Nederland veroverde maandag verrassend het goud bij het 3x3-basketbal. De grote man was Worthy de Jong, die uit onmogelijke positie de doorslaggevende tweepunter raakschoot.
Toen Worthy de Jong twee jaar geleden de overstap maakte van het reguliere basketbal naar 3x3-basketbal deed hij dat met een helder doel: hij wilde in zijn carrière een keer actief zijn op de Olympische Spelen. Parijs 2024 was de stip aan de horizon.
Maar wat er maandagavond op Place de la Concorde in de Franse hoofdstad gebeurde, had zelfs de 36-jarige De Jong in zijn stoutste dromen niet voor mogelijk gehouden. Met een wonderlijk schot (tweepunter) in de verlenging van de finale bezorgde hij het Nederlandse 3x3-basketbalteam een historische olympische gouden medaille.
Over de auteur
Guus Peters schrijft voor de Volkskrant over voetbal en tennis.
IJzig koel spreidde De Jong zijn armen na zijn magistrale laatste worp, waarna hij werd besprongen door zijn drie uitzinnige teamgenoten Jan Driessen, Dimeo van der Horst en Arvin Slagter. Het slotakkoord van De Jong sloot naadloos aan bij de keuze van NOCNSF om hem bij de openingsceremonie tot vlaggendrager te bombarderen. Volgens de nationale sportkoepel had De Jong bewezen dat je met ‘inzet, karakter en doorzettingsvermogen tot bijzondere prestaties kan komen’.
Het kwam allemaal samen in de zenuwslopende slotfase van de olympische finale, waarin De Jong zijn team in de reguliere speeltijd met nog twee seconden op de klok op inzet en met klasse op gelijke hoogte bracht met Frankrijk en zo een verlenging wist af te dwingen. Daarin deed de 1.94 meter lange speler wat hij als kind op de pleintjes in de Bijlmer ook deed: basketballen op gevoel, vertrouwen op zijn intuïtie, bravoure tonen.
De Jong werd geboren in Paramaribo en was twee jaar toen hij met zijn ouders naar Nederland verhuisde. Het gezin betrok een appartement in de Bijlmer, waar De Jong in oktober 1992 als kind van vier de Bijlmerramp van dichtbij meemaakte. ‘Ik was een spelletje aan het spelen op mijn Nintendo, mijn moeder was mijn haar aan het knippen, het vliegtuig vloog over onze flat voordat hij zich in de andere flats boorde. Daarna zag ik overal vuur’, zei hij in 2016 tegenover NRC.
Zijn vader spoedde zich naar buiten om de slachtoffers te helpen. In totaal zouden 43 mensen om het leven komen bij de ramp. De Jong: ‘Het was een big deal bij ons in de buurt, veel kennissen zijn overleden. Als je er nu over nadenkt, zijn wij ontsnapt aan de dood.’
Op de plek waar het vliegtuig crashte, kwam De Jong ook voor het eerst in aanraking met basketbal. De voorliefde voor het spelletje erfde hij van zijn vader, die op het hoogste niveau in Suriname actief was. Bovendien was het zijn vader die zijn zoon vernoemde naar de Amerikaanse basketballer James Worthy, een voormalig NBA-speler bij de Los Angeles Lakers.
De Jong was altijd met een bal in de hand op de pleintjes in de Bijlmer te vinden, voordat hij op zijn elfde begon met basketballen bij basketbalvereniging Club 2000 in Amsterdam. In de jaren daarna speelde hij nog even voor Ranger College in de Verenigde Staten, Orca’s Urk en bij Rotterdam, voordat hij in 2010 de overstap maakte naar Leiden.
Bij de club uit Zuid-Holland groeide hij uit tot een grootheid: De Jong speelde in totaal twaalf jaar bij de club en droeg tien jaar het shirt van het Nederlands team. Hoewel ze hem in Leiden niet snel vergeten - zijn rugnummer 6 zal in de toekomst niet meer worden gedragen bij de club - besloot De Jong het reguliere basketbal achter zich te laten en de overstap te maken naar het relatief nieuwe 3x3-basketbal, dat in Tokio 2021 voor het eerst op het olympische programma stond.
Een snellere variant waarbij de wedstrijden op een half basketbalveld en met één basket gespeeld worden. De speeltijd: slechts tien minuten zuivere speeltijd. ‘Dit spel is op het lijf van Worthy geschreven’, zegt Jesper Jobse, 3x3-pionier in Nederland en voormalig aanvoerder van het Nederlandse 3x3-basketbalteam. ‘Bij 3x3-basketbal hebben de spelers veel meer vrijheid en draait het meer om lef, gevoel, intuïtie.’
Het zijn precies de kwaliteiten die De Jong speciaal maken, aldus Jobse, die de olympische held goed kent en hem omschrijft als een ‘one-of-a-kind-basketballer’. ‘Hij heeft leren basketballen op de pleintjes van de Bijlmer en dat is wat hij nu ook laat zien op het allerhoogste podium. Hij denkt niet vanuit patronen, maar gebruikt zijn instinct. Hij kan uit het niets een wedstrijd naar zich toetrekken, maar soms ook een tijdje afwezig zijn. Dan gaat hij even naar de kant en pakken zijn teamgenoten het op.’
Het is ook de reden dat De Jong het met al zijn talent in het reguliere basketbal nooit verder schopte dan de internationaal niet al te hoog aangeschreven Nederlandse competitie, denkt Jobse. ‘Bij het reguliere basketbal wordt veel meer vanuit bepaalde taken en structuren gespeeld. Hij was voor coaches vaak een beetje ongrijpbaar. Zo van: wat moeten we ermee? Welke rol geven we hem? Daardoor is hij een beetje tussen wal en schip beland. Met zijn kwaliteiten had Leiden nooit zijn plafond mogen zijn.’
Jobse twijfelde dan ook geen moment toen De Jong, de nummer drie op de individuele wereldranglijst, twee jaar geleden de overstap maakte naar het 3x3-basketbal. ‘Ik wist: hij gaat het maken’, aldus Jobse, die zelf op de tribunes zat in Parijs. ‘Een 3x3-veld is als een pleintje van vroeger voor hem. Daar kan hij de basketballer zijn die hij wil zijn. Dat heeft hij op de Olympische Spelen aan de hele wereld laten zien.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant