De Democraat Kamala Harris heeft Tim Walz, de gouverneur van de staat Minnesota, gekozen als haar beoogde vicepresident. Maar wat je als Amerikaanse presidentskandidaat tijdens de campagne precies hebt aan je nummer twee, is moeilijk in harde cijfers te vatten.
De thuisstaat van Walz wordt beschouwd als veilig voor Democraten. Geen swingstaat dus, hoewel team-Trump heeft gezegd dat het een poging wil wagen Minnesota te veroveren. Harris zal hopen dat haar keuze voor Walz haar wel kan helpen in Michigan en Wisconsin, twee aangrenzende swingstaten.
Bij de selectie van een running mate wordt steevast gespeculeerd of hij of zij de presidentskandidaat voordeel kan opleveren in zulke swingstaten. Daarbij wordt vooral gekeken naar het 'thuisvoordeel' in de staat waar de nummer twee vandaan komt en in staten die daar qua bevolkingssamenstelling en cultuur op lijken.
Het voorbeeld dat het vaakst wordt aangehaald is Lyndon Johnson, die in 1960 voor John F. Kennedy door zijn Texas en andere zuidelijke staten trok met een grote cowboyhoed op zijn hoofd. De kersverse president zei later dat hij in het zuiden "niet had gewonnen zonder Johnson".
Er is alleen weinig wetenschappelijk bewijs dat het de kiezer veel uitmaakt wie de running mate is. Politicologen Christopher Devine en Kyle Kopko analyseerden gegevens die teruggaan tot 1884 om te bekijken of een potentiële vicepresident zijn of haar thuisstaat over de streep kan trekken. Dat valt niet hard te maken, ontdekten zij - ook niet bij Kennedy-Johnson in 1960.
Als het 'thuisvoordeel' al bestaat, dan geldt het waarschijnlijk alleen in kleine staten, waar de running mate een lange staat van dienst heeft. Voor de theorie dat de nummer twee kan helpen specifieke kiezersgroepen aan te spreken is iets meer ondersteuning te vinden, maar niet genoeg om die sluitend te bewijzen.
Ondanks het gebrek aan wetenschappelijk bewijs is dat geloof hardnekkig in de Amerikaanse politiek. Dat is mede te danken aan de kleine marges: soms kan een enkel procentpunt - enkele tienduizenden stemmen - het verschil tussen winst en verlies betekenen. Je zou maar net de kandidaat zijn die de weg naar het Witte Huis afgesneden ziet worden doordat je had aangenomen dat de politicologen gelijk hadden.
Een running mate kan een presidentskandidaat ook andere diensten verlenen tijdens de campagne, zeggen politicologen. Bijvoorbeeld door kwesties te bespreken die hem of haar minder goed liggen of door de tegenpartij aan te vallen. Het probleem is dat de effecten daarvan tijdelijk lijken te zijn: naarmate de stembusgang dichterbij komt, smelten presidentskandidaat en running mate in de hoofden van kiezers samen tot één geheel.
Dat Harris pas laat in de campagne tot presidentskandidaat werd gebombardeerd, kan hier in haar voordeel werken. Walz is rechtdoorzee en vormt als plattelandsbewoner uit het Midden-Westen een tegenwicht tegen Harris' imago als stedeling van de Amerikaanse westkust. Met slechts zo'n drie maanden te gaan tot de verkiezingen - een vloek en een zucht, naar Amerikaanse begrippen - is er minder kans dat de manieren waarop zij elkaar aanvullen verloren gaan in een samensmelting.
Een mooie bonus voor Harris is dat de manier waarop Walz de Republikeinen aanvalt is aangeslagen bij een breed publiek. Hij betitelde Trump en de zijnen, en hun plannen voor het land, al maanden als "raar". Nadat Joe Biden was vertrokken als kandidaat en Harris hem had opgevolgd, kreeg die strategie vleugels. De man die het campagneteam van Harris een slimme nieuwe communicatiestrategie cadeau deed, is waarschijnlijk de aangewezen persoon om die in de komende maanden op gang te houden.
Politicologen Devine en Kopko concludeerden dat running mates in de periode die zij onderzochten nooit een doorslaggevende rol hebben gespeeld bij een verkiezingsoverwinning. Maar tegelijkertijd ontdekten ze dat een slechte keuze wel negatief kan uitpakken. Voor veel kiezers zegt dat iets over het beoordelingsvermogen van een presidentskandidaat.
Het is bijvoorbeeld duidelijk dat het besluit van de Republikein John McCain om Sarah Palin, de toenmalige gouverneur van Alaska, zijn nummer twee te maken hem de nodige stemmen kostte in 2008. Vooral onafhankelijke kiezers bleken weinig vertrouwen te hebben in de omstreden en anti-intellectuele Palin.
Bij Walz lijkt het risico op zo'n fiasco beperkt. Tegenover concurrenten als Josh Shapiro, Mark Kelly en Andy Beshear gold de gouverneur van Minnesota vooral als een veilige keuze. Hij heeft geen verleden van controversiële uitspraken en staat bekend als vriendelijk en benaderbaar. Voor Harris, een voorzichtige politicus, was dat een van de factoren die zwaar hebben meegewogen, zeggen ingewijden.
Daarnaast hecht de Democratische presidentskandidaat zeer aan loyaliteit. Ook op dat front heeft Walz goede papieren. Toen binnen de Democratische Partij paniek uitbrak over de kansen van Biden als kandidaat, na zijn rampzalige optreden in een debat met Trump, was de gouverneur van Minnesota een van de weinige Democraten die nog openlijk hun steun voor Biden uitspraken. Ook niet onbelangrijk: op het persoonlijke vlak lijkt Harris het simpelweg goed te kunnen vinden met Walz.
In de afgelopen weken werden de voors en tegens van de mogelijke running mates driftig tegen elkaar afgewogen in de media, en achter de schermen lobbyden verschillende groepen binnen de Democratische achterban om hun favorieten naar voren te schuiven.
Uit de heksenketel van mogelijke factoren, waaronder - niet onbelangrijk - vibes (een gevoel), is het lastig te destilleren wat een presidentskandidaat nou precies aan een running mate heeft.
Alle opwinding en media-aandacht ten spijt komt de selectie van zo'n nummer twee in de zoektocht naar de gunst van de Amerikaanse kiezer eigenlijk vooral neer op iets simpels: baat het niet, dan schaadt het niet.
Source: Nu.nl algemeen