Een matras, dat hebben ze voorbij laten drijven. Maar verder visten de Nederlands-Duitse Kerstin Smialy en haar vriend vanuit hun kajak al het afval dat ze zagen uit het water. Ze laat zien wat ze verzamelden in een plastic ton: lege flessen en chipszakken, een halfleeg potje wit uitgeslagen augurken en, ze haakt hem aan haar vinger uit de ton, een zwarte Bjorn Börg-onderbroek.
De twee doen in Kopenhagen mee aan Copenpay, een proef waarbij toeristen voordeel krijgen als ze zich duurzaam gedragen. Kan een gratis cocktail zijn op een dakterrasbar voor wie op de fiets of met ov komt. Of gratis gebruik van een kajak als je vuil verzamelt. Extra skitijd als je met fiets of ov arriveert bij de elektriciteitscentrale waarop enkele jaren geleden een borstelbaan is aangelegd.
Het afval verzamelen was leuker dan gewoon kajakken, vindt Smialy. „Het voelt goed om iets terug te doen. Toerisme zou meer zo moeten worden. Dat je een plek beter achterlaat dan-ie was.”
De proef loopt van tot 11 augustus en richt zich op mensen die al in Kopenhagen zíjn. Ze is niet bedoeld om meer mensen naar Kopenhagen te trekken, zegt Rikke Holm Peterson, directeur communicatie van Wonderful Copenhagen (de VVV van Kopenhagen) dat het project initiëerde. „Er zijn veel redenen om naar Kopenhagen te komen. Dat wij een duurzame stad zijn, is daar al een tijd één van.”
Hoewel ook in Kopenhagen bewoners klagen dat ze geen echte buren meer hebben door Airbnb, wordt in de Deense hoofdstad, vol fietsen, water en frisse lucht, de drukte van toeristen niet zo gevoeld als in Zuid-Europese steden. Cruiseschepen die in andere steden steeds minder welkom zijn, vinden er nog een warm onthaal. De CEO van Wonderful Kopenhagen Mikkel Aarø-Hansen, noemde het eerder „een mythe” dat cruisegasten „alleen maar op de boot zijn, waar ze grote buffetten eten, en veel meer vervuilen dan andere toeristen.” Kopenhagen is vaak begin- of eindpunt van een cruise, wat maakt dat passagiers er gemiddeld meer tijd en geld spenderen. Aarø-Hansen vindt dat cruisetoerisme niet zozeer beperkt als wel schoner moet worden door technologische vernieuwingen en maatregelen.
Het aantal overnachtingen van internationale toeristen groeit in Kopenhagen weer na de coronajaren en was vorig jaar 12 miljoen (600.000 inwoners). In Amsterdam was dat vorig jaar meer dan 22 miljoen (op 800.000 inwoners).
Nu probeert Copenpay zich nog te richten op gedrag in de stad, maar bij Wonderful Copenhagen wordt wel nagedacht over uitbreiding van het project, zodat ook de manier waarop toeristen naar Kopenhagen komen, een rol gaat spelen. Meer voordeel voor wie met bus of trein reist. Geen voordelen voor vliegende toeristen. Omdat de proef niet bedoeld is om meer toeristen te trekken, waren advertenties en sociale media-posts vooral gericht op geïnteresseerde toeristen in Kopenhagen. Maar toen the Guardian er een artikel aan wijdde, kwam er wereldwijde aandacht voor. Andere toeristische bestemmingen en media meldden zich massaal bij de organisatie achter het project. De eigen vakantie van communicatiedirecteur Holm Peterson leek daardoor wel een beetje in het water te vallen, vertelt ze telefonisch vanaf haar vakantieadres. Het was „crazy and wild” maar „vooral heel positief”.
Juist deze zomer is het protest tegen de komst van massatoerisme op andere plekken in Europa verhit geraakt. Bewoners gingen de straat op om te protesteren tegen het gebrek aan woonruimte. Huizenprijzen worden opgedreven door de vakantieverhuur van woonhuizen. Met ludieke acties, zoals het beschieten van toeristen met waterpistooltjes. Maar ook grimmiger, zoals het smeren van poep op de voordeuren van aan toeristen verhuurde airbnb-adressen. Tegen deze achtergrond is elk initiatief dat toeristenstromen kan reguleren voor overheden als Gods woord voor een ouderling.
