Midden in de stikstofcrisis zijn boeren hard op zoek naar manieren om te verduurzamen. Net buiten Leiden geeft een boerenstel het goede voorbeeld door 'kalfvriendelijke' melk te produceren. Maar de pioniers stuiten op grote hindernissen.
Op een zonovergoten ochtend komt Gerard Mul tevoorschijn uit de ruimte die zijn melkveehouderij in de Zuid-Hollandse Boterhuispolder nét even anders maakt dan de meeste andere in Nederland. Een deel van de melk gaat niet naar de fabriek, maar verdwijnt hier in glazen flessen, die in winkels in de buurt worden verkocht.
Op de boerderij van Gerard en zijn vrouw Mieke mogen de kalfjes drie maanden lang bij hun moeders blijven. Het maakt de melk van de familie Mul een stuk duurder dan normale biologische melk. Ongeveer een derde gaat niet naar de mens, maar wordt door de kalfjes opgedronken.
Met de vergoeding die de fabriek betaalt voor de melk komen Gerard en Mieke niet uit de kosten, dus besloten ze dan maar zelf melk en yoghurt te verkopen aan lokale winkels en horeca. Met het hogere tarief dat klanten voor deze 'kalfvolle' melk in statiegeldflessen betalen, hopen ze wél te kunnen rondkomen.
Het concept leidt tot enthousiaste reacties van omwonenden die graag wat meer betalen voor deze bijzondere melk. Maar het is nog geen zekerheid dat het concept van dit boerenstel winstgevend zal zijn, blijkt als NU.nl langskomt op het boerenerf.
De kalveren bij de moederkoeien houden gebeurt vrijwel nergens. Jullie doen het toch. Waarom?
Mieke: "We willen eigenlijk zo natuurlijk mogelijk boeren."
Gerard: "We hebben anderhalf jaar in Nieuw-Zeeland gewerkt en daar had de vorige eigenaar de onderkant van de staart afgeknipt bij de koeien. Dat was daar heel normaal, want dat was niet handig met melken. Dan denk ik: 'Goh, hoe ver gaan wij met een dier aanpassen naar onze wensen?'"
Hoeft een koe zich bij jullie dan helemaal niet aan te passen?
Mieke: "Dat kan in Nederland niet. Wij mensen moeten ons ook aan elkaar aanpassen omdat we met zoveel bij elkaar zijn. Maar we proberen te zorgen dat het dier centraal staat. Ze moeten wel af en toe worden gemolken in de robot, anders kunnen we de rekening niet betalen en dan moeten ze allemaal weg."
Gerard: "Op onze eerste boerderij in Drenthe vroegen veel mensen waarom we de kalf en koe uit elkaar haalden. Je gaat je dan al heel gauw verdedigen. Maar wat als we ze nou wel bij elkaar konden laten?"
"We hadden laten uitrekenen hoeveel duurder het dan zou worden en vroegen aan winkeliers: zou dat wat zijn? Iedereen vond het best spannend, maar niemand was echt negatief. Dan denken wij: bij twijfel moet je het doen."
Gerard en Mieke zijn stap voor stap begonnen. Van de melk van hun zestig koeien (op 68 hectare) gaat het meeste nog altijd naar de fabriek. Ongeveer 30 procent wordt nu verkocht onder hun eigen merk De Blije Koe, vooral bij lokale biowinkels.
Om uit de kosten te komen, moet dat percentage omhoog naar 70 procent. Via een crowdfundingactie haalde het stel 170.000 euro op, waarmee ze nieuwe machines kunnen aanschaffen.
Het moet wel een erg spannende stap zijn geweest.
Gerard: "We dachten: als het niet lukt, dan haal je die kalveren weer weg. Binnen een jaar heb je dan weer een normale productie. Dan heb je het in ieder geval geprobeerd."
Jullie verkopen groeien, maar jullie zijn nog niet rendabel. Hoe kunnen jullie dan toch verder gaan?
Gerard: "Dat is in principe niet zo moeilijk. Je moet een beetje vertrouwen hebben van je toeleveranciers, dat je rekeningen wat langer mag laten staan. De voerfabrikant hebben we bijvoorbeeld tot september van afgelopen jaar betaald. We lopen dus bijna een jaar achter. Maar hij ziet wel dat we elke keer wat betalen, en dat het steeds ietsje meer wordt."
We horen al de kritiek van de gangbare boeren: 'Zie je wel, het kan dus niet. Dit is niet rendabel.' Wat zeggen jullie tegen die collega's?
Gerard: "Dat het nu inderdaad nog niet kan. Maar dat we wel het vertrouwen hebben dat het binnen twee jaar zo is. Ik adviseer ook niemand om dit te gaan doen, want het is gewoon niet handig."
Waarom doe je het dan?
Gerard: "Omdat wij denken dat we het wél kunnen, en omdat we het willen. Wij willen zo natuurlijk mogelijk boeren. Het kalf hoort gewoon bij de koe. Wij hebben er al een koe van gemaakt die meer melk produceert dan het kalf op kan. Dus waarom zou je dan niet delen?"
Mieke: "We gaan ervan uit dat het gewoon gaat lukken. En dan hebben we een model waarvan andere boeren denken: dit kan dus wel. Want dan hebben wij het ingewikkelde al gehad. Voor iedereen die volgt is het altijd makkelijker dan voor ons."
Zorgt het voor slapeloze nachten?
Mieke: "We zijn zo moe dat we wel in slaap vallen. Maar ik denk af en toe: moet ik dit telefoontje nu opnemen? Dit is er vast een die wil dat ik nu ga betalen. Maar goed, ik neem dan wel op, hoor."
Jullie krijgen hier een vergoeding voor agrarisch natuurbeheer. Deze polder staat bekend om zijn weidevogels. Worden jullie eigenlijk verder nog door de overheid gestimuleerd om duurzaam te werk te gaan?
Gerard: "Er is niet echt een prikkel om natuurlijker te boeren, nee. Intensiever boeren wordt nog steeds financieel beloond. De vergoedingen voor agrarisch natuurbeheer zijn onkostenvergoedingen, het is geen verdienmodel. Die vergoedingen moeten hoger om boeren over de streep te trekken."
Ook de stikstofproblematiek zorgt voor onzekerheid. Gerard en Mieke vrezen dat Den Haag besluit hard in de veestapel te snijden, zonder daarbij onderscheid te maken tussen intensieve en extensieve veehouderijen.
Helpt het voor jullie dan niet dat BBB nu op het ministerie van Landbouw zit?
Gerard: "Nee, die zijn er toch met name voor de reguliere landbouw. Die zullen dus eerder voor een algemene korting pleiten dan voor een bedrijfsspecifieke korting."
Willen jullie wel door, of denken jullie: waar zijn we aan begonnen?
Mieke: "Daar wankelen we af en toe wel mee. Aan de ene kant willen we door, omdat we mooi vinden wat we nu hebben opgebouwd en denken dat het ook gewoon goed gaat komen. We willen het punt bereiken dat dit een verdienmodel is dat iedereen kan kopiëren. Maar aan de andere kant denk je af en toe wel: waar zijn we mee bezig? Wij worden ouder, de kinderen worden ouder. Als je weg zou willen gaan, kun je het beter nu doen."
"In januari waren we uitgenodigd bij een nieuwjaarsreceptie van het ministerie van Landbouw. Ze vroegen wat onze droom is. Ik zei toen: 'Gewoon het gevoel dat we hier welkom zijn. Dat deze manier van boeren, waarvan iedereen zegt dat-ie dat wil, ook gewoon beloond wordt.' Toen was de halve zaal aan het janken, maar er is nog steeds geen oplossing."
Gerard: "Op de korte termijn halen we veel energie uit het bedrijf en de klanten. Maar op lange termijn denk je: laten we hier maar weggaan. Je ziet geen toekomst. Het zou best kunnen zijn dat we hier over een paar jaar gewoon weg zijn, dat is reëel."
Dat is wel een negatieve afdronk van het gesprek dat zo optimistisch begon.
Mieke: "Ik lig meer wakker van dit soort dingen dan van de rekeningen die we nog moeten betalen."
Gerard: "Ik ben in de winter gevoelig voor donkere dagen, dan gaat mijn humeur omlaag. Dan zegt Mieke: 'Ga maar even een paar uur in de winkel staan.' Dan spreek je mensen die heel tevreden zijn met ons en onze producten. Als we die niet hadden, hadden we hier al niet meer gezeten."
Source: Nu.nl algemeen