonheidsideaal bracht een discussie op gang over de voorbeeldfunctie van modellen. Jonge meisjes zouden er een obsessie met hun lichaamsgewicht door ontwikkelen.
In 1998 gooide het Soedanese fotomodel Alek Wek tijdens een modeshow van een Amerikaanse ontwerper de blonde pruik die ze moest dragen het publiek in. Het was een daad van rebellie die de wereld over ging, een gebaar waarmee ze zich afzette tegen het Europese schoonheidsideaal. Wek werd een superster in een tijd dat donkere modellen nog een grote uitzondering waren en maakte, zoals Vogue schreef, de donkere huid mainstream. Haar les aan jongeren: ‘Je hóéft niemand anders te worden. Voor niemand niet.’
Toen het Amerikaanse model Ashley Graham in 2016 voor het eerst in bikini op de cover van het befaamde sporttijdschrift Sports Illustrated verscheen, was dat een mijlpaal. Want Graham is een zogeheten plus-sizemodel. Maat zero maakte plaats voor de trend van de body positivity: ieder lichaam mag er zijn, ook als dat overgewicht heeft of rimpels of een handicap of anderszins afwijkt van de schoonheidsstandaard.
Voor de selfiegeneratie, die zich op de sociale media laaft aan het uiterlijk van beter bedeelden, is het gezicht een uithangbord geworden. Dankzij cosmetische ingrepen, die normaal en betaalbaar zijn geworden, en met hulp van filters krijgen steeds meer jonge vrouwen hetzelfde gezicht: volle lippen, geprononceerde jukbeenderen, een gezicht in de vorm van een diamant. Om het ideaalbeeld af te maken: dikke (cosmetisch opgevulde) billen als rapster Nicki Minaj.
Bodybuilder Arnold Schwarzenegger versus voetballer David Beckham: het schoonheidsideaal voor mannen kent nog maar een korte geschiedenis, maar er lijken steeds twee trends na elkaar of naast elkaar te bestaan: spieren en vrouwelijkheid. De opkomst van het bodybuilden in de jaren zeventig van de vorige eeuw bracht een tegenbeweging op gang van mannen met een androgyn uiterlijk, zanger David Bowie voorop.
Die aandacht voor uiterlijke verzorging nam een hoge vlucht en zo ontstond de zogeheten metroman: voetballer David Beckham verscheen in een sarong, droeg zijn lange haar in een knot en gebruikte make-up. Nu zien we de fitboy, die in de sportschool aan zijn spierbundels schaaft en op Instagram foto’s met ontbloot bovenlijf post, maar ook de anti-macho, met nagellak en flamboyante kleding, die in popidool Harry Styles zijn voorbeeld vindt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant