In de nacht van zondag op maandag daalde de Nikkei-index in Japan door een renteverhoging plots met 12 procent. Het leidde tot de roodste beursdag van het jaar wereldwijd. Even dreigde een knock-out.
Ineens kwam al het nare wereldnieuws ook op de effectenmarkten tot uitbarsting: maandag beleefde de aandelenbeurs de roodste dag van het jaar. De spreekwoordelijke zomerdip doet zich wel vaker voor als het echt gaat zomeren en mensen op vakantie zijn, maar op deze augustusdag kreeg de markt wel een hele grote oplawaai te verstouwen. Een dreun die zelfs tot een knock-out leek te leiden toen noteringen even volledig werden stilgelegd.
Peter de Waard is journalist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Uiteindelijk sloot de AEX-index in Amsterdam 2,2 procent lager, op 860 punten. Op 12 juli bereikte de index nog een recordstand van 944. De Dow Jones verloor bij de opening ruim duizend punten. En de Magnificent Seven – de zeven Big Techfondsen – werden samen 1 biljoen dollar minder waard.
Tot nu toe hadden beleggers maling aan de opeenstapeling van politieke en economische rampspoed, zoals de dreigende escalatie van het Gaza-conflict, de chaos rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen, de angst voor een recessie in de VS en de onzekerheid over het rentebeleid van centrale banken.
De beurzen staarden zich blind op de hoge verwachtingen van nieuwe groei door artificiële intelligentie en meevallende winsten van de grote bedrijven in het eerste halfjaar. Maandag hield dat ineens op. Opmerkelijk genoeg kwam de omslag uit onverwachte hoek – vanuit het verre Japan. Daar daalde in de nacht van zondag op maandag de Nikkei-index met 12 procent, de grootste koersval sinds 1987.
De klap werd veroorzaakt door twee renteverhogingen van de Bank of Japan in de voorgaande weken. Tot dan toe kende Japan al bijna dertig jaar een rente van 0 procent. Veel Japanse en buitenlandse beleggers maakten daarvan gebruik door in yens grote bedragen te lenen. Ze investeerden dat geld in Europese en Amerikaanse staatsobligaties. De rente op die obligaties liep op tot 4, 5 en zelfs 6 procent. Deze zogenoemde carrytrade leverde veel winst op. Mits de koers van de yen niet steeg.
De beleggers verdienden geld in dollars en euro’s en konden hun schulden aflossen in yens, die steeds minder waard werden. Ook Japanse bedrijven profiteerden daarvan, omdat ze dankzij de zwakke yen hun concurrentiepositie konden verbeteren. Dat leidde tot een run op Japanse aandelen. In totaal werd in de eerste zes maanden 50 miljard euro aan buitenlands kapitaal in Japanse aandelen belegd.
Maar inmiddels is als gevolg van de renteverhogingen door de Bank of Japan de koers van de yen met liefst 12 procent gestegen. Beleggers krabden zich maandag achter de oren. De kans op een verdere renteverhoging veroorzaakte een draai. Transacties werden deels teruggedraaid, Japanse aandelen werden gedumpt.
De omslag op de Japanse markt staat niet op zichzelf. Vrijdag werd duidelijk dat de toename van het aantal banen in de VS in juli fors tegenviel. In plaats van de verwachte 175 duizend banen kwamen er slechts 115 duizend bij. Dat betekent dat de Amerikaanse economie snel afkoelt. Een recessie dreigt.
Voor die voorspelling baseren economen zich op de Sahm-regel, een bedenksel van econoom Claudia Sahm. Die regel stelt dat een recessie in aantocht is als de werkloosheid in drie maanden met meer dan 0,5 procentpunt stijgt. Dat is in de VS nu het geval.
De Amerikaanse centrale bank zou een recessie willen afwenden door de rente te verlagen. Dat zou het verschil met de rente in Japan verkleinen. Maar als de economische machtsblokken niet samen optrekken, of juist het tegenovergestelde rentebeleid voeren, veroorzaakt dat onzekerheid.
Een escalatie van het conflict in het Midden-Oosten door een mogelijke aanval van Iran op Israël zou de wereldeconomie ook veel schade kunnen berokkenen. En dan is er nog de martelende onzekerheid over de koers die ’s werelds grootste economie gaat varen na de presidentsverkiezingen in november. Ook Europa doet het niet goed: de verwachte groei in de eurozone van 0,3 procent dit jaar houdt niet over.
Beleggers vergelijken de economische slechtnieuwsshow met een land dat in oorlog is en ook nog door een aardbeving en een volksopstand wordt getroffen. Later op de dag zakte de angst iets weg. Ook de koersen herstelden zich voor het sluiten van de markt weer enigszins.
Beleggingsadviseurs konden maandag niet meer doen dan hun cliënten aanraden niet in paniek te raken. ‘Als je wordt geschoren, moet je stil blijven zitten.’ De ramp is immers nog te overzien. De AEX staat voor dit jaar nog altijd voor bijna 10 procent in de plus. De zomerdip op de beurs is nog lang geen financiële zomerramp.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant