Carles Puigdemont dook vandaag voor het eerst in zeven jaar weer op in Spanje. Na een korte toespraak verdween de omstreden Catalaanse onafhankelijkheidsstrijder weer net zo snel als hij gekomen was. De politie opende daarop een klopjacht. Dit speelt er.
Het verhaal van Puigdemont begint op 10 januari 2016, toen hij werd verkozen tot president van de deelregio Catalonië. Die regio, waarin onder meer de grote stad Barcelona ligt, staat bekend om zijn felle onafhankelijkheidsbeweging.
Veel - maar lang niet alle - Catalanen voelen zich niet thuis bij de rest van Spanje. Dat sentiment begreep Puigdemont goed toen hij president van de regio werd. Hij was de eerste Catalaanse president die weigerde trouw te zweren aan de Spaanse Grondwet en koning.
In juni 2017 kondigde Puigdemont een onafhankelijkheidsreferendum aan, dat op 1 oktober van dat jaar zou plaatsvinden. Het Catalaanse parlement besloot de onafhankelijkheid uit te roepen als een meerderheid voor afscheiding van Spanje zou stemmen.
Maar nadat het Spaanse constitutioneel hof het referendum ongrondwettelijk had verklaard, greep de Spaanse politie in. Autoriteiten arresteerden Catalaanse politici die aan de organisatie van het referendum meewerkten.
De Spaanse politie schuwde geen geweld in haar pogingen het referendum onmogelijk te maken. Honderden mensen die wilden gaan stemmen raakten gewond en massale demonstraties braken uit.
Het referendum ging door, hoewel tegenstanders van afscheiding het referendum boycotten. Daardoor gaf de uitkomst een wat vertekend beeld. 92 procent had voor afscheiding gestemd, maar met een opkomst van 42 procent was er vermoedelijk weinig tegenstand komen opdagen.
Op 27 oktober 2017 verklaarde het Catalaanse parlement de regio onafhankelijk, maar ook daar waren geen tegenstanders bij aanwezig. Omdat Catalonië nu officieel de onafhankelijkheid had uitgeroepen, activeerde de Spaanse senaat een grondwettelijke procedure waarmee de regering-Puigdemont werd ontbonden.
De Spaanse justitie diende vervolgens aanklachten wegens rebellie, opruiing en misbruik van publiek geld tegen Puigdemont en zijn bondgenoten in. Ze riskeerden celstraffen tot dertig jaar.
Vanwege deze dreigende straffen vluchtten Puigdemont en zijn bondgenoten via Frankrijk naar België, waar ze enkele dagen na de onafhankelijkheidsverklaring arriveerden. Het duurde uiteindelijk bijna zeven jaar voordat Puigdemont weer naar Spanje kwam.
In de jaren na zijn vlucht bemoeide hij zich volop met de Catalaanse politiek. Zo stelde Puigdemont zich vanuit zijn zelfverkozen ballingschap opnieuw verkiesbaar bij de Catalaanse verkiezingen van 2017, die volgden op de ontbinding van zijn regering.
Zijn onafhankelijkheidspartij behield zelfs een kleine meerderheid. Dit betekende dat Puigdemont opnieuw president zou worden. Maar onder druk van de Spaanse autoriteiten trok hij zich vlak voor zijn benoeming in 2018 terug.
Tijdens zijn zelfgekozen ballingschap werd Puigdemont twee keer opgepakt. De Duitse autoriteiten arresteerden hem in de buurt van de Deense grens, toen hij in maart 2018 vanuit Finland naar België wilde reizen. En de Italiaanse autoriteiten hielden hem aan toen hij in 2021 landde voor een ontmoeting met de onafhankelijkheidsbeweging in Sardinië.
In beide gevallen werd hij gearresteerd op basis van een Europees arrestatiebevel dat Spanje had uitgevaardigd. Toch werd hij niet overgeleverd. Puigdemont bleef uit handen van de Spaanse justitie. Hij had de tijd aan zijn zijde, want intussen veranderde er van alles in de Spaanse politiek.
Na een verdeelde verkiezingsuitslag in de zomer van 2023 zag de Spaanse premier Pedro Sánchez zich genoodzaakt om samen te werken met de separatistische partij Junts per Catalunya. Dat gaf de partij van Puigdemont de kans om wetgeving te blokkeren als de regering in Madrid iets deed wat de separatisten niet zinde.
Ook dwongen de Junts een amnestiewet af, waardoor voortvluchtige separatisten zonder angst voor vervolging konden terugkeren naar Spanje.
De inmiddels 61-jarige Puigdemont werd geen amnestie verleend. Toch kondigde hij deze week aan naar Spanje terug te keren om bij de inauguratie van de nieuwe Catalaanse president in Barcelona te zijn. En dus verscheen hij donderdag ineens weer op het toneel.
"Ik ben hier vandaag gekomen om jullie eraan te herinneren dat we er nog steeds zijn", sprak hij op het plein bij de Arc de Triomf in Barcelona, in de buurt van de rechtbank en het Catalaanse parlement. Hij herhaalde zijn oproep tot zelfbeschikking: "Catalonië zou zijn eigen toekomst moeten kunnen bepalen."
Daarna groette hij zijn aanhangers: "Lange leve Catalonië!" De sfeer was grimmig, meldden lokale media. Naast de duizenden aanhangers van Puigdemont waren er ook rechtse tegendemonstranten die zijn arrestatie eisten. Ook binnen Catalonië is Puigdemont geen onomstreden figuur.
Na een korte speech verdween Puigdemont in een wit voertuig. Hij had toegezegd mee te lopen in een mars naar het parlement, maar eenmaal ter plekke bleek Puigdemont er niet te zijn.
Daarop kondigde het Catalaanse ministerie van Binnenlandse Zaken een klopjacht op de voortvluchtige ex-president aan. Alle wegen rondom Barcelona werden afgesloten en honderden agenten openden de jacht op de verdwenen politicus. Ook toegangswegen naar Frankrijk werden geblokkeerd, uit angst dat Puigdemont opnieuw aan een arrestatie zou ontsnappen.
De zoektocht had niet het gewenste resultaat, maar leidde wel tot de arrestatie van twee agenten die Puigdemont zouden hebben geholpen bij zijn vluchtpoging. Een van hen was de eigenaar van Puigdemonts vluchtauto.
De Catalaanse politie, de Mossos d'Esquadra, ligt nu onder vuur. Spaanse media vermoeden dat de Catalaanse politie vooraf met Puigdemont heeft afgesproken dat hij kort mocht speechen als hij zich daarna zou overgeven. De politie ontkent dit.
Donderdagavond meldde de separatistische activist Lluís Llach op X dat Puigdemont op vrije voeten is. Volgens Llach, die kort met Puigdemont heeft gesproken, is de ex-president "gezond, veilig en bovenal vrij".
De Spaanse autoriteiten en Puigdemont zelf hebben nog niets bevestigd. Als er één ding wel duidelijk is na al die jaren: bijna niemand is zo onvoorspelbaar als Carles Puigdemont.
Source: Nu.nl algemeen