Het Russische leger heeft aanzienlijke terreinwinst geboekt in het oosten van Oekraïne. Het ene dorp na het andere valt in Russische handen, waardoor steden in de Donbas steeds moeilijker te verdedigen zijn voor het Oekraïense leger.
De kaart van de frontlinies in het oosten van Oekraïne verandert met de dag in het voordeel van Rusland. Vorige week veroverde Rusland zes dorpen in de provincie Donetsk. Dinsdag belandde het dorp Tymofiivka in Russische handen en woensdag werd ook de situatie in de dorpen New-York en Toretsk nijpender voor het Oekraïense leger.
De namen van de veroverde dorpen zeggen de Russische bevolking niets, maar ze moeten de opmaat zijn naar de voltooiing van een belangrijk oorlogsdoel van president Vladimir Poetin: de bezetting van de Donbas, de mijnregio bestaande uit de provincies Loehansk en Donetsk. De provincie Loehansk is al grotendeels in Russische handen, maar in Donetsk heeft het Russische leger een lange weg te gaan.
Over de auteur Tom Vennink is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Rusland, Oekraïne, Belarus, de Kaukasus en Centraal-Azië. Eerder was hij correspondent in Moskou.
In totaal beslaat de Russische terreinwinst van deze zomer nog geen 300 vierkante kilometer, een oppervlakte van niets in deze oorlog om het grootste Europese land ten westen van Rusland. Toch noemen militaire analisten de verschuivingen in het oosten verontrustend voor Oekraïne. Ze constateren dat strategische plekken in de provincie Donetsk, zoals steden, aanvoerwegen en hooggelegen stellingen, steeds kwetsbaarder worden.
Zo maken Oekraïners zich zorgen over Pokrovsk, een stad die dienstdoet als een belangrijk militair knooppunt. Het Russische leger is de stad tot op 20 kilometer genaderd. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei vorige week dat de Russen ‘alles wat ze hebben’ in de strijd gooien om Pokrovsk te veroveren.
Maar de situatie is ook op andere plekken in Donetsk ‘extreem moeilijk’, volgens het Oekraïense leger. ‘Rusland heeft geprobeerd om de Oekraïners uit te putten’, stelt John Helin, een onderzoeker van de Finse denktank Black Bird Group, op X. ‘Nu is het er voor de eerste keer in geslaagd om meerdere crises op verschillende plekken te veroorzaken.’
Tegelijkertijd wijzen deskundigen erop dat Rusland een hoge prijs betaalt voor de terreinwinst. De Russische militair analist Ian Matvejev vermoedt dat het Russische leger het tempo van de opmars niet kan volhouden. ‘Binnenkort zullen Poetins generaals de capaciteiten van hun eenheden hebben uitgeput.’
Ondertussen woedt er in Oekraïense media een debat over wie er verantwoordelijk is voor het gebiedsverlies. Er wordt gewezen op chaotische terugtrekkingen, zoals bij het dorp Prohres, waar Oekraïense militairen uit een Russische omsingeling braken terwijl hun bevelhebber opdracht had gegeven om het dorp tegen elke prijs te verdedigen. Ook hebben militairen kritiek geuit op hoge bevelhebbers vanwege hun beslissing om een brigade op een kwetsbaar moment te verplaatsen, waarna het Russische leger wist op te rukken.
De achtergrond bij elke recente terugtrekking is een tekort aan materieel en militairen, stellen analisten. ‘Met een dun bezette frontlinie wordt elke fout, wrijving tijdens een rotatie of vijandelijke actie enorm versterkt’, schrijft Franz-Stefan Gady, een militair analist die onlangs het front bezocht en verbonden is aan de denktank International Institute for Strategic Studies.
De Oekraïense regering heeft de mobilisatie van de mannelijke bevolking vlak voor de zomer opgevoerd, onder meer door de leeftijdsgrens te verlagen van 27 naar 25 jaar en door te rekruteren in gevangenissen, zoals Rusland al twee jaar op grote schaal doet. Oekraïense functionarissen zeggen dat de instroom bij het leger sindsdien aanzienlijk is verhoogd. Maar veel nieuwe rekruten zijn in training en nog niet inzetbaar. Zelensky zei vorige week bovendien dat elf van veertien nieuwe brigades (een legeronderdeel van ongeveer vierduizend militairen) nog op wapens wachten.
Door het tekort aan militairen in het oosten reageren analisten met gefronste wenkbrauwen op berichten over een Oekraïense aanval in het noorden. Rusland zegt dat enkele honderden Oekraïense militairen dinsdagochtend dorpen hebben aangevallen net over de landsgrens, in de Russische provincie Koersk. President Poetin sprak woensdag van ‘een grootschalige provocatie’ en riep de legertop bij elkaar.
Oekraïne heeft niet gereageerd op de Russische berichten. Analisten stellen dat het Oekraïense leger zijn reserves hard nodig heeft in het oosten, maar ook dat er te weinig informatie is over de gevechten om conclusies te trekken over de schaal en bedoelingen van de operatie in het noorden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant