De omstreden Algerijnse boksster Imane Khelif wordt niet gediskwalificeerd op de Olympische Spelen. Haar deelname riep veel lezersvragen op, omdat ze eerder niet door een geslachtstest kwam. Miriam van der Have, directeur van NNID (Nederlandse organisatie voor seksediversiteit), beantwoordt de meestgestelde.
Khelif kwam eerder niet door de geslachtstest van de internationale boksbond IBA. Die test toonde aan dat Khelif een XY-chromosoom heeft. Volgens de regels van het internationaal olympisch comité (IOC) mag ze toch meedoen aan de Spelen. Wat bedoelt men precies met een XY-chromosoom?
"Bijna alle mensen hebben 23 paar chromosomen. Een paar zijn de geslachtschromosomen, die kunnen identieke chromosomen (XX) of twee verschillende chromosomen (XY) zijn."
"Omdat de meeste vrouwen twee X-chromosomen hebben, worden dat de vrouwelijke chromosomen genoemd. Het Y-chromosoom wordt het mannelijk chromosoom genoemd omdat dit bij de meeste mannen voorkomt."
"Toch zijn die benamingen misleidend omdat er vrouwen zijn met XY-chromosomen en mannen met XX-chromosomen. Daarnaast zijn er ook mensen met alleen een X-chromosoom, XXY-, XXXY-, XXXXY- en XYY-chromosomen. Zowel de sekse (lichaam) als het gender (geest) is niet altijd af te leiden uit het chromosomenpatroon."
Is Imane Khelif biologisch als vrouw geboren?
"Met wat we nu weten is Khelif als vrouw geboren, als vrouw opgevoed en heeft ze een vrouwelijke genderidentiteit. Als er een moment is aan te wijzen dat haar geslacht bepaald is, dan is dat bij haar geboorte geweest. Net als bij andere mensen."
"Met de informatie die nu beschikbaar is, moeten we ervan uitgaan dat Khelif intersekse (geboren met mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken, red.) is en geen transgender persoon."
"Bij door het lichaam aangemaakte hormonen wordt niet gesproken over doping. Overigens zijn ook oestrogeen en progesteron (de 'vrouwelijke' hormonen) steroïden. Doping bestaat uit kunstmatige synthetische steroïden, ook bekend als anabole steroïden. Daar is hier geen sprake van."
Zijn vrouwen met XY-chromosomen van nature sterker dan vrouwen met XX-chromosomen?
"Nee. Vrouwen met XY-chromosomen die ongevoelig zijn voor het mannelijke hormoon testosteron kunnen zelfs minder sterk zijn. Wel doen ze vaker aan sport, maar dat wil niet zeggen dat ze ook vaker winnen."
Wat is de exacte procedure van een geslachtstest? En hoeveel XY-chomosomen moet een vrouw hebben om niet meer als vrouw te kwalificeren?
"Geslachtstesten worden uitgevoerd op basis van chromosomen, genen of hormonen. Daarvoor wordt gebruikgemaakt van speeksel of bloed. In alle gevallen is een goed uitgerust laboratorium nodig, maar de uitslag is tegenwoordig niet of iemand man of vrouw is. Medici vinden dat iemands sekse van veel meer factoren afhankelijk is."
"Tegenwoordig wordt vaak uitgegaan van een maximaal toegestaan mannelijk hormoon in het bloed. Maar veel wetenschappers zeggen dat de gekozen limiet willekeurig is en niets zegt over het voordeel voor de sporter."
"Er wordt nu alleen gesproken over vrouwen met XY-chromosomen, maar er zijn ook vrouwen met XX-chromosomen die van nature veel testosteron aanmaken. De regels gelden ook voor deze vrouwen."
"Er is daarom in feite geen sprake van een geslachtstest, maar van een meting van het testosteronniveau. Toch blijken deze metingen vooral te worden uitgevoerd als sporters gaan klagen over de vermeende mannelijkheid van andere sporters."
Wat is het testosteronniveau van Khelif? Wat is normaal voor vrouwen en wat is normaal voor mannen?
"Het testosteronniveau van Khelif is onbekend. Er is geen 'normaal' niveau voor mannen en vrouwen. Die waarden lopen erg uiteen. Er is een niveau vastgesteld dat bij de grootste groep vrouwen voorkomt, Maar dit niveau is niet bepaald op wetenschappelijke gronden. Het is daarom nogal willekeurig."
"Algemeen wordt aangenomen dat dit niveau niets zegt over de sekse van de persoon. Sportbonden vinden het daarom voldoende om het testosteronniveau met geneesmiddelen of operaties te verlagen."
Wie bepaalt nu precies de regels rondom het boksen op de Olympische Spelen?
"Het internationaal olympisch comité (IOC) bepaalt de regels. Dit zijn andere regels dan de International Boxing Association (IBA), de internationale boksbond. 'Net als bij eerdere olympische bokswedstrijden zijn het geslacht en de leeftijd van de atleten gebaseerd op hun paspoort', liet het IOC weten in een statement."
Hoe gevoelig ligt de Arabische achtergrond van Imane Khalif?
"Intersekse komt relatief vaak voor in Arabische landen. Anders dan vaak wordt gedacht, worden intersekse mensen daar redelijk goed geaccepteerd. Dat blijkt ook uit de steun die deze sporters vaak vanuit hun eigen land krijgen als zij worden uitgesloten van topsport."
Source: Nu.nl algemeen