Donderdag is het vijftig jaar geleden dat de Amerikaanse president Richard Nixon voortijdig zijn aftreden aankondigde. Dat was het gevolg van het Watergate-afluisterschandaal. Wat gebeurde er precies? En waarom kon de president niet anders dan vertrekken? Een terugblik.
Nixon is nog altijd de enige president in de Amerikaanse geschiedenis die moest aftreden. De Republikein was op het moment van zijn vertrek in 1974 halverwege zijn tweede termijn.
Tot dat moment had Nixon een behoorlijke staat van dienst opgebouwd, vooral op het terrein van de buitenlandse politiek (zie kader). Toch is hij om een heel andere reden de geschiedenisboeken ingegaan. Dat had te maken met een schandaal dat ontstond in de aanloop naar zijn herverkiezing in 1972.
In de zomer van dat verkiezingsjaar werd er ingebroken in het hoofdkwartier van de Democratic National Committee (DNC), het hoogste orgaan van de Democratische Partij. Het DNC had een kantoor in het zogeheten Watergate-gebouw in Washington. Bij de inbraak is onder meer afluisterapparatuur geplaatst, bleek later.
De vijf mensen die ervoor werden aangehouden, bleken banden te hebben met het verkiezingsteam van Nixon. De zaak kwam mede door het werk van The Washington Post-journalisten Bob Woodward en Carl Bernstein aan het rollen. Het duo schreef vervolgens het boek All The President's Men, dat ook is verfilmd. Het Witte Huis probeerde de kwestie in de doofpot te stoppen.
Het onderzoek naar het Watergate-schandaal werd bovendien gehinderd door Nixon, die in de herfst van 1973 het ministerie van Justitie de opdracht gaf om de speciaal aanklager in de kwestie te ontslaan. Ambtenaren die weigerden de opdracht van Nixon uit te voeren, vlogen er ook uit. Kort daarna werd een afzettingsprocedure tegen de president gestart.
Terwijl hij schuld ontkende, deed Nixon een uitspraak die symbool kwam te staan voor het schandaal en voor altijd aan hem zal blijven kleven. "I'm not a crook" (ik ben geen boef), verzekerde hij het Amerikaanse volk.
Het doek viel uiteindelijk in augustus 1974 voor Nixon. Toen werden na een lang juridisch gevecht audio-opnames van de president vrijgegeven, na een unanieme uitspraak van het hooggerechtshof. Daaruit bleek dat Nixon wist van de inbraak in het Watergate-gebouw.
Ook werd duidelijk dat hij niet alleen wist van plannen om het onderzoek te dwarsbomen, maar er ook actief bij betrokken was. Om zijn afzetting voor te zijn, kondigde hij op 8 augustus zijn aftreden aan. Zijn opvolger, president Gerald Ford, verleende Nixon een maand later gratie.
De hele kwestie had zo'n impact dat vrijwel elk groot schandaal in binnen- en buitenland nog vaak het achtervoegsel '-gate' krijgt. Denk aan 'partygate' in het Verenigd Koninkrijk, een verwijzing naar de feestjes van Boris Johnson tijdens de coronaperiode, wat in zijn aftreden resulteerde.
Nixon overleed in 1994 op 81-jarige leeftijd.
Source: Nu.nl algemeen