Te vrezen valt dat de recente liquidaties Netanyahu zullen sterken in zijn rampzalige koers die de onveiligheid in de regio vergroot.
Israël sloeg deze week een belangrijke slag met de liquidatie van Hamasleider Ismail Haniyeh en Hezbollahleider Fuad Shukr, en de bevestiging van de dood van Hamaskopstuk Mohammed Deif. Eens te meer bleek Israël zijn vijanden overal te kunnen treffen, door het werk van zijn inlichtingendiensten, zijn militaire capaciteiten en zijn vastberadenheid.
Israël ligt terecht onder vuur vanwege zijn excessieve geweld tegen de burgerbevolking de Gazastrook, maar de eliminatie van Haniyeh, Shukr en Deif is een gerechtvaardigd oorlogsdoel.
Niettemin speelt Israël een gevaarlijk spel. Iran werd in eigen huis vernederd, door het doden van een gast bij de inhuldiging van de nieuwe president Pezeshkian. In de logica van het conflict moet Iran wel terugslaan, omdat het anders zijn gezicht verliest en zijn zwakte toont. De kans is groot dat het enige terughoudendheid zal betrachten, omdat een oorlog het land ernstig zal schaden. Israël neemt echter een groot risico door te gokken of de zelfbeheersing van zijn vijand. De liquidatie van Haniyeh kan ook een spiraal van geweld in gang zetten die niet meer te beheersen is.
Haniyeh was ook de belangrijkste onderhandelaar van Hamas bij de gesprekken over een staakt-het-vuren in Gaza. Die gesprekken vallen nu stil, waardoor de humanitaire noodsituatie voortduurt en de Israëlische gijzelaars vast blijven zitten. Volgens sommigen biedt de eliminatie van de Hamas- en Hezbollahleiders de Israëlische premier Benyamin Netanyahu een ‘overwinnaarsnarratief’ dat hem de politieke ruimte kan verschaffen om een bestand met Hamas te sluiten. Dat is een optimistische lezing. Plausibeler is de veronderstelling dat de liquidatie van Haniyeh laat zien hoe weinig waarde Israël aan een staakt-het-vuren hecht.
De uitschakeling van Haniyeh en Shukr illustreert evenzeer dat de Amerikanen geen enkele greep meer op Israël hebben. Minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken had juist aangedrongen op de-escalatie en een snel staakt-het-vuren in Gaza. De Amerikaanse gezant Amos Hochstein probeerde de spanningen tussen Israël en Hezbollah te reduceren. Maar het beleid van president Biden in deze oorlog heeft niets opgeleverd, vooral omdat hij Israël nooit serieus onder druk wilde zetten. Netayanhu weet dat hij uiteindelijk kan doen wat hij wil.
Vooral de eliminatie van Haniyeh was een huzarenstukje dat nog eens aantoonde waartoe Israël in staat is. Maar de afgelopen decennia is gebleken dat liquidaties geen enkel strategisch effect hebben. Hoeveel vijandelijke kopstukken Israël ook uitschakelt, er staan altijd nieuwe leiders op. Zolang er geen politieke oplossing voor de Palestijnse kwestie in zicht is, zal het geweld steeds opnieuw terugkeren. De terreuraanval van 7 oktober was daar het beste bewijs van.
Niettemin zal de Israëlische regering de liquidaties als een groot succes beschouwen. Te vrezen valt dat zij Netanyahu zullen sterken in zijn rampzalige koers, waarin een totaal gebrek aan politieke strategie gepaard gaat met een misplaatst vertrouwen in veiligheid door geweld. Het is een koers die de onveiligheid in de regio vergroot, de humanitaire catastrofe in Gaza continueert, de gijzelaars laat zitten en de Israëlische samenleving radicaliseert en van binnenuit vergiftigt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant