De ene na de andere regering zei het belang te zien van een gezonde populatie weidevogels, maar faalde in beleid. Samenwerking met de vele boeren die zich aan willen passen aan weidevogels zou wel werken. Daarvoor hebben zowel boeren als grutto’s een ding nodig: grond.
Afgelopen donderdag, 25 juli, startte de Europese Commissie een zogeheten inbreukprocedure tegen Nederland wegens het falend beleid om ‘onze’ weidevogels voldoende te beschermen. Opeenvolgende regeringen hebben de signalen genegeerd en het laten gebeuren dat de populaties weidevogels gedecimeerd zijn. Nederland heeft een internationale verantwoordelijkheid om vogels als de kievit, scholekster en grutto te beschermen.
Het zijn vogels die horen bij het Nederlandse weidelandschap. Van bijvoorbeeld de grutto broeden er nu nog slechts 25 duizend paar in ons land, waar dit er een halve eeuw geleden nog ruim 120 duizend waren. Dat terwijl het overgrote deel van de Europese populatie van ons land afhankelijk is. Niet voor niks is de grutto onze nationale vogel.
Over de auteur
Kees de Pater is senior beleidsadviseur Vogelbescherming Nederland
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Hoewel de ene regering na de andere lippendienst verleende aan het belang van een gezonde populatie weidevogels, ontbrak het aan de moed de juiste maatregelen te nemen. Er worden weliswaar jaarlijks miljoenen besteed aan weidevogelbeheer. Maar, zoals de Algemene Rekenkamer in 2021 al concludeerde, daarvan is slechts een klein deel effectief.
Aan de druk op melkveehouders om zo veel mogelijk melk te leveren, werd niets gedaan. Met als gevolg een enorm milieuprobleem én een landschap waarin nauwelijks nog ruimte is voor weidevogels. Boeren die zich, tegen de trend in, inzetten voor weidevogels worden daarentegen onvoldoende gesteund. De nieuwe regering zal het anders moeten doen en dat vraagt een flinke koerswijziging, maar nu is het moment.
Wat weidevogels nodig hebben is bekend: grote aaneengesloten weidegebieden met een hoog waterpeil en kruidenrijke graslanden die pas tegen de zomer gemaaid worden. We moeten voorkomen dat teveel eieren en kuikens verloren gaan in deze gebieden door predatoren zoals de vos en kat. Gerichte(inrichtings-)maatregelen om het gebied optimaal geschikt te maken voor weidevogels – zoals een hoog waterpeil, brede sloten, kruidenrijk gras, geen bomen en predatiebeheer – zijn essentieel om te verzekeren dat er daar populaties ontstaan die tegen een stootje kunnen.
Het is nu zaak er eindelijk voor te zorgen dat die weidevogelgebieden er komen en goed beheerd gaan worden, waarbij boeren in deze gebieden op structurele ondersteuning kunnen rekenen. Het gaat om zo’n vijfendertig gebieden van 1.000 hectare in laag Nederland, zoals bijvoorbeeld Skriezekrite Idzegea in Friesland, Eemland in Utrecht, Amstelland in Noord-Holland en de Krimpenerwaard in Zuid-Holland. Naast agrarische natuursubsidies is de beschikbaarheid van meer betaalbare grond essentieel voor deze boeren. Want hoewel er volop interesse is om de bedrijfsvoering aan te passen aan weidevogels, is de grondprijs hiervoor veel te hoog.
Alleen een actief grondbeleid door de overheid kan deze impasse doorbreken. Rijk en provincie kopen bij deze aanpak de grond van boeren die stoppen tegen de gangbare agrarische waarde. De overheid kan het eerste recht tot koop te verkrijgen, door het reeds bestaande voorkeursrecht voor overheden aan te passen. De aangekochte grond wordt vervolgens tegen een gereduceerd bedrag onder voorwaarden doorgezet naar ‘weidevogelboeren’. Daarmee beschikt de boer over extra grond, waardoor er minder koeien per hectare komen en meer ruimte is voor weidevogels.
Naast grond aankopen kan de overheid grondeigenaren ook een vergoeding bieden om grond voor weidevogels in te richten. De eigenaar van de grond krijgt dan eenmalig een fors deel van de agrarische waarde van de grond uitgekeerd. Natuurlijk, zo’n grondbeleid kost niet niets. Het is een miljardenoperatie. Maar hiermee worden wél meerdere opgaven in één keer aangepakt. Door weidevogelbeheer vermindert het aantal koeien, wat zorgt voor stikstofreductie, en de hogere waterpeilen zijn een oplossing voor de veenweideproblematiek, waardoor de uitstoot van broeikasgas vermindert.
Naast een actief grondbeleid is ook een drastische verbetering van het systeem van agrarische natuurbeheer noodzakelijk. We moeten snel toe naar een systeem waarbij boeren die goed werkende maatregelen nemen voor weidevogels – zoals laat in het seizoen maaien, kruidenrijk grasland inzaaien, waterpeil verhogen en geen drijfmest injecteren – kunnen rekenen op een langjarige vergoeding. Deze maatregelen resulteren namelijk in minder melkproductie, wat van de inkomens van boeren afgaat.
De Agrarische Natuursubsidies waarmee de overheid die inkomstenderving nu vergoedt, zijn niet toereikend en zouden bij voorkeur niet voor 6, maar voor 20 jaar moeten worden afgesloten. Dan hebben boeren de zekerheid om hun bedrijf aan te passen. Met een combinatie van gericht grondbeleid en beter agrarisch natuurbeheer toont de nieuwe regering er te zijn voor onze weidevogels én voor al die boeren die toekomstgericht met de natuur willen boeren.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant