Nasleep Southport
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Zal extreem-rechts geweld Engelse steden opnieuw teisteren? Sinds 30 juli, toen er rellen ontstonden na afloop van een vreedzame mars om de slachtoffers van de steekpartij in Southport te herdenken, zijn er tientallen racistische aanvallen op asielzoekerscentra en moskeeën geweest, worden mensen van kleur op straat aangevallen en asieladvocaten bedreigd, en is er geplunderd.
Het is helaas niet zo dat extreem-rechts ‘opeens’ opduikt in Engeland, er is altijd een dergelijke stroming geweest. Op papier mogen de British National Party en de English Defence League, de twee grote bewegingen van de afgelopen decennia, dan zijn verdwenen. En hun opvolgers van het in de coronalockdown opgekomen Patriotic Alternative mogen onderling dan ruzie hebben. Maar inlichtingendiensten waarschuwen, net zoals in Nederland, al enkele jaren voor bloeiend extreem-rechts. Vorig jaar werden er óók hotels met asielzoekers aangevallen.
Het is helaas ook niet zo dat anti-immigratiedenken louter toebehoort aan extreem-rechts. Op een poster van Nigel Farage, nu Lagerhuislid voor Reform, werd tijdens de Brexit-campagne in 2016 nog woedend gereageerd. Daarop stonden migranten en vluchtelingen in een lange rij voor een denkbeeldige grens, met de woorden ‘breaking point’. Zes jaar later gebruikte de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken, Suella Braverman, het woord „invasie” redelijk ongestoord toen ze het had over bootvluchtelingen. En een van de huidige kandidaten voor het partijleiderschap van de Tories zei in het Lagerhuis: „We hebben toegestaan dat onze straten door islamitische extremisten zijn overgenomen”. Zonder enig bewijs.
Wie een dagelijkse blik werpt op de media, met name op de Daily Mail, na het gratis dagblad Metro de grootste krant van het land met miljoenen onlinelezers, wordt al decennia ‘getrakteerd’ op dehumaniserende artikelen over immigranten.
Het is daarom te makkelijk om de schuld louter te leggen bij desinformatie, sociale media en X-baas Elon Musk. De leugen dat de dader van de steekpartij in Southport een islamitische asielzoeker was die op de terreurlijst stond, deed inderdaad snel online de ronde. Net als de hardnekkige leugen dat de politie sneller witte Engelsen bij demonstraties oppakt dan die van kleur. Dat premier Keir Starmer deze week heel duidelijk aangaf naast de daadwerkelijke relschoppers ook de online ophitsers aan te zullen pakken, is een goede zaak. Maar het is niet zo dat zónder sociale media deze haat jegens mensen van kleur niet had bestaan.
Het is zorgelijk dat er een soort apologetisch klimaat ontstaat over het waarom van dit geweld. Ja, de Engelsen maken zich zorgen over een tekort aan woningen, lange wachtlijsten in de gezondheidszorg, hoge voedselprijzen én migratieaantallen. Dat het vorige kabinet zei asielzoekers naar Rwanda te zullen sturen, maar ze tegelijkertijd in hotels opving, heeft het draagvlak van immigratie geen goed gedaan. Zeker niet in wijken waar de bewoners zelf nooit in een hotel zullen logeren.
De altijd al schrikbarende ongelijkheid binnen het Verenigd Koninkrijk is het afgelopen decennium alleen maar groter geworden. In de zesde economie ter wereld verdient bijna de helft van de volwassenen zo weinig dat ze uitgezonderd zijn van het betalen van belasting, houdt sociaalgeograaf Danny Dorling graag voor. De helft van de kinderen groeit op in armoede. En, volgens Dorling, de ongelijkheid onder Charles III is even groot als die onder George VI (1936-1950).
Gegronde zorgen daarover mogen nooit een excuus zijn voor de excessen die zich de afgelopen twee weken voordeden. Dit geweld is geen sociaal protest, maar een uiting van crimineel gedrag. Het in brand steken van een hotel vol asielzoekers is geen rebellie, het bekogelen van een moskee geen vorm van demonstratie. Het is onverdraagzaamheid.
Uit de eerste zittingen blijken de verdachten niet louter voetbalhooligans te zijn of verveelde jongeren, maar mannen van middelbare leeftijd met een baan, de echtgenote van een Conservatief gemeenteraadslid, buurtgenoten die opgekropte gevoelens van haat uitten.
Dat premier Starmer oproept tot snelle vervolging is terecht. Maar daarmee is de Labour-regering er niet. Jarenlang klopten achtereenvolgende kabinetten zich op de borst dat het Verenigd Koninkrijk een multiculturele en -etnische samenleving was, waar een politicus met Indiase wortels premier kon worden. Het extreem-rechtse geweld dat zich nu openlijk toont, laat – ondanks de vele tegendemonstranten – zien dat de sociale cohesie brozer is dan gedacht. Dat is het echte gevaar.
Source: NRC