Na zeven jaar onderduiken verscheen de omstreden Carles Puigdemont donderdag voor het eerst in het openbaar in Spanje om aanhangers toe te spreken. Na een korte speech verdween hij, waarop de politie een klopjacht op de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijder opende. Dit speelt er.
Het verhaal van Puigdemont begint op 10 januari 2016, toen hij werd verkozen tot president van de deelregio Catalonië. Die regio, waar onder meer de grote stad Barcelona ligt, staat bekend om zijn felle onafhankelijkheidsbeweging.
Veel - lang niet alle - Catalanen voelen zich niet thuis bij de rest van Spanje. Dat sentiment begreep Puigdemont goed toen hij president van de regio werd. Hij was de eerste Catalaanse president die weigerde trouw te zweren aan de Spaanse Grondwet en koning.
In juni 2017 kondigde Puigdemont een onafhankelijkheidsreferendum aan, dat op 1 oktober van dat jaar zou plaatsvinden. Het Catalaanse parlement besloot dat onafhankelijkheid geldig werd als een meerderheid voor afscheiding van Spanje zou stemmen.
Maar nadat het Spaanse constitutioneel hof het referendum ongrondwettelijk verklaarde, greep de Spaanse politie in. Autoriteiten arresteerden Catalaanse politici die aan de organisatie van het referendum meewerkten.
De Spaanse politie schuwde geen geweld in zijn pogingen het referendum te voorkomen. Honderden mensen die wilden gaan stemmen raakten gewond en massale demonstraties braken uit.
Het referendum zelf vond wel doorgang, hoewel tegenstanders van afscheiding het referendum boycotten. Daardoor was de uitkomst wat vertekenend: 92 procent stemde voor afscheiding, maar met een opkomst van 42 procent was er vermoedelijk weinig tegenstand komen opdagen.
Op 27 oktober 2017 verklaarde het Catalaanse parlement de regio onafhankelijk, maar ook hier waren geen tegenstanders aanwezig. Omdat Catalonië nu officieel onafhankelijkheid had uitgeroepen, activeerde de Spaanse senaat een grondwettelijke procedure waarmee de regering-Puigdemont werd ontbonden.
Spaanse justitie diende vervolgens aanklachten van rebellie, opruiing en misbruik van publiek geld tegen Puigdemont en zijn bondgenoten in. Ze riskeerden celstraffen tot dertig jaar.
Vanwege deze dreigende straffen vluchtten Puigdemont en zijn bondgenoten via Frankrijk naar België, waar ze enkele dagen na de onafhankelijkheidsverklaring arriveerden. Het zou bijna zeven jaar duren voordat Puigdemont weer voet aan de grond in Spanje zou zetten.
In de jaren na zijn vlucht bemoeide hij zich volop met de Catalaanse politiek. Zo stelde hij zich vanuit zijn zelfopgelegde ballingschap opnieuw verkiesbaar bij de Catalaanse verkiezingen van 2017, die volgden op het aftreden van zijn regering.
Zijn onafhankelijkheidspartij behield zelfs een kleine meerderheid, wat betekende dat Puigdemont opnieuw president zou worden. Maar onder druk van de Spaanse autoriteiten trok hij zich vlak voor zijn benoeming in 2018 terug.
Tijdens zijn jaren in zelfopgelegd ballingschap werd Puigdemont twee keer gearresteerd. In maart 2018 arresteerden Duitse autoriteiten hem in de buurt van de Deense grens toen hij vanuit Finland naar België wilde reizen. In 2021 arresteerden Italiaanse autoriteiten hem toen hij daar landde voor een ontmoeting met de onafhankelijkheidsbeweging in Sardinië.
In beide gevallen werd hij gearresteerd op basis van een Europees arrestatiebevel dat Spanje had uitgevaardigd. Maar in beide gevallen werd hij niet uitgeleverd. Puigdemont bleef uit handen van de Spaanse justitie. Hij had de tijd aan zijn zijde, want intussen veranderde er van alles in de Spaanse politiek.
Na een verdeelde verkiezingsuitslag in de zomer 2023 zag de Spaanse premier Pedro Sánchez zich genoodzaakt om samen te werken met de Catalaans-separatistische Junts voor een meerderheid in het Spaanse parlement. Dat gaf de partij van Puigdemont de sleutel om wetgeving te blokkeren als de regering in Madrid iets deed wat de separatisten niet zinde.
Ook dwongen de Junts een amnestiewet af waardoor voortvluchtige separatisten veilig terug konden keren naar Spanje.
De inmiddels 61-jarige Puigdemont werd geen amnestie verleend, maar toch kondigde hij deze week zijn terugkeer naar Spanje aan om bij de inauguratie van de nieuwe Catalaanse president in Barcelona te zijn. En dus verscheen hij donderdag ineens weer op het toneel.
"Ik ben hier vandaag gekomen om jullie eraan te herinneren dat we er nog steeds zijn", sprak hij op het plein bij de Arc de Triomf in Barcelona, in de buurt van de rechtbank en het Catalaanse parlement. Hij herhaalde zijn oproep tot zelfbeschikking: "Catalonië moet worden toegestaan om zijn eigen toekomst te kiezen."
Daarna groette hij zijn aanhangers: "Lange leve Catalonië." De sfeer ter plaatse was grimmig, meldden lokale media. Naast de duizenden Puigdemont-aanhangers waren er ook rechtse tegendemonstranten die zijn arrestatie eisten. Ook binnen Catalonië is Puigdemont geen onomstreden figuur.
Na een korte speech verdween Puigdemont, die had toegezegd mee te lopen in een mars naar het parlement, in een wit voertuig. Maar eenmaal bij het parlement ter plaatse bleek Puigdemont er niet te zijn.
Daarop kondigde het Catalaanse ministerie van Binnenlandse Zaken een klopjacht op de voortvluchtige ex-president aan. Alle wegen rondom Barcelona werden afgesloten en honderden agenten openden de jacht op de verdwenen politicus. Ook werden toegangswegen naar Frankrijk geblokkeerd, uit angst dat Puigdemont opnieuw aan zijn arrestatie zou ontsnappen.
De zoektocht leverde nog niets op, behalve de arrestaties van twee agenten die Puigdemont zouden hebben geholpen tijdens zijn vluchtpoging. Een van hen was de eigenaar van de auto waarin Puigdemont verdween.
De Catalaanse politie, de Mossos d'Esquadra, ligt in Spaanse media onder vuur na het falen. Zij vermoeden dat de Catalaanse politie vooraf met Puigdemont heeft afgesproken dat hij kort mocht speechen, als hij zich daarna zou overgeven. De politie ontkent dit.
Waar Puigdemont nu is, dat weet niemand. Wel blijven de Spaanse autoriteiten hard op zoek naar de voortvluchtige ex-president. Want één ding is na al die jaren wel duidelijk: bijna niemand is zo onvoorspelbaar als Carles Puigdemont.
Source: Nu.nl algemeen