Geruchten blijven het vuurtje van de onrust in het Verenigd Koninkrijk aanwakkeren. Vorige week waren dat de verhalen over de dader van de steekpartij die de aanleiding vormde voor de rellen. Deze week doen geruchten rond tegendemonstranten stof opwaaien online.
Op online platforms zoals TikTok, Telegram en 9gag worden videobeelden gedeeld van grote groepen tegendemonstranten. Veel van hen dragen gezichtsbedekking. In de commentaren zeggen gebruikers dat het om moslims gaat, al dan niet met kwade bedoelingen.
Van de filmpjes zou je bijna gaan denken dat moslimgroeperingen minstens zo'n groot aandeel in de rellen hebben als extreemrechts. Maar dat moet in perspectief worden gezien. De afgelopen dagen is het in 28 Britse steden één of meerdere dagen onrustig geweest. De vaak gedeelde beelden van groepen tegendemonstranten lijken gekoppeld aan twee incidenten.
Een bijkomend probleem is dat de beelden zonder begeleidende (en bevestigde) informatie worden gedeeld. Zo is niet zeker van wanneer de beelden zijn, waar ze zijn opgenomen, door wie en met welk doel.
Bovendien zijn het korte fragmenten, waardoor niet duidelijk wordt wat er nou precies aan de hand is. Dit maakt van de beelden voer voor speculatie. En toch vragen mensen, onder wie lezers van NU.nl, hier aandacht voor.
Maandag is het in de stad Bolton tot aanvaringen gekomen tussen twee groepen. Daarbij is onder meer met vuurwerk en stoeptegels gegooid. De politie moest de groepen uit elkaar houden. Britse media, waaronder de BBC en The Telegraph, spreken van extreemrechtse relschoppers aan de ene kant en overwegend Britse moslims aan de andere kant.
Andere beelden die veel gedeeld worden, zijn uit de wijk Bordesley Green in de stad Birmingham. Daar gingen maandagavond grote groepen mensen de straat op nadat online het gerucht was verspreid dat in die wijk de volgende extreemrechtse betoging zou plaatsvinden. Een journalist van Sky News werd lastiggevallen. Bij een lokale pub werd een man mishandeld. Buurtvaders kwamen later excuses aanbieden.
Volgens parlementslid Jess Phillips was het gerucht over de aanstaande betoging bewust verspreid om mensen uit de wijk de straat op te krijgen, zodat ze afgeschilderd konden worden als onruststokers. Het kwam Phillips op de nodige kritiek te staan.
Vooropgesteld: er zijn dus wel degelijk ongeregeldheden tussen groepen relschoppers geweest. Op andere plekken zijn mensen vreedzaam de straat op gegaan. En dat waren volgens Britse media overwegend moslims.
Twee experts waar NU.nl mee sprak, benadrukken dat de overgrote meerderheid van de mensen online video's, posts en andere boodschappen delen zonder slechte bedoelingen. Ze staan alleen niet altijd stil bij de betrouwbaarheid van die informatie.
"Mensen hebben de behoefte om een helder beeld van de werkelijkheid te hebben. Dat gaat sneller als je overal motieven aan toekent, want dan kun je dingen verklaren", zegt hoogleraar Rolf Zwaan. "De kunst is juist om niet te snel conclusies te trekken."
Hoogleraar Mark Deuze vult aan dat de manier waarop mensen online een beeld vormen van 'de werkelijkheid' bijna volledig is gebaseerd "op wat ze daarbij voelen".
"Als de werkelijkheid van deze mensen vervolgens niet overeenkomt met wat ze bij het journaal zien of op nieuwssites lezen, dan is het nieuws daar 'minder waar' en roept het een emotionele reactie op", legt Deuze uit.
Zo kan het volgens hoogleraar Zwaan gebeuren dat mensen op momenten van polarisatie - zoals tijdens de onrust in het VK - video's, posts en andere berichten inzetten om punten te scoren voor het eigen team en het eigen verhaal. "Zelfs als ze weten dat die informatie uit de context is gehaald of zelfs onjuist is. Alles wordt aangegrepen om de ander in een kwaad daglicht te stellen."
Via misinformatie en desinformatie (zie kader hieronder) laat een groep zich volgens Deuze horen die zich niet gezien en gehoord voelt. "Zij willen bijvoorbeeld dat migratieproblematiek als probleem wordt erkend. En ze willen laten weten dat zij geen voorstander van meer vluchtelingen zijn. Dát is voor hen belangrijk. En alles wat bijdraagt aan dat doel, wordt gedeeld. Of het nu waar is of niet."
Deuze zegt dat deze groep wordt gesterkt in de eigen overtuiging doordat ze online gelijkgestemden tegenkomen. Zo ontstaat het gevoel dat ze erbij horen. "Dat is een toch een primaire behoefte van de mens."
Maar als mensen zo verweven raken met hun eigen werkelijkheid, dan verzetten ze zich volgens Deuze en Zwaan steeds heftiger tegen feiten. Zo worden ze nog verder in de fuik van desinformatie gedreven, tot complotdenken aan toe.
"Complotdenkers denken niet slechter, maar zitten vaak wel in een sociaal moeilijke situatie. Denk aan een scheiding of geldzorgen", zegt Zwaan. "Vaak wordt de schuld bij een ander gelegd. Deze mensen isoleren zich van hun eigen omgeving en vinden gelijkgestemden online."
Deuze ziet in het VK een rijke voedingsbodem voor die ontwikkeling. "Wat wij ons in Nederland niet realiseren, is dat de Britse maatschappij de afgelopen jaren in verval is geraakt", zegt de hoogleraar, die zelf een aantal jaar in Engeland woonde. "De mensen zijn er verarmd. Door het verlies van industrie, rijkdom en status is er een enorme basis voor op migranten gerichte woede."
Source: Nu.nl algemeen