De Chinese Jiao Jiao Xu (38) was eigenlijk niet van plan naar Kopenhagen te komen. Ze werkt in Zwitserland en wilde met haar moeder enkele Scandinavische landen bezoeken. In Kopenhagen waren ze al eens geweest. Maar toen JiaoJiao op Instagram #Copenpay voorbij zag komen wilde ze er „deel van uitmaken”.
Haar moeder (58) was aanvankelijk „geschokt” toen haar dochter vertelde over het plan in Kopenhagen. „‘Vuilnis verzamelen, als toerist? Waarom zouden we dat doen?”’ Maar nu komt ze trots met een klein vuilniszakje uit het groen rond Barnegaard, een stadstuin bij een verlaten spoorwegemplacement. Tussen zwarte houten schuren die ooit gebruikt werden als opslag door de Deense spoorwegmaatschappij staan houten picknicktafels en klinkt relaxte muziek met een surfvibe.
De moeder van Jiao Jiao draagt haar vuilniszakje met zwarte plastic handschoentjes ver van zich af. Haar dochter doet het met blote handen. Ze vonden geen bergen afval in de omgeving maar toch een paar blikjes, plastic broodzakjes én restaurantbonnetjes van Barnegaard.
In ruil voor hun afval mogen ze een maaltijd uitkiezen bij één van de eetkraampjes op het terrein voor 50 kronen (ongerekend 6.7 euro) zoals quesadillas of een økologische hotdog
De volgende dag gaan ze naar Statens Museum for Kunst. Daar kun je met zelf verzameld afval onder begeleiding van kunstenaars een kunstobject maken.
De gratis cocktails die binnen Copenpay ook te verkrijgen zijn, laat JiaoJiao aan zich voorbijgaan. „Ik wil graag iets dóén en dat klonk toch meer als een gimmick. Restaurants geven een drankje aan bezoekers die op de fiets komen, waarschijnlijk in de hoop dat zij ook een maaltijd eten daar. Is het dan duurzaam? Of is dat marketing?”
Ook voor Barnegaard speelt marketing een rol, zegt eventmanager Jakob Fjordside. De tuin ligt een stuk buiten het centrum. „Je komt hier niet toevallig terecht” , zegt Fjordside terwijl hij een grote plastic bak met appelresten over het terrein sjouwt, nadat kinderen er die middag hun eigen appelsap hebben geperst. „Het project kan de plek meer bekendheid geven en het past bij ons. Alles is hier biologisch en wordt gerecycled.”
De Deense Spoorwegen waarvan ze de loodsen huren wil dat het omringende gebied groen en schoon is en „daar helpen de toeristen nu bij”. Fjordside is verbaasd over de aandacht en de bezoekers die het project trekt. Zo’n twintig per dag, vooral internationale toeristen. „Onze enige zorg was of er genoeg afval was, daarom hebben we het zoekgebied wat uitgebreid.” Het meeste indruk maakte een wat oudere vrouw die een hele zak wist te vullen met alleen sigarettenstompjes.
Hoewel de organisatie nog niets over de resultaten kan zeggen, zijn de meeste activiteiten stijf volgeboekt. Zoals het ontbijt waarvoor op een vrijdagochtend bijna veertig jonge mensen aan tafel schuiven in een gemeenschapshuis in een voormalige kerk. Dat krijgen ze tegen gereduceerd tarief als ze niet met de auto komen. Niet dat iemand dat controleert, „wij werken hier op basis van vertrouwen”, zegt communicatiemedewerker Arendse Würgler van Folksehuset Absalon. Medewerkers bedachten het ontbijt voor Copenpay omdat ze ontmoetingen willen stimuleren. In het gemeenschapshuis zijn ook geen bordjes die naar de toiletten wijzen. „We willen graag dat mensen elkaar vragen waar ze moeten zijn.”
Vooral internationale toeristen, de meesten hoogopgeleid, hebben het ontbijt weten te vinden. Jong en betrokken, zoals de uit Seoul afkomstige ‘Noem-me-maar-Louis’. Hij reist deze zomer door landen die hoog scoren op internationale geluksranglijsten, omdat hij wil snappen waarom dat zo is. Anders dan in Zuid-Korea doet hij in Kopenhagen „alles” op de fiets. „De snelste manier om ergens te komen”, zegt hij met lichte verbazing tegen een Tsjechische student politicologie die naast hem zit. Die beaamt dat en zegt dat Praag zo ver nog niet is. „Onze burgemeester zei dat voor de fiets geen plek is in de stad.”
Eyeroll.
Source: NRC