Extreem-rechtse relschoppers in het Verenigd Koninkrijk hebben de afgelopen zeven dagen moskeeën en asielhotels aangevallen, politiebureaus in brand gestoken, en confrontaties gezocht met anti-racismedemonstranten en politie. We spreken met correspondent Patrick van IJzendoorn over deze uitbarsting van geweld.
Dag Patrick, ook in jouw woonplaats Londen was het onrustig dit weekend. Wat verbindt de plaatsen waar de afgelopen week rellen uitbraken?
‘Over het algemeen zijn het steden in het noorden van het Verenigd Koninkrijk, al is het ook onrustig geweest in Londen, Bristol en Portsmouth. Het zijn plaatsen met een relatief grote arbeidersklasse, waar een groot gedeelte van de kiezers van de rechts-populistische partij Reform UK van Nigel Farage zit.
‘Farage voerde voor de laatste verkiezingen in juli expliciet campagne op zijn anti-immigratiestandpunten en kreeg meer dan vier miljoen stemmen. Door het districtenstelsel in het VK haalde hij slechts vijf zetels in het parlement, terwijl de Labour-partij met ruim negen miljoen stemmen meer dan vierhonderd zetels behaalde. Veel van Farages kiezers voelen zich ongehoord.’
Zijn de relschoppers alleen ontevreden kiezers?
‘Voor een deel zijn het demonstranten, mensen die zich daadwerkelijk zorgen maken over de immigratie. Zeker in de zomer komen er veel bootvluchtelingen via het Kanaal het Verenigd Koninkrijk binnen. Veel mensen vinden dat de regering niet goed in staat is om die vluchtelingenstroom adequaat op te vangen.
‘Tegelijkertijd zie ik echte relschoppers, hooligans die uit zijn op geweld en vernielingen. Tommy Robinson, de ex-voorman van de anti-islambeweging English Defense Force, is ook een voormalig voetbalhooligan.’
Aanleiding voor de rellen was de moord op drie jonge meisjes in Southport vorige week maandag. Hoeveel hebben de rellen te maken met die gebeurtenis?
‘De gebeurtenis in Southport vormde de aanleiding, maar dat kwam vooral door de valse berichten over de identiteit van de dader. Volgens extreem-rechtse groeperingen was hij een islamitische asielzoeker, terwijl de jongen in Wales is geboren en zijn ouders van Rwandese afkomst zijn.
‘De autoriteiten proberen de valse berichten tegen te spreken, maar zodra ze eenmaal verspreid zijn, is het hek van de dam. Daarbij speelt ook Elon Musk een rol: hij gaf Tommy Robinson de toegang tot zijn X-account terug. Musk gooide maandag nog wat olie op het vuur door op X te melden dat een burgeroorlog in het Verenigd Koninkrijk onvermijdelijk is.
‘De Britse premier Keir Starmer zei maandag ook Russische invloed op de rellen te onderzoeken. Rusland, een aloude vijand van het Verenigd Koninkrijk, zou net als ten tijde van de Brexit met nepnieuwskanalen voor nog grotere chaos hebben gezorgd.
‘Tel daar nog het wantrouwen jegens de politie bij op, die volgens veel demonstranten met twee maten meet. Two-tier policing noemen ze het: de politie zou veel harder optreden tegen rechtse demonstranten dan tegen linkse. Toen de Londense politiechef daar maandagmiddag een vraag over kreeg van een journalist, greep hij zijn microfoon vast in plaats van antwoord te geven. Het was een veelzeggend incident, dat laat zien hoe hoog de spanningen zijn opgelopen.
‘Alles bij elkaar denk ik dat de rellen niet zoveel meer te maken hebben met de gebeurtenis in Southport. Het is al maanden onrustig in het Verenigd Koninkrijk, álles had een aanleiding kunnen zijn.’
De chaos duurt nu al een week. Is het einde in zicht?
‘Ik weet het niet, ik hou mijn hart vast voor aanstaand weekend, als mensen weer vrij zijn van hun werk. Je ziet ook steeds meer tegendemonstranten die de straat op gaan, soms zelfs met wapens. De onrust groeit.
‘De politie heeft nu al ongeveer vierhonderd relschoppers opgepakt en zet alles op alles om geweldplegers op te sporen. Het is ook afwachten welke straffen zij krijgen. Vijf klimaatactivisten kregen onlangs 4 tot 5 jaar cel voor het blokkeren van de Londense ringweg, en dat was nog een vreedzaam protest. Het zou best kunnen dat de straffen voor de relschoppers hoger uitvallen.
‘Tegelijkertijd: over twee weken begint het voetbal weer. Het zou kunnen dat er dan weer een andere uitlaatklep is voor de onrust van sommige mensen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant