Zelfverklaarde gezondheidsgoeroes verkondigen op Instagram dat je groenten beter kunt mijden. Planten willen niet opgegeten worden, beweren ze. Groenten kunnen huid- en darmklachten veroorzaken bij mensen die deze wens van de plant niet respecteren. Hoe gevaarlijk is dit soort onzin?
‘Wat als planten niet goed voor je zijn?’ Die vraag stelt Paul Saladino, een van de grootste gezondheidsgoeroes op sociale media (2,2 miljoen volgers op Instagram). ‘Dit is échte voeding’, zegt hij in een video waarin hij een barbecue opent met zes dikke hamburgers op het rooster. ‘Geen planten, maar vlees.’
Saladino staat bekend als ‘biohacker’, een verzamelterm voor mensen die met allerlei hulpmiddeltjes hun leven proberen te optimaliseren voor een ‘maximale gezondheid’. Een optimale ochtend begint volgens biohackers met een koude douche, zonlicht, een glas zout water, gevolgd door een dag van veel vlees eten.
Over de auteur
Yassin Boutayeb is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Om meer ‘potentieel’ te halen uit jezelf, doe je er goed aan de meeste groenten te mijden, beweert Saladino. ‘Planten willen niet opgegeten worden en beschermen zichzelf daarom met antinutriënten.’
Het betere menu bestaat volgens hem uit hoofdzakelijk dierlijke producten, zoals vlees en eieren, gecombineerd met fruit. ‘Fruit is zoet en kleurrijk. De plant wil dat zijn fruit wordt gegeten om zo de zaadjes te verspreiden’, meldt Saladino’s website.
Nederland kent vergelijkbare ‘gezondheidsfluencers’, zoals Joep Rovers (102 duizend volgers op Instagram) die ook denkt dat planten niet opgegeten willen worden en daarom huid- en darmklachten kunnen veroorzaken bij mensen. De influencer promoot een vleesrijk dieet. Hoewel hij niet zegt geen groenten te eten, verkondigt Rovers wel dat hij ‘veel groenten heeft vervangen door dierlijke producten’.
Influencers als Saladino en Rovers geven voedingsadviezen op basis van ‘persoonlijke ervaringen’ die ingaan tegen de wetenschappelijke consensus. Groenten zijn belangrijk voor een gezond lichaam, dat is breed geaccepteerd binnen de voedingswetenschap. Iedere arts zal bevestigen dat groenten essentiële vitaminen en mineralen bevatten die de mens nodig heeft.
Voldoende groenten (en fruit) eten verkleint over het algemeen het risico op hartproblemen, een beroerte of darmkanker. Volgens de wereldgezondheidsorganisatie WHO zijn jaarlijks zo’n 3,9 miljoen sterfgevallen gerelateerd aan het eten van te weinig groenten en fruit.
In Nederland is het Voedingscentrum de autoriteit waar het gaat om kennis over voeding. Het instituut vertaalt bevindingen van de wetenschap in praktische adviezen, zoals: eet 200 gram groenten per dag.
‘Op zich klopt het dat planten antinutriënten kunnen bevatten’, zegt Wieke van der Vossen van het Voedingscentrum. ‘Maar mensen die gezond en gevarieerd eten, dus ook voldoende groenten, hebben geen last van die stoffen.’
Sterker, de antinutriënten waar de ‘gezondheidsfluencers’ voor waarschuwen, kunnen juist gezondheidsvoordelen opleveren, zoals een verlaagd cholesterolgehalte en een verminderd risico op het krijgen van kanker. De medische faculteit van Harvard raadt het mijden vanantinutriënten dan ook af.
Desinformatie op sociale media over de vermeende gevaren van gezonde voeding kan gevaarlijk zijn omdat mensen die gevoelig zijn voor dat soort ‘tips’ hun lichaam tekort doen, zegt Van der Vossen. Minder groenten eten om darmklachten tegen te gaan is vaak niet de oplossing. ‘Het is belangrijk om eerst goed uit te zoeken waar die klachten vandaan komen, bespreek ze daarom met je huisarts.’
Influencers als Saladino en Rovers zijn niet bevoegd om medische- en/of voedingsadviezen te geven. Toch hebben ze vrij spel om via sociale media hun adviezen over gezondheid en voeding te verkopen. Op de vraag van de Volkskrant aan Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram, of en hoe dit type desinformatie wordt gemodereerd, volgde geen antwoord.
Ondertussen weten dit soort influencers een groot aantal mensen te bereiken die hun leefstijl mogelijk als voorbeeld nemen voor dat van henzelf. ‘Influencers leiden een leven wat de volger misschien ook wil leiden. Die kan denken: ik ben ook zo iemand, dus misschien is het voor mij ook goed’, zegt Eva van Reijmersdal, die als communicatiewetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek doet naar ‘influencermarketing’.
Het valt haar op dat influencers vaak anekdotisch bewijs opvoeren. Zo vertelt Rovers over zijn eczeem als tiener en hoe het mijden van groenten als aubergine, paprika en tomaten dat probleem voor hem zou hebben opgelost. ‘Dit voedingspatroon werkt voor mij, maar dat betekent niet dat het voor jou ook werkt’, zegt hij in een podcast.
Volgens Van Reijmersdal kunnen persoonlijke verhalen overtuigend werken voor de volgers van influencers. ‘Als we nadenken weten we dat echt onderzoek waardevoller is, maar in de praktijk hebben deze influencers meer invloed’, stelt ze. Hun verhalen slaan vooral aan bij mensen die zoekend zijn en die sceptisch staan tegenover de wetenschappelijke norm.
Daarbij plaatst ze nog wel een kanttekening: ‘Dat deze influencers een groot bereik hebben betekent niet meteen dat ze ook een grote impact hebben. Hypes op sociale media zijn, ondanks dat ze in de hoofden van mensen kunnen gaan zitten, vaak ook weer snel voorbij.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant