Is de geest werkelijk uit de fles? In sommige kringen werd er niet met afschuw of angst gekeken naar de extreemrechtse klopjachten op migranten die het afgelopen weekend in Engeland losbarstten, maar met een zeker ongeduldig enthousiasme.
Gisteren Rotherham, de Engelse stad waar extreemrechtse terreurplegers een hotel voor asielzoekers binnendrongen. Morgen – please, please, please – wellicht Rotterdam?
De behoefte om de westerse wereld in rook te zien opgaan, is opmerkelijk genoeg behoorlijk groot onder de zelfverklaarde verdedigers van datzelfde westen.
Maar anders had ook niet gekund. Wie constant visioenen schetst van een westerse beschaving in verval, zal elke geweldsexplosie aangrijpen als een blijde tijding. Zie je wel, denkt zo iemand dan verheugd, ik ben geen rare engnek, mijn profetieën komen allemaal uit, recht voor onze neus, en als ik die vurig gewenste apocalyps een eindje op weg kan helpen door racistische desinformatie de ether in te pompen, dan doe ik dat van harte.
De beelden van de extreemrechtse rellen in Engeland zijn verschrikkelijk. ‘Burn it down’, brulden honderden omstanders, terwijl een vooruitgeschoven groepje extreemrechtse relschoppers in Rotherham een hotel binnendrong en in brand stak. Ook de haast opgetogen reacties van de online cheerleaders van extreemrechts (‘een burgeroorlog is onvermijdelijk’, aldus Elon Musk op X) zijn onverkwikkelijk.
Maar het beste bluswater voor dit verhitte tijdperk en de verhitte retoriek lijkt mij een zekere nuchterheid. Te beginnen bij de journalistiek. Een van de nog altijd naijlende effecten van het post-Fortuyntijdperk is de dwangmatige behoefte om op zoek te gaan naar de ‘onderliggende onvrede’ achter onversneden haat.
Ook nu werd er gezocht naar zulke motieven bij de overtuigde neonazi’s – te herkennen aan hun dwangmatige reflex om de nazi-groet uit te brengen – die een hotel in brand staken. Uiteraard volgden er keurig verpakte rationele verklaringen: het komt door een te laks migratiebeleid in Engeland, door ‘mislukt’ multiculturalisme, door economisch verval.
Klinkt aardig, maar je hoeft maar een blik op de nazistische tatoeages van die figuren te werpen om te weten dat er hoogstwaarschijnlijk iets anders achter hun geweld steekt. Daarnaast: alsof ook maar een van die figuren echt open kaart zal spelen tegen een journalist en zal zeggen: onderliggende onvrede? Ik wil gewoon eens wat migranten over de kling jagen.
Als voorbeeld voor een gezonde dosis nuchterheid dient de nieuwe Britse premier Keir Starmer. Bij hem geen krampachtige zoektocht naar de ‘onderliggende onvrede’ bij de extreemrechtse relschoppers, maar ferme maatregelen en duidelijke taal. Starmer had het onomwonden over ‘extreemrechts tuig’ en waarschuwde een ‘staand leger van gespecialiseerde agenten’ op ze af te sturen als ze niet snel terug in hun holen kruipen. Ook worden extra aanklagers ingezet en alvast plekken ingeruimd in gevangenissen.
Starmer gaf zelfs extreemrechts-fanboy Elon Musk een tik op de vinger vanwege diens gehits op X.
De heldere boodschap van Starmer: niks geest uit de fles, niks gewroet naar de ‘onderliggende onvrede’; extreemrechts geweld heeft geen plaats in Engeland, en we zullen alle middelen die de staat tot zijn beschikking heeft om het overmoedig geworden extreemrechts een toontje lager te laten zingen.
Goed om te zien dat Groot-Brittannië eindelijk een leider heeft die niet meteen op de rug gaat liggen voor het zelfbenoemde ‘ware volk’.
Over de auteur
Hassan Bahara is sinds 2021 media- en cultuurredacteur van de Volkskrant en deze zomer columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.