In de rubriek ‘Toen’ duiken experts van de Volkskrant in de geschiedenis achter de actualiteit. Deze aflevering: toen kandidaat-vicepresident Geraldine Ferraro de Democraten in 1984 even hoop gaf.
Gerald Ford, de 38ste president van de Verenigde Staten (van 1974 tot 1976) wist het zeker: ooit zou zijn ambt door een vrouw worden bekleed. Maar zij zou de route naar het Witte Huis niet afleggen via primaries, maar via de tussenstop van het vicepresidentschap. Voor ambitieuze politici was dit ook het enige attractieve aspect van het vicepresidentschap: dat het bij onvoorziene omstandigheden zou kunnen resulteren in een hogere roeping.
Over de auteur
Sander van Walsum recenseert non-fictie voor de Volkskrant. Hij was verslaggever en commentator en daarvoor correspondent in Berlijn
Dit gebeurde in 1974, toen Ford – die door zijn voorganger Lyndon B. Johnson niet in staat werd geacht ‘om tegelijk te kauwen en een scheet te laten’ – Richard Nixon opvolgde nadat die in het Watergateschandaal ten onder was gegaan. Eerder was met de moord op John F. Kennedy, op 22 november 1963, het pad geëffend voor diens vicepresident, de voornoemde Lyndon B. Johnson. En na het overlijden van Franklin Delano Roosevelt, op 12 april 1945, werd Harry S. Truman – voorheen een onbeduidende senator – de 33ste president van de VS.
Kortom: niet elke vicepresident is gedoemd te verdwijnen in de mist van de geschiedenis. Dat zal de running mate van Kamala Harris – die deze week zal worden aangewezen – zich terdege realiseren. En hij (het wordt zeker geen zij) zal ook beseffen dat de kandidaat-vicepresident veel invloed kan hebben op het verloop van de verkiezingen – in positieve of negatieve zin. Vallen bij hem geen lijken uit de kast? Botst zijn ego met dat van Harris? Of gaan ze een nuchter verstandshuwelijk aan?
Voormalig vijfsterren-generaal Dwight D. Eisenhower, Republikeins presidentskandidaat in 1952, koos voor de 39-jarige senator Richard M. Nixon als running mate – naar verluidt vooral vanwege diens jeugdigheid (Eisenhower zelf was 62). Hij zal die keuze hebben betreurd toen Nixon zich, enkele weken voor de verkiezingen, moest verweren tegen de verdenking campagnedonaties voor private doelen te hebben aangewend.
Hij gaf geen gehoor aan de wenk van Eisenhower om zich terug te trekken, maar koos voor de tegenaanval. Tijdens een half uur durend televisieoptreden (bekeken door 60 miljoen mensen) poseerde hij als onkreukbare familieman die, om zijn dochtertjes te plezieren, slechts één geschenk zou hebben aangenomen: de cockerspaniël Checkers (1952-1964). Met zijn zogenoemde Checkers-speech stelde Nixon zijn verkiezing (en die van Eisenhower) veilig, maar met de kennis van nu wordt ze gezien als toonbeeld van onwaarachtigheid.
Dat John F. Kennedy de presidentsverkiezingen van 1960 won (met 49,72 procent van de stemmen tegenover 49,55 procent voor zijn tegenkandidaat Nixon) was te danken aan zijn Texaanse running mate Lyndon Johnson, die de Democratische Partij in de zuidelijke staten behoedde voor massale desertie. ‘Kennedy couldn’t win without Daddy’, merkte Johnsons dochter Lucy later terecht op.
Voor Johnson zelf was het vicepresidentschap allerminst een droombaan: hij zou er elke minuut van haten, erkende hij later. ‘Power is where power goes’, was zijn credo. En de macht gaat nu eenmaal niet naar de vicepresident, heeft ook Harris ondervonden – als secondant van Joe Biden was ze betrekkelijk onzichtbaar.
In 1984 hoopte de Democraat Walter Mondale zijn grote achterstand in de peilingen ten opzichte van de zittende president Ronald Reagan in te lopen met de uitverkiezing van het onbekende Congreslid Geraldine Ferraro (1935-2011) als running mate, de eerste keer dat een vrouw deze positie ten deel viel. Ferraro bracht enig momentum in de tot dan toe vreugdeloze campagne van de Democraten, en zij ontpopte zich als vaardig debater, maar daarmee wist zij een nederlaag bij de verkiezingen van 6 november niet af te wenden.
Voor Mondale was de keuze voor een progressieve vrouw als running mate een gok. Maar Harris zal op safe spelen. Haar kandidaat-vicepresident zal behoudende Democraten moeten geruststellen en twijfelende Republikeinen over de streep moeten trekken. En hij moet in staat worden geacht om bij onvoorziene omstandigheden in de voetsporen te treden van de vicepresidenten die níet in de vergetelheid zijn geraakt.
Geselecteerd door de redactie
Trammelant over verkiezingsdebatten tussen Trump en Harris
Harris door meerderheid gedelegeerden verkozen als Democratische presidentskandidaat
Source: Volkskrant