De Nederlandse economie is al twee jaar lichtjes aan het krimpen, blijkt uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het bruto binnenlands product krimpt; Nederland wordt armer. Als je je bedenkt dat de bevolking tegelijkertijd wél groeit, realiseer je je dat het inkomen per hoofd van de bevolking sterker daalt.
En over die maatstaf, het inkomen per hoofd van de bevolking, daarover wil ik het hebben. Omdat die zo relevant is en het er zo zelden over gaat.
Frank Kalshoven is oprichter van De Argumentenfabriek en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Relevant? Laat het inkomen tien zijn en we zijn met tien mensen. Gemiddeld hebben mensen dan een inkomen van één. Laat het inkomen vervolgens groeien naar elf en twaalf en dan dertien per jaar. Zijn we nog steeds met tien personen, dan is ons inkomen per hoofd van de bevolking dus navenant meegegroeid.
Echter, groeit onze bevolking net zo hard als de economie, dan hebben we na verloop van tijd wel een grotere economie (van dertien), maar is het inkomen per hoofd van de bevolking gelijk gebleven (één). Het maakt dus nogal wat uit met hoeveel (meer) mensen je het (extra) inkomen moet delen.
Hoe gaat dat in Nederland? De afgelopen twee jaar dus nogal beroerd. Een dalend inkomen met een groeiende bevolking. Maar het beeld over de langere termijn is vrolijker.
We vergelijken 1969 met 2023. Destijds telde Nederland 12,9 miljoen mensen en was het bruto binnenlands product (gemeten in euro’s) ruim 308 miljard. Per kop: 24 duizend euro. De bevolking groeide naar 17,9 miljoen mensen; het nationaal inkomen steeg naar 1.068 miljard euro; bijna 60 duizend euro per kop.
De Nederlandse economie werd dus bijna 3,5 keer zo groot als die in 1969. Maar het inkomen per hoofd werd ‘slechts’ 2,5 keer zo groot. En dit verschil is dus de consequentie van de gegroeide bevolking; we delen het gegroeide inkomen met meer mensen.
Komt het vaker voor dat het inkomen per hoofd daalt? Ja, maar er is deze keer toch iets geks. Bij dalingen in het verleden kun je makkelijk een oorzaak aanwijzen. 1982: diepe economische crisis in de nasleep van de oliecrisis eind jaren zeventig. 2002: millenniumcrisis. 2008: bankencrisis. 2013: eurocrisis. 2020: coronacrisis. Bij elk van deze dalingen valt een sterk verhaal te vertellen over de oorzaken.
Maar 2023 en 2024? Kunnen we deze recente afname op het bordje gooien van de energie(prijzen)crisis door de oorlog in Oekraïne? Misschien. Dan pakken we de oplopende inflatie erbij, en vervolgens het verhogen van de rente door de Europese Centrale Bank om die inflatie te bestrijden. Dan komen we vast een eind. Over pakweg tien jaar is het makkelijker terugkijken.
Maar we beleven nu een daling van het inkomen per hoofd zonder dat de werkloosheid oploopt. En die staat met 3,6 procent van de beroepsbevolking al op een zeer laag niveau. Al die eerdere crises waarin het inkomen per hoofd daalde, gingen gepaard met (sterk) oplopende werkloosheid. En dan is het logisch: minder werken veroorzaakt de daling van het inkomen (per hoofd).
De huidige daling van het inkomen (per hoofd) in combinatie met de hardnekkig lage werkloosheid is dus uniek in de recente geschiedenis. Sommige economen, bijvoorbeeld die van De Nederlandsche Bank, verwachten spoedig een opleving van de economie. Dat klinkt ook logisch na twee krimpjaren. Maar ze vertellen er niet bij wie dan al het extra werk gaat doen.
Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant