De kans op een grote aardbeving in Japan is de komende dagen hoger dan normaal, waarschuwt de meteorologische dienst van het land. De Japanse premier heeft een buitenlandse reis afgezegd en de bevolking treft voorbereidingen voor een eventuele ramp.
Waar wordt voor gewaarschuwd?
De Japanse Meteorologische Dienst (JMD) heeft donderdag voor het eerst een officiële waarschuwing gegeven voor een ‘mega-aardbeving’ van meer dan 8 op de schaal van Richter.
De JMD sloeg alarm kort nadat zich een beving met een magnitude van 7,1 voordeed voor de dichtbevolkte zuidkust van Honshu, het hoofdeiland van Japan. De beving van donderdag richtte weinig schade aan, maar zou een voorbode kunnen zijn van een aanstaande, veel grotere aardbeving. Vandaar dat de JMD nu een waarschuwing heeft laten uitgaan.
Een aardbeving met een kracht van meer dan 8 op deze gevaarlijke locatie kan in het slechtste scenario desastreus uitpakken voor Japan.
Waarom is die kleinere beving zo zorgelijk?
Japan wordt jaarlijks getroffen door zo’n 1.500 (kleine) aardbevingen, dus van een aardbeving meer of minder kijkt men daar niet meer op. Dat de JMD de beving van donderdag wél reden voor zorg vindt, is vanwege de locatie. De beving ontstond in de Nankai-trog, een onderzeese breuklijn waar al bijna tachtig jaar geen significante beweging meer in zit. En hoe langer een ‘grote klap’ uitblijft, hoe groter het risico dat ‘ie op gegeven moment toch komt. De kans dat er binnen dertig jaar een aardbeving met een kracht van 8 tot 9 plaatsvindt in de Nankai-trog is 70 tot 80 procent, zei een Japanse seismoloog donderdag tijdens de persconferentie van de JMD.
Hoe zit dat dan precies?
Japan is een van de meest aardbevingsgevoelige landen ter wereld. Dat komt omdat het land op een plaats ligt waar drie aardschollen langs en over elkaar heen schuiven. Die wrijving leidt tot aardbevingen.
De aardkorst is geen aaneengesloten geheel, maar bestaat uit meerdere losse stukken (tektonische platen, aardschollen) die elkaar langs de randen raken. De aardschollen glijden niet soepeltjes langs elkaar elkaar heen, er zit geen smeerolie tussen. De onderlinge verplaatsing verloopt in schokken: aardbevingen. Als dat gebeurt via een serie kleine schokjes, kan dat niet zoveel kwaad. Maar soms blijft de ene aardschol lange tijd achter de andere ‘haken’, waardoor zich geleidelijk steeds meer spanning opbouwt. Die spanning maakt dat de boel op enig moment onvermijdelijk los schiet, maar dan met een veel grotere en gevaarlijker schok dan zonder die spanningsopbouw.
Kan men voorspellen wanneer zo’n megabeving eraan komt?
Nee, de datum en de omvang van aardbevingen zijn niet te voorspellen, zelfs niet op tientallen jaren nauwkeurig. De risico-inschatting is pure kansberekening. Het feit dat het al tachtig jaar rustig is in de Nankai-trog is een omineus teken, omdat de geschiedenis leert dat deze breuklijn eens in de honderd tot honderdvijftig jaar een mega-aardbeving veroorzaakt.
De laatste twee (beide 8,1 op de Richterschaal) vonden kort na elkaar plaats in 1944 en 1946. Het aantal doden viel toen trouwens nog mee (zo’n 2.500 in totaal), als je het vergelijkt met het ‘slechtste geval’-scenario (300 duizend doden) dat de Japanse regering momenteel hanteert.
Maar als aardbevingen niet te voorspellen zijn, waarom dan nu dit alarm?
Het alarm van de JMD krijgt erg veel aandacht, omdat dit de eerste keer is dat een nieuw waarschuwingssysteem geactiveerd is. Maar dat systeem bestaat pas vijf jaar. Het is dus goed mogelijk dat het elke vijf jaar, of vaker tot alarmen gaat leiden. In dat geval zullen volgende alarmen veel minder media-aandacht krijgen.
De directe aanleiding van dit alarm was zoals gezegd de aardbeving van donderdag, die een ‘voorschok’ zou kunnen zijn van een aanstaande megabeving. De redenering daarachter is dat als een aardschol langs de breuklijn verschuift, zoals bij die aardbeving van kracht 7,1, de spanning elders langs de breuklijn juist kan toenemen. De ene aardbeving kan dus een volgende uitlokken. Maar dat hóéft dus niet. Een gepensioneerde hoogleraar seismologie in Tokio, Robert Geller, zei dan ook tegen de BBC dat het alarm ‘geen zinvolle informatie’ verstrekt en ‘bijna niets met wetenschap van doen heeft’.
Waarom heeft Japan dit alarmsysteem dan toch ingesteld?
Dat gebeurde naar aanleiding van de grote aardbeving in 2011, die meer dan 18 duizend Japanners het leven kostte en de kernramp in Fukushima veroorzaakte. Japan wil er gewoon zoveel mogelijk aan doen om zijn bevolking te beschermen tegen het risico van leven in aardbevingsgebied. Alle kleine beetjes helpen, is de redenering.
Het alarm heeft in elk geval het nuttige effect dat Japanners nog eens controleren of ze genoeg water, voedsel, batterijen en dergelijke in huis hebben om minstens een week te overleven als alles in puin ligt na een aardbeving. Het zorgt er ook voor dat ze zich de route naar de dichtstbijzijnde schuilplaats weer even hebben ingeprent.
De JMD zal zijn risico-inschatting tot eind deze week dagelijks actualiseren, maar in principe neemt het risico op een megabeving die in verband staat met de beving van donderdag nu met de dag af.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant