Is running mate Tim Walz progressief of gematigd? In zijn thuisstaat Minnesota hebben de kiezers hem naar links zien opschuiven. Maar in de campagne van de Democraten is hij de ‘gewone man’ die de laagopgeleide middenklasse bij Trump moet weghouden.
Brandon Lee schrikt op zodra hij de naam hoort. ‘Tim Walz?’ Voor zijn houten huis in Minnesota wiedt hij onkruid, een schuin oog op de negen puppy’s die zijn hond net heeft gebaard. Hij vliegt overeind. ‘Walz! Die vergeet ik nooit meer.’
Lee steekt zijn arm uit. Daarop staat de naam van zijn vader getatoeëerd. En twee jaartallen. Steven Lee, ’57-’19.
‘Prostaatkanker’, zegt Brandon (44). ‘We waren onverzekerd en ten einde raad. Toen hebben we ons Congreslid aangeschreven, zonder enige verwachting. Dat was Tim Walz. Hij kwam meteen. Voor ons heeft Walz een benefiet opgezet en 10 duizenden dollars opgehaald. Mijn vader is gestorven, maar ik blijf hem voor de rest van mijn leven dankbaar.’
Over de auteurThomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York.
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
De avond valt boven Winona, een typisch plaatsje in het rurale zuiden van Minnesota. Maaimachines grommen vanuit de tuinen. De straat ruikt naar benzine en vers gemaaid gras. Achter de bomen dendert een goederentrein over de industriële spoorlijn langs de Mississippi.
Twaalf jaar lang vertegenwoordigde Tim Walz (60), de gloednieuwe running mate van Kamala Harris, dit district in het Amerikaanse Congres. Het is een van zijn grote wapenfeiten. Vóór hem won een Republikein, nadat hij vertrok om gouverneur te worden opnieuw. Dat kunstje moet Walz nu op landelijk niveau herhalen. Hij dient de witte, laagopgeleide middenklasse weg te houden bij Donald Trump.
Leunend op zijn schoffel, blikje Mountain Dew in de hand, oogt timmerman Brandon Lee als een stockfoto van dat type kiezer. En inderdaad, zegt Lee: ‘Door Walz krijgt Harris mijn stem.’ Maar over één ding wil hij kristalhelder zijn. ‘Dat doe ik omwille van mijn vader, níét zijn politiek.’
Op papier is Tim Walz het allemaal. Democraten menen in Minnesota’s gouverneur een ‘unicorn’ te zien: de zeldzame linkse politicus die doordringt tot gematigden. Zijn beleid als gouverneur behoort tot het progressiefste van het land, maar hij ziet eruit alsof hij elk moment zijn mouwen kan opstropen om je fietsband te plakken. Walz is wapenbezitter én voorstander van strengere wetgeving. Hij noemt een ‘turkey hotdog’ vegetarisch, maar koestert tegelijk grootse klimaatambities.
Tim Walz is zo’n schets waarin je twee figuren kunt ontwaren. En beide partijen proberen kiezers te overtuigen van hun eigen interpretatie.
‘Radicaal links’, noemt Trump hem. ‘Hij wil het land ogenblikkelijk communistisch maken.’ De Democraten doen het tegenovergestelde. ‘Hij is niet links’, zegt Congreslid Nancy Pelosi. ‘Hij gaat recht door het midden.’ Kamala Harris prijst Walz’ carrière als militair en omschrijft hem, wanneer ze maar kan, als ‘fervent jager’ – doorgaans geen aanbeveling in haar kringen.
Het lijkt een paradox. Maar hier, in zijn eigen district in Minnesota, zeggen conservatieve kiezers dat het niet of-of is. En nee, de waarheid ligt volgens hen ook niet in het midden. In de woorden van inwoner Chasity Serocki (43): ‘Je had Tim Walz vroeger, en je hebt Tim Walz nu.’
Het begint met zijn leerlingen. Rond de eeuwwisseling is Tim Walz docent maatschappijleer op de Mankato West High School, een bakstenen kolos anderhalf uur ten westen van Winona. Deze dagen wordt de zomerstilte op het schoolplein door cameraploegen doorbroken.
Op deze plek besluit Walz in 2006 de politiek in te gaan, naar eigen zeggen aangemoedigd door zijn leerlingen. Kansloos lijkt hij, als Democraat in dit rurale district. Maar Walz weet te winnen. Kiezers vallen voor zijn directe taal en ontwapenende voorkomen.
In Washington verwerft Walz de reputatie van bruggenbouwer. Een zeldzame centrist in het Congres. Walz stemt voor een omstreden gaspijplijn en het bespioneren van Midden-Oosterse vluchtelingen, tegen strengere wapenwetgeving – onpopulaire posities onder linkse Democraten. Zes termijnen lang werkt Walz vaardig en veelvuldig samen met de tegenpartij.
Datzelfde doet hij, vanaf 2019, als gouverneur van Minnesota. Het lokale parlement is verdeeld. Republikeinen beheersten de Senaat, Democraten het Huis van Afgevaardigden. Dat leidt in veel staten tot verlamming. Wetgeving vereist dan, per definitie, coöperatie. Het lukt Walz echter wel om plannen te begroten met steun van beide kampen.
Toch raakt Walz gefrustreerd door rechtse tegenwerking. Alles kost moeite. Dat eindigt in 2020. De gouverneur wordt herkozen en de Democraten veroveren, onverwacht, beide kamers. En daarmee, zeggen zijn critici, verandert alles.
‘Welke vlag is dit?’ Dan Miller (72) zit op het trapje voor zijn deur in Winona in de zon. ‘Zeg het maar!’ Hij wijst omhoog. Daar, boven zijn dak, wappert een symbool van twee mannen: een boer en een ruiter met verentooi. ‘Minnesota’ staat er in koeienletters onder.
De vlag van Minnesota? ‘Fout’, zegt Miller. ‘Dit wás de vlag van Minnesota.’
De staatsvlag – een doorn in het oog van Minnesota’s inheemse bevolking – werd afgelopen mei vervangen door een nieuwe. Twee neutrale blauwe vlakken en een ster. Republikeinen klaagden. Nu dient de oude vlag als symbool van lokale, rechtse ontevredenheid.
‘Je wilt niet weten wat die vent hier allemaal heeft uitgespookt’, zegt Miller. ‘Toen ik hoorde dat Walz de running mate van Harris werd, heb ik mijn vlag weer uitgehangen.’
De gematigde Walz ontpopt zich tijdens zijn tweede termijn tot een van Amerika’s progressiefste gouverneurs. Onder wat Amerikanen een blue trifecta noemen – Democratische gouverneur, Senaat én Huis – verandert Minnesota, in een paar jaar, tot een sociaal-liberale proeftuin waar zelfs Californië jaloers naar kijkt.
Collegegeld voor lage inkomens komt te vervallen. Walz laat het recht op abortus bij wet vastleggen, zonder enige tijdslimiet. Hij legaliseert wiet. Voert een uitkering in voor arbeidsongeschikten. Maakt de wapenwetten strenger. Zorgt voor gratis ontbijt en lunch op school, evenals maandverband en tampons. (In rechtse kringen circuleert nu de hashtag #TamponTim.)
Bij de brede bevolking is veel van zijn wetgeving populair. Toch verschralen de banden met de tegenpartij. Republikeinse inbreng is niet langer vereist – en Walz stopt die te zoeken. Rechts meent de gematigde bruggenbouwer te zien transformeren in een progressieve tiran. Walz deert het weinig. ‘Politiek kapitaal heb je niet om te bewaren’, zegt hij. ‘Je wint verkiezingen door het te besteden.’
Chasity Serocki, huismoeder van vijf kinderen, voelt zich belazerd. ‘Wij zagen Walz als een van ons’, zegt ze voor haar garagedeur in Winona, terwijl de kolibries af en aan vliegen. ‘Inmiddels weten we beter.’
Als gouverneur heeft Walz conservatieve kiezers zoals Serocki, in zijn oude district, niet langer nodig. Bijna 60 procent van Minnesota’s 5,7 miljoen inwoners leeft rond de ‘Twin Cities’ Minneapolis en Saint Paul, progressieve bastions.
Zij denkt dat Walz zijn ziel heeft verkocht voor politiek succes. Dat is een interpretatie. Linkse Minnesotans, zoals docent Gretchen (58), een paar deuren verderop, menen dat Walz juist nu zijn hart volgt. ‘Hij is een held’, zegt ze. ‘Dat vindt elke leraar.’
Serocki wijst naar de tatoeage op haar onderarm: het is een landkaart van de VS. Alleen de staten waarin zijzelf heeft gewoond zijn ingekleurd. ‘Het is de grote vraag,’ zegt ze, wrijvend over Minnesota, ‘hoe de rest van Amerika hem gaat zien.’
De verkiezingen zullen niet in Minnesota worden beslecht. Deze ‘paarse’ staat kiest al decennia trouw voor Democratische presidenten. Dit jaar draait om de kiezers van de nabije swingstates Wisconsin, Michigan en Pennsylvania. Trump won daar in 2016, Biden in 2020. Enkele tienduizenden maken het verschil.
Het doel is om ‘de ware Walz’ voor hén te definiëren. En dat gevecht intensiveert met de dag.
Trump hamert op Walz’ minst populaire beslissingen, zoals het toekennen van rijbewijzen aan migranten zonder verblijfspapieren, en noemt hem inmiddels ‘gevaarlijk progressief’. Zijn running mate JD Vance, zelf veteraan, trekt Walz’ militaire verdiensten in twijfel. Met succes. Op de Democratische campagnesite is hij gedegradeerd van ‘command sergeant major’ naar ‘master sergeant’.
Ook vangt Walz hernieuwde kritiek op zijn aarzelende optreden tijdens de rellen in Minneapolis in 2020, na de moord op de zwarte George Floyd door een witte politieagent. De stad schudde dagenlang op haar grondvesten. Demonstranten staken een politiebureau in brand. Een voorbode, waarschuwt Trump: ‘Tim Walz zal de hel op aarde ontketenen!’
Beide partijen weten: verkiezingen win je in de VS niet op beleid uit het verleden. Ze draaien om gevoel. Al evenzeer als met zijn progressieve verdiensten, schermt Team-Harris met Walz’ – voor politici totaal ongewone – alledaagsheid.
Twitter bericht wordt geladen...
In de video waarin hij Kamala Harris’ verzoek tot running mate accepteert, draagt Walz een zwart T-shirt, kakibroek en de hier in het Midden-Westen alomtegenwoordige camouflagepet. Op de campagnesite zijn die petjes meteen te koop gezet. Met ‘Harris/Walz’ erop.
Dat is meer dan esthetiek. De impliciete boodschap: hoe progressief kan iemand die er uitziet als Tim Walz nou helemaal zijn? En dat is uiteindelijk, gokt Harris, zijn grootste kracht. Hij mag misschien linkser zijn dan de kiezers die hij najaagt, Walz lijkt wel op ze. Dat ontkent niemand. Hij voelt authentiek, omdat hij dat ís.
‘Mijn vader ligt hier vlak achter het huis begraven’, zegt Brandon Lee, terwijl de schemering wijkt voor duisternis. In gedachten verzonken slaat hij de muggen van zijn nek. ‘Ik kan niet geloven dat hij al vijf jaar dood is, weet je?’
Binnen beginnen de puppies te piepen. Het is tijd om te gaan. ‘Voelt oké, hoor’, zegt Lee nog, terwijl hij een laatste slokje neemt van zijn Mountain Dew. ‘Op Walz stemmen, bedoel ik. Los van zijn politiek, weet ik één ding zeker: het is een goeie gast.’
Geselecteerd door de redactie
Een overzicht van alle berichten en analyses over dit thema
Source: Volkskrant