Carles Puigdemont is, ondanks een arrestatiebevel tegen hem, terug in Spanje. Bijna zeven jaar na zijn vlucht naar Brussel verscheen de voormalig president van Catalonië donderdagochtend weer in Barcelona. Inmiddels is hij spoorloos, en is de Catalaanse politie massaal uitgerukt in een poging hem terug te vinden.
‘Vandaag ben ik gekomen om hen (de Spaanse autoriteiten, red.) eraan te herinneren dat we er nog steeds zijn, omdat we het recht niet hebben om op te geven’, sprak Puigdemont (61) om 9 uur ’s ochtends onder de Arc de Triomf in de Catalaanse hoofdstad, waar honderden van zijn aanhangers zich hadden verzameld voor zijn speech. ‘Het recht op zelfbeschikking behoort volkeren toe, het is een collectief recht. We moeten ons niets laten wijsmaken: een referendum organiseren is geen misdaad en zal dat nooit zijn.’
Over de auteur
Dion Mebius is correspondent Spanje, Portugal en Marokko voor de Volkskrant. Daarvoor werkte hij op de politieke redactie. Hij woont in Madrid.
Dat Puigdemont erin is geslaagd naar Barcelona te reizen, is opmerkelijk te noemen. Er loopt namelijk nog altijd een nationaal arrestatiebevel tegen hem. In hoeverre de Spaanse autoriteiten hem bewust de vrije doorgang hebben gegeven, is vooralsnog onduidelijk.
Hoewel de verwachting was dat hij toch zeker na zijn toespraak zou worden gearresteerd, ontbreekt van Puigdemont inmiddels ieder spoor. Op de Spaanse televisie is te zien hoe politieagenten de snelwegen vanuit Barcelona hebben afgezet in een poging de politicus te vinden. Analisten breken zich het hoofd over de vraag wat er in hemelsnaam is gebeurd, en hoe de ex-president weer uit het zicht van de autoriteiten kan zijn verdwenen.
Met de terugkeer van de regiopresident naar Spaans grondgebied komt er (in ieder geval voor even) een einde aan een vlucht die begon op 30 oktober 2017. Op die dag dook Puigdemont op in Brussel, uit vrees voor de represailles van de Spaanse justitie in de nasleep van het illegale referendum over de onafhankelijkheid van Catalonië. Puigdemont was als president hoofdverantwoordelijke voor de organisatie van het referendum, dat op 1 oktober van dat jaar was gehouden.
Met aanklachten van onder meer rebellie en opruiing die hem boven het hoofd hingen, pakte Puigdemont de biezen naar de hoofdstad van België en de Europese Unie. Terwijl zijn medeorganisatoren in Spanje werden veroordeeld voor hun rol bij het referendum en soms jarenlang achter tralies verdwenen, wist de bakkerszoon in Brussel uitlevering te voorkomen, onder meer door zich te laten verkiezen als Europarlementariër en zo (voor enige tijd) immuniteit te verwerven.
Dat Puigdemont zich na zo’n lange tijd weer op zijn geliefde geboortegrond laat zien, is een direct gevolg van een politieke deal tussen zijn partij, Junts per Catalunya (samen voor Catalonië), en de linkse regering van Spanje. Om na de landelijke verkiezingen van juli vorig jaar door te kunnen regeren, had de Spaanse premier Pedro Sánchez de steun nodig van de separatisten. In ruil eisten die een amnestiewet die een streep zou zetten door alle eerdere veroordelingen en ook een einde moest maken aan nog lopende rechtszaken, met als voornaamste die tegen Puigdemont.
Dat er ondanks de amnestiewet toch nog een nationaal arrestatiebevel tegen hem actief is, is het gevolg van de opstelling van Pablo Llarena, de hoge rechter die over zijn zaak gaat. Llarena weigert het bevel in te trekken, omdat de amnestiewet volgens hem niet van toepassing is op alle aanklachten tegen Puigdemont. De voortrekker van het referendum riskeert daarmee nog steeds een veroordeling, om precies te zijn voor het verduisteren van overheidsgelden.
De omgang van Llarena met de amnestiewet maakt duidelijk hoe belangrijk onafhankelijkheid voor de Catalanen nog steeds is, aldus Puigdemont in zijn speech. ‘We hebben er niets aan om onderdeel te zijn van een land waarin amnestiewetten geen amnestie verlenen.’ Met zijn bliksembezoek aan Barcelona, en de mogelijke detentie die erop volgt, zet de ex-president de zaak nu op scherp.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant