Volgens enkele psychiaters bewijst de gerealiseerde doodswens van een 17-jarige dat het mis is met euthanasie in Nederland. Miriam de Bontridder verwijst de aantijgingen naar de prullenbak.
In de media, waaronder in de Volkskrant viel te lezen dat in kringen van psychiaters stemmen zijn opgegaan die beweren dat de huidige euthanasiepraktijk een juridische grens overschrijdt. Hetgeen erin is geculmineerd dat veertien beroepsbeoefenaren een brandbrief naar het
Openbaar Ministerie hebben geschreven. Op uitnodiging van de topman van het OM, Rinus Otte hebben uit hun gelederen Damiaan Denys en Jim van Os, hoogleraren psychiatrie, hun zorgen over de huidige euthanasiepraktijk kenbaar gemaakt.
Over de auteur
Miriam de Bontridder is raadsheer-plv en lid Raad van Toezicht NVVE (Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde).
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
In het persbericht dat het OM heeft uitgestuurd, valt te lezen dat de brandbriefschrijvers om een verkennend strafrechtelijk onderzoek hebben verzocht. Uit wat er verder in de media bekend is geworden, zou zijn bepleit beroepsbeperkingen op te leggen aan psychiaters die voorstander zijn van de mogelijkheid tot het verlenen van euthanasie bij uitzichtloos en
ondraaglijk psychisch lijden.
Hun pijlen richten zij met name op de psychiaters Menno Oosterhoff en Kit Vanmechelen die de stichting Kea hebben opgericht en op het netwerk ThaNet, met als voorzitter en vicevoorzitter de psychiaters Radboud Marijnissen en Sisco van Veen. Stichting Kea heeft als doelstelling kennis over, begrip voor en de mogelijkheid van euthanasie bij psychische aandoeningen te vergroten. Het netwerk Thanet stelt zich ten doel om de zorg voor mensen met een euthanasieverzoek of persisterende doodswens te verbeteren.
De brandbriefschrijvers wensen maatregelen tegen wat zij noemen een
‘oprekking’ van de euthanasiewet die volgens hen aanvankelijk uitsluitend bedoeld was om bij mensen vlak voor hun sterven aan een lichamelijke aandoening, het lijden te verlichten en de dood te bespoedigen met bijvoorbeeld morfine. Het heeft binnen de beroepsgroep maar ook daarbuiten veel stof doen opwaaien dat de brandbriefschrijvers, in plaats van in gesprek te gaan met hun collega’s, de politie op hun dak wensten te sturen.
Los daarvan valt zowel op het professionele als wetenschappelijk gehalte van hun betoog het nodige af te dingen. Eerst het professionele gehalte. Nadat Jim van Os de door Menno Oosterhoff aan de 17-jarige Milou verleende euthanasie als ‘de weg van de minste weerstand’ had afgekraakt, heeft de moeder van die patiënte in een interview met Trouw en met de Volkskrant beargumenteerd dat iemand op een gegeven moment kan zijn uitbehandeld en dat in het geval van haar dochter, er echt geen andere oplossing was dan ‘het brengen van het grootste offer van euthanasie’.
Wie kan beter het verder lijden van haar kind invoelen dan haar moeder? Wie is het beter toegerust om tot de conclusie te komen dat sterven de enige oplossing is dan anderen? Het is van een dubieuze professionaliteit dat een
psychiater, die de patiënte in kwestie bovendien niet zelf heeft gezien, kennelijk niet eens een zweem van dergelijk empathisch vermogen kan opbrengen.
Dan het wetenschappelijk gehalte. De regionale euthanasiecommissie heeft de aan Milou verleende euthanasie als zorgvuldig beoordeeld. Zowel ten aanzien van de vrijwilligheid en weloverwogenheid van de doodswens als ten aanzien van de uitzichtloosheid en ondraaglijkheid van het lijden als ten aanzien van het ontbreken van een redelijke andere oplossing, kwam de commissie tot het oordeel dat aan deze drie hoofdvereisten was voldaan.
Zo ook aan de drie overige zorgvuldigheidseisen waarvan een arts die euthanasie verleent, de overtuiging moet hebben gekregen dat zij vervuld zijn. Voorts was voldaan aan de eisen die de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) in haar richtlijn van 2018 heeft gesteld aan een zorgvuldige euthanasieverlening.
Dit alles betekent dat de tocht van de psychiaters naar het OM een zinloze was. Bij een door de regionale euthanasiecommissie als zorgvuldig beoordeelde euthanasie heeft het OM in beginsel geen bevoegdheid of taak, zo heeft zij de brandbriefschrijvers laten weten. Het is niet bij het OM maar bij de wetgever dat de ondertekenaars van de brandbrief moeten zijn. Die heeft evenwel in een lange totstandkomingsgeschiedenis van de euthanasiewet de door hen bepleite beperking van de euthanasiepraktijk meerdere malen in expliciete bewoordingen afgewezen.
Gezien deze meermaals geuite expliciete bewoordingen, kan er geen twijfel over bestaan dat de stelling dat de mogelijkheid van euthanasie in Nederland oorspronkelijk bedoeld was voor mensen met somatische klachten en een beperkte levensverwachting, wetshistorisch totaal uit de lucht gegrepen is. De Hoge Raad heeft in zijn arresten van 1984 en 1994, die richtinggevend zijn geweest voor de Nederlandse euthanasiepraktijk, in dit opzicht geen beperkingen opgelegd. En in zijn arrest van 1994 zelfs expliciet uitgesproken dat euthanasie in beginsel ook is toegestaan voor psychiatrische patiënten die uitzichtloos en ondraaglijk lijden aan een psychische aandoening, zonder dat sprake is van een beperkte levensverwachting.
De regering en de wetgever hebben zich in 1994 en tijdens de parlementaire behandeling die in de jaren 1999-2001 tot de Euthanasiewet heeft geleid volledig bij de door de Hoge Raad ontwikkelde lijn aangesloten. De beroepsvereniging van psychiaters, de Nederlands Vereniging voor Psychiatrie, NVvP, adviseert haar leden al sinds 1998 om euthanasieverzoeken serieus te nemen. Relatief weinig psychiaters hebben dit advies destijds opgevolgd.
Stichting Kea en het netwerk ThaNet doen in wezen niets anders dan dit vijfentwintig jaar oude advies van de beroepsvereniging vormgeven. De NVvP heeft dit advies in 2018, ter gelegenheid van de publicatie van de meest recente versie van haar richtlijn, verder uitgewerkt. Van het oprekken van de grenzen die de Euthanasiewet stelt is daarbij, anders dan de briefschrijvers beweren, geen sprake. Dus neen, met de huidige euthanasiepraktijk worden bepaald geen juridische grenzen overschreden.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant