In de zomervakantie is er tijd om lekker te lezen. Maar hoe zorg je ervoor dat het ook echt gebeurt? De Volkskrant spitte door de archieven en verzamelde de beste tips om uw leeslust (nu echt eens) aan te wakkeren deze zomer.
‘De zomerstapel: de boeken die je van plan bent te lezen als je eindelijk tijd hebt. Het is een zorgvuldig, om niet te zeggen neurotisch ritueel, waarbij u zich een letterlijke stapel moet voorstellen en waarbij ook al over de leesvolgorde wordt nagedacht. Nee, Lee ‘Jack Reacher’ Child, je komt niet bovenop te liggen!’, zo schreef Mark Moorman. Hoe creëer je de omstandigheden om al die boeken te lezen? Welke boeken horen überhaupt op die stapel? Het enorme aanbod maakt het de moderne lezer niet gemakkelijk. Een paar adviezen:
De druk om het perfecte boek voor de vakantie te kiezen is groot. Hoe pak je dat aan? Columnist Aleid Truijens doet het als volgt: ‘Pak een onbekend boek en lees een paar pagina’s. Ben je niet één keer getroffen door een scherp inzicht, een bijtende typering of een ontroerende observatie, leg het dan weg.’
Die ‘klik’ met het onbekende boek lijkt volgens haar op verliefdheid: ‘het met een schok ‘herkennen’ van iets dat je niet kende. Je leest en weet: zo en niet anders moet dit gezegd worden. Dit is wáár, ook al is het strikt genomen onzin. Dit had je zelf verzonnen en gezegd willen hebben, maar dat kun je niet.’
Op de leeslijst
Welke boeken moeten er mee in de koffer? Bekijk hier de 24 beste boeken van 2024 tot nu, volgens de boekenredactie van de Volkskrant.
Volgens de columnist moet je niet op zoek gaan naar ‘herkenbare’ boeken die spelen in eigen kring of over de eigen sekse of leeftijdsgroep gaan. ‘Spannender is verwantschap te ontdekken waar je die nooit gezocht zou hebben. Het onderwerp doet er zelden toe. Briljante schrijvers kunnen ieder onderwerp glans geven.’
Vijftig bladzijden proberen is echt genoeg, schrijft de Amerikaanse auteur Lionel Shriver in The Guardian. Boeit een boek je dan nog niet, leg het dan weg. ‘Bij sommige boeken krijg ik na twee of drie pagina’s al een allergische reactie. Leestijd is kostbaar. Verspil het niet. Het lezen van slechte boeken of boeken die ongeschikt zijn voor een bepaalde fase in je leven, kan je leesplezier helemaal verpesten.’
Veel mensen lezen ’s avonds in bed, vlak voor het slapengaan. ‘De filosoof Nietzsche zei: een goede lezer leest tijdens zijn sterkste en vruchtbaarste momenten van de dag’, zegt Paul van Tongeren, filosoof en voormalig Denker des Vaderlands. Hoewel het per persoon verschilt wanneer dat vruchtbaarste moment is, valt er dus wat voor te zeggen om direct na het opstaan je boek erbij te pakken. ‘Dan weet je zeker dat het ervan komt.’
Zit je eenmaal in een boek, dan is lezen fijn. Maar juist de fase ervoor – het openslaan en beginnen aan een boek – kan lastig zijn. Andere klusjes en activiteiten vechten om voorrang. Het helpt om een leesritueel te bedenken. Vaste tijd, vaste plek. Het enige criterium volgens oud-recensent van de Volkskrant Arjan Peters: ‘een aaneengesloten tijd niet gestoord worden’. Dat kan trouwens ook een audioboek zijn tijdens een wandeling of rondje joggen.
Lezen we minder?
De cijfers zijn duidelijk: Nederlanders lezen minder in hun vrije tijd dan vroeger. In 2006 las de gemiddelde persoon 4,7 uur per week, in 2016 was dit nog maar 3,4 uur, blijkt uit cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Zo’n 24 procent van die leestijd wordt besteed aan boeken – naast bijvoorbeeld kranten, tijdschriften en informatie via het internet.
Voor ouders met kinderen die om aandacht komen vragen: klinisch psycholoog Susan Bögels, auteur van het boek Mindful opvoeden in een druk bestaan, kopieerde thuis de leerkracht van haar zoontje. Haar truuk: in het lokaal een bord ophangen met ‘Verboden te storen’. Bögels’ kinderen leerden dat hun moeder op zaterdagochtend een uur niet aanspreekbaar was terwijl ze haar koffie dronk en de krant las.
Wie wil afvallen of stoppen met roken, wordt geadviseerd dit te delen met de mensen om zich heen, als stok achter de deur. Ook bij lezen helpt het om sociale druk te creëren. Bijvoorbeeld door bij een boekenclub te gaan of mee te doen aan een ‘reader challenge’.
Van plan om lid te worden van een boekenclub? Een paar zaken zijn belangrijk. Allereerst: de verwachtingen rondom de leesclub kunnen nogal uiteenlopen. Inventariseer vooraf de motieven. Is het een veredelde gezelligheidsvereniging of intellectuele krachtmeting? Bedenk een vaste structuur met een gespreksleider zodat de conversatie over het boek gaat en niet over de vakantie van Els of de kleinkinderen van Hans.
Lezen is niet altijd direct leuk. ‘Het is net als sporten. We weten dat het goed voor ons is, maar je moet eerst een soort grens over’, zegt Geert Buelens, dichter, essayist, columnist en hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Je moet de inspanning leveren voordat de beloning komt. Lezen vergt nou eenmaal meer inspanning dan het scrollen langs Instagram of het kijken van een serie op Netflix, omdat je voortdurend de letters in je hoofd moet decoderen.
Wees geen snob. Worstel jezelf niet door een klassieker heen, alleen omdat je denkt dat je het boek gelezen móet hebben. Kies een boek dat je leuk vindt. Dat kan ook een kinderboek zijn, schrijft Ionica Smeets. Jeugdliteratuur helpt om het vergeten leesplezier van vroeger terug te vinden. ‘Ik dacht terug aan hoe ik als 9-jarige terugkwam van de bibliotheek met vier nieuwe boeken en niet kon kiezen welke ik als eerste zou lezen. Aan hoe ik uren op een hoek van de bank zat met het boek dat ik koos. Hoe ik lopend op straat doorlas omdat ik wilde weten hoe het verder ging’, aldus Smeets.
Ook tijdens de vakantie zijn er 23 manieren om afgeleid te raken. Elimineer de concurrentie. Leg je telefoon in een andere ruimte als je leest. We verlangen allemaal naar een diepe vorm van concentratie tijdens het lezen, maar die komt niet vanzelf.
Waarom zou je kostbare tijd verdoen aan lezen?
‘Ga niet lezen omdat het zo goed voor je is’, betoogde chef van de boekenredactie Wilma de Rek. ‘Van lezen is nog nooit iemand sterk en gezond geworden. Wie leest, zit stil en van te veel stilzitten verweken de spieren, vervet het hart en ga je dood. Lezen is vermoeiend voor de ogen, ook dat nog.’
Maar natuurlijk zijn er talloze voordelen. ‘Lezen maakt je eigen kleine wereld groter: je leest over andere werelden, andere tijden, andere mensen met andere opvattingen en gedragingen. Kinderen en volwassenen worden daar empathischer van, zo hebben diverse onderzoeken al jaren onomstotelijk bewezen. En een toenemende mate van empathie is geen overbodige luxe in deze rap polariserende wereld’, aldus kinderboekenschrijver Janneke Schotveld.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant