Op stranden, festivals en in attractieparken duiken tappunten met gratis zonnebrand op. Want hoewel het echte bakken uit de mode is, krijgt een op de vijf Nederlanders huidkanker. ‘Als je niet bruin terugkomt van vakantie, vragen mensen nog steeds: was het wel leuk?’
Voor de Duitse badgast Cristian Diaz Muñoz komt hij geen minuut te vroeg. Terwijl Ybe Heemskerk (28) woensdagochtend een verse zak zonnebrand aansluit op het tappunt aan de Wassenaarse Slag, trekt de Brandenburger zijn polo uit om zich in te smeren. Zijn torso heeft een genadeloos pak rammel gehad van de koperen ploert. Overal zitten rode vlekken. ‘Zondag in slaap gevallen op het strand’, verklaart Muñoz schuldbewust.
Heemskerk ziet vanachter zijn Ray-Ban hoofdschuddend toe hoe de man zich met behulp van zijn kinderen probeert te wapenen tegen een nieuw zonoffensief. Oorschelpen, nek, tenen, het velletje daartussenin – alles wordt voorzien van een dikke laag zonnebrand. ‘Zelf was ik met zo’n verbranding thuisgebleven’, zegt Heemskerk. ‘Maar ik ben dan ook wel erg voorzichtig geworden.’
Over de auteur
Marieke de Ruiter is economieredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over de arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Dat is ook niet zo gek: de hele business van de Rotterdammer draait om huidkanker. Of beter gezegd, de preventie ervan. Hij is de man achter Sundo, het bedrijf dat ‘smeerpalen’ plaatst met gratis zonnebrand, met geld van onder meer gemeenten, GGD’s, evenementenorganisaties en twee grote zonnebrandmerken. Inmiddels zijn er 311 in Nederland te vinden, van Cadzand tot Vlieland, van Walibi tot het Archeon, en van de Tour de Femmes tot de Pride.
Deze zomerse week alleen al ging er 373 liter zonnebrand doorheen, goed voor 280 duizend tapbeurten. Dat betekent dat Heemskerk, zijn compagnon en ‘twee blutte meiden met een tussenjaar’ stad en strand afrijden om lege palen bij te vullen. Dankzij een stuk technisch vernuft in die palen zien ze op hun laptops precies waar de nood hoog is. Deze op de Wassenaarse Slag had vanmorgen nog maar 117 milliliter, wist Heemskerk. ‘Die verdiende een nieuwe zak.’
Smeerpalen zijn het nieuwste middel in de strijd tegen wat ook wel de ‘huidkankerepidemie’ heet. Gemiddeld krijgt een op de vijf Nederlanders een vorm van huidkanker; het aantal diagnoses verdubbelde dit decennium. ‘De belangrijkste oorzaak daarvoor zit in ons zongedrag en schoonheidsideaal’, zegt hoogleraar dermatologie Tamar Nijsten van het Erasmus MC.
Sinds de jaren zeventig zijn Nederlanders namelijk vaker en verder gaan reizen. Een bruine huid werd daardoor een teken van vitaliteit en welvaart. Bakken werd een doel op zich. ‘We zitten het hele jaar binnen op kantoor en vliegen dan een week naar Sevilla om onze bleke huid maximaal bloot te stellen aan de zon’, zegt Nijsten. ‘Die is dat helemaal niet gewend, en verbrandt.’
Op de Wassenaarse Slag weet badgast Marjolein van Nieuwenhuizen (36) maar al te goed waar dat uiteindelijk toe kan leiden: zowel haar oma als moeder kreeg huidkanker. Toch is ze ‘geen nette smeerder’. ‘Als ik even een halfuurtje in de zon ga zitten, vergeet ik het toch weleens.’ Goed initiatief dus, die gratis smeerpaal bij de strandopgang. ‘Ik ben onder de indruk.’
De meeste badgasten delen Van Nieuwenhuizens enthousiasme, al is die niet helemaal onverdeeld. ‘Ik krijg regelmatig mails met vragen – of eigenlijk meer opmerkingen – over wat er wel niet mis is met zonnebrand’, vertelt Heemskerk. ‘Dan gaat het over titaniumdioxide zus, of zinkoxide zo.’
Het beperkt zich niet tot zijn mailbox. In bepaalde kringen zijn de smeerpalen onderwerp van discussie. Een ‘skinfluencer’ stelde onlangs op Instagram dat ‘de desinfecteerpalen nu insmeerpalen zijn geworden #angst’.
Natuurlijk allemaal onzin, zegt Heemskerk. Al moet hij die skinfluencer op één punt gelijk geven: het concept van de smeerpalen is inderdaad geïnspireerd op dat van palen met desinfecterende handgel.
Heemskerk en zijn compagnon Perry de Neef zaten drie jaar geleden, ergens halverwege het covid-tijdperk, op een Rotterdams terras te ‘verpieteren’ in de voorjaarszon. Omdat Heemskerks vader huidkanker heeft gehad, wist hij hoe slecht dat was.‘Toen dachten we: waarom is er eigenlijk niet overal zonnebrand voorhanden?’
De bedrijfskundestudenten bedachten al snel een oplossing. Minder snel ging het slijten van hun nieuwe concept. ‘Ik belde gemeenten, ziekenhuizen en zorgverzekeraars. Iedereen zei: leuk idee, die smeerpalen, maar waarom zouden wij dit betalen?’, vertelt Heemskerk. Uiteindelijk was het een marketingmanager van Univé – ‘ze had huidtype één, het lichtste dat er is’ – die er brood in zag.
Toen de eerste paal eenmaal op Hoek van Holland stond, voorzien van reclame voor de verzekeraar, ging het hard: van 44 palen in 2022 naar 311 nu. En als Heemskerk woensdagmiddag koers zet naar de Vinkeveense Plassen, waar alweer een smeerpaal droog staat, wordt hij gebeld met een nieuwe bestelling.
De ondernemer kijkt tevreden. ‘Ik krijg voortdurend telefoontjes van festivals: kun je leveren? Maar we zijn voor deze zomer uitverkocht.’
Hoogleraar Nijsten juicht het toe dat steeds meer plekken gratis zonnebrand aanbieden. ‘Eigenlijk zouden mensen thuis ook zo’n smeerpaal moeten hebben’, grapt hij. Met een beetje zon is niks mis, benadrukt hij. Het zorgt immers voor de aanmaak van het geluksstofje endorfine en vitamine D. ‘Maar verbranding en echt dat smerige bruin moet je vermijden. Het is net als met alcohol: geniet met mate.’
De dermatoloog heeft het gevoel dat die boodschap bij steeds meer Nederlanders is aangekomen. ‘Het echte ‘zonnebraden’, waarbij mensen zich met olie insmeren en in zilverfolie wikkelen om maximaal aan de zon te worden blootgesteld, is wel een beetje weg’, constateert hij. ‘Maar nog steeds vragen mensen als je niet bruin terugkomt van vakantie: was het wel leuk?’
Ook ondernemer Heemskerk denkt dat er steeds meer bewustzijn is. Hij ziet het alleen al aan het aantal smeerbeurten dat zijn palen dit jaar registreerden:1,8 miljoen.Daarvan zijn er ongetwijfeld ook een paar van hemzelf. Al heeft hij tegenwoordig een effectievere methode om niet te verbranden: ‘Ik heb het gewoon veel te druk om te lang in de zon te zitten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant