De spanningen in het Midden-Oosten lopen opnieuw hoog op na de Israëlische aanvallen op kopstukken van Hamas en Hezbollah afgelopen week. Correspondent Jenne Jan Holtland ziet de zorgen bij de Libanese bevolking toenemen.
Dag Jenne Jan, jij hebt je vakantie afgebroken vanwege de ontwikkelingen van afgelopen week. Wat maakt de situatie nu zo ernstig?
‘Het is voor het eerst deze oorlog dat Israël een directe aanval uitvoert op Hezbollah in hun bolwerk, in zuidelijk Beiroet. In januari was daar ook al een aanval, maar die was gericht op een Hamasleider en niet een leider van Hezbollah, dat is een wezenlijk verschil. Een paar uur later kwam er nog die aanval op Ismail Haniyeh in Teheran overheen. Het is een serieuze escalatie. Dat maakt dat veel mensen bezorgd zijn. Ze zijn bang dat Israël en Hezbollah aan de vooravond staan van een grote oorlog. De vraag is nu vooral wat de Iraniërs gaan doen. Zij hebben gezegd wraak te zullen nemen.’
Jij woont in Beiroet. Hoe reageren de Libanezen daar?
‘Op straat gaat het dagelijks leven gewoon door. Ik was gisteren nog aan het strand om een duik te nemen in de Middellandse Zee, en daar wordt gewoon gezwommen. Het is ogenschijnlijk een zomer als alle andere. Maar als je op straat met mensen praat en de berichten leest op sociale media, zie je dat veel mensen heel bezorgd zijn. Veel Libanezen vragen zich af wat te doen.
Over de auteur
Jasper Daams is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
‘Libanezen zijn er ook heel goed in om te zeggen: dit hebben we vaker gezien. Deze week ging ik kijken in de woonwijk waar Hezbollah geraakt is. Daar sprak ik met een buurman van die Hezbollah-commandant. Een religieuze man die min of meer zei: ons lot ligt in Gods handen, daar hebben wij stervelingen geen invloed op. Je proeft hier een gekke combinatie van paniek en berusting. Mensen gaan heen en weer, enerzijds bezorgd en anderzijds wetend dat ze geen invloed hebben op de situatie. En ze hebben dit soort situaties vaker meegemaakt.’
Verschillende ambassades roepen burgers op Libanon te verlaten, onder meer de Amerikaanse. Wordt daar gehoor aan gegeven?
‘De Amerikaanse ambassade heeft gezegd: zorg dat je het land zo snel mogelijk verlaat. Stap maar op het vliegtuig, maakt niet uit of dat naar je eigen land is of niet, als je Libanon maar verlaat. Die oproep wekt ook argwaan, veel Libanezen vragen zich af of de Amerikanen iets weten wat zij niet weten. Een Libanese vriend vertelde me dat veel mensen proberen te vertrekken, maar tegen problemen aanlopen: de ticketprijzen schieten omhoog, vluchten zitten vol en veel vliegmaatschappijen schrappen een deel van hun vluchten. Er is echt veel nervositeit.
‘Veel Libanezen wonen buiten hun eigen land, in Amerika, Canada en Duitsland bijvoorbeeld. Iedere zomer komen zij naar Libanon om hun families te zien. Die mensen staan nu voor moeilijke keuzes: blijven ze hier om hun familie te steunen, of maken ze dat ze wegkomen voordat het misgaat?
‘Mensen houden nu de adem in, omdat de Iraniërs wraak hebben gezworen. Amerika houdt er rekening mee dat Iran dit weekend al gaat reageren, dat was de inschatting van Amerikaanse officials tegenover CNN. Daar wordt naar gekeken: wanneer komt de Iraanse reactie en waar bestaat die uit?’
Hoe gaat Iran toeslaan, denk je?
‘Het beste scenario is een soort herhaling van zetten van wat je in april had. Toen had Iran een soort uitgebreide choreografie van drones en raketten, die ze vooraf hadden aangekondigd. Dat gaf Israël de tijd om ze een voor een uit de lucht te schieten. Toen vielen er nauwelijks slachtoffers.
‘De meeste analisten denken dat Iran en Hezbollah naar manieren zoeken om te reageren, maar niet dusdanig dat ze Israël ‘uitnodigen’ om echt een regionale oorlog te starten. Dat is heel moeilijk, en dat is ook het probleem bij dit soort situaties. Het is een kettingreactie van wraak en vergelding. Het is heel moeilijk om ‘gepast’ te reageren, zonder dat daarbij de vlam in de pan slaat.
‘Er bestaat daarnaast nog veel onduidelijkheid over de vraag hoe Haniyeh afgelopen woensdag gedood is. Volgens bronnen van de New York Times gebeurde dat met een bom die maanden geleden al door Iraanse rekruten van de Israëli’s naar binnen is gesmokkeld. Maar de Iraniërs zelf zeggen nu dat het een afgeschoten ‘projectiel’ was, mogelijk met een drone. Dat zou de vernedering voor Iran kleiner maken. Het kan een manier zijn om tegenover de buitenwereld een ‘kleinere’ vergelding te rechtvaardigen.